Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV), καθώς περίπου 630.000 γυναίκες νοσούν κάθε χρόνο παγκοσμίως από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ 60.000 άνδρες εμφανίζουν καρκίνους που σχετίζονται με τον ιό. Την ίδια στιγμή, τέσσερις στους πέντε ανθρώπους εκτιμάται ότι θα μολυνθούν κάποια στιγμή στη ζωή τους από τον HPV.
Όπως επισημάνθηκε, η λοίμωξη από HPV είναι συχνά ασυμπτωματική, ωστόσο μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά και σε καρκίνους του αιδοίου, του κόλπου, του πέους, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα.
«Ο εμβολιασμός είναι η λυδία λίθος»
Ο καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας, κ. Θεόδωρος Αγοραστός, υπογράμμισε ότι ο HPV δεν αφορά αποκλειστικά τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά σχετίζεται με περίπου δέκα διαφορετικούς καρκίνους σε άνδρες και γυναίκες.
Όπως ανέφερε, ο εμβολιασμός αποτελεί το βασικό εργαλείο πρόληψης, καθώς το εμβόλιο προσφέρει σχεδόν πλήρη προστασία από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας που σχετίζεται με τους τύπους του ιού που καλύπτει, ενώ παρέχει σημαντική προστασία και έναντι άλλων HPV-σχετιζόμενων καρκίνων.
Σημείωσε ότι το εμβόλιο χορηγείται διεθνώς εδώ και περίπου 20 χρόνια, με περισσότερες από 280 εκατομμύρια δόσεις, τονίζοντας ότι η αποτελεσματικότητά του είναι υψηλή και η ασφάλειά του τεκμηριωμένη. Πρόσθεσε δε ότι σε χώρες όπου η εμβολιαστική κάλυψη ξεπερνά το 85%-90%, παρατηρείται και το φαινόμενο της «ανοσίας αγέλης», με έμμεση προστασία ακόμη και όσων δεν έχουν εμβολιαστεί.
Το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό για κορίτσια και αγόρια και προσφέρει προστασία από καρκίνους και κονδυλώματα, ενώ ο προληπτικός έλεγχος με HPV DNA testing μπορεί να εντοπίσει προβλήματα πολύ νωρίς, όταν είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστούν.
«Ο κύριος στόχος είναι να εμβολιαστούν τα παιδιά από 9 ετών και άνω, κορίτσια και αγόρια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο εμβολιασμός αποτελεί τη «λυδία λίθο» για την πρόληψη πολλαπλών καρκίνων.
Μακριά από τους στόχους του ΠΟΥ η Ελλάδα
Αναφερόμενος στους στόχους που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας έως το 2030 -εμβολιασμός του 90% των κοριτσιών έως 15 ετών, έλεγχος του 70% των γυναικών με HPV testing και κατάλληλη θεραπεία των περιστατικών- ο κ. Αγοραστός τόνισε ότι «η χώρα μας παραμένει μακριά από αυτούς τους στόχους».
Στην Ελλάδα τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης των κοριτσιών παραμένουν χαμηλά. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ΗΔΙΚΑ, το ποσοστό των κοριτσιών που έκαναν τουλάχιστον μία δόση εμβολίου σε ηλικίες 9-10 ετών είναι 18,6%, σε ηλικίες 11-15 ετών 41,4%, ενώ το ποσοστό πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης με δύο δόσεις σε κορίτσια που συμπληρώνουν τα 15 έτη ανέρχεται σε 52,5% το 2024. Στα αγόρια τα αντίστοιχα ποσοστά είναι σημαντικά χαμηλότερα.
Παράλληλα, το ποσοστό των γυναικών που έχουν υποβληθεί σε HPV DNA testing κυμαίνεται γύρω στο 30%-35%, κυρίως μέσω του προγράμματος «Προλαμβάνω».
Έχει υπολογισθεί ότι εάν η Ελλάδα επιτύχει τους τρεις στόχους του ΠΟΥ μέχρι το 2030, θα μπορούσε να εξαλείψει τον καρκίνο τραχήλου μήτρας έως το 2047. Σε αυτό το σενάριο, η επίπτωση της νόσου από 8,1/100.000/έτος σήμερα θα μειωθεί σε 4/100.000/έτος, δηλαδή μείωση περίπου 67% των περιστατικών.
Αντιμέτωπη με την παραπληροφόρηση
Η ψυχολόγος υγείας και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του ΕΚΕΤΑ, κυρία Χριστίνα Καραμανίδου, σημείωσε ότι βασικός στόχος της Εκστρατείας είναι η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και του φόβου που εξακολουθούν να επηρεάζουν μέρος των γονέων.
Όπως ανέφερε, έχουν καταγραφεί ανησυχίες ότι ο εμβολιασμός μπορεί να είναι επιβλαβής ή ότι ενδέχεται να συνδέεται με πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας, αντιλήψεις που δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
Στο πλαίσιο της Εκστρατείας δημιουργήθηκαν δύο ενημερωτικά βίντεο – ένα για γονείς και ένα για εφήβους – με στόχο την ενίσχυση της ενημέρωσης και της συμμετοχής τους στη λήψη απόφασης για τον εμβολιασμό.
Η εκπρόσωπος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), κυρία Ανδρομάχη Αθηναίου, αναφέρθηκε στον ρόλο της HPV Task Force της Ομοσπονδίας και στη σημασία της ενημέρωσης τόσο των ασθενών όσο και του γενικού πληθυσμού για τον εμβολιασμό και τον προσυμπτωματικό έλεγχο, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή στα διαθέσιμα προγράμματα δεν είναι η αναμενόμενη.
Αυτολήψη δείγματος σε 11.000 γυναίκες
Η διευθύντρια του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, κυρία Αναστασία Χατζηδημητρίου, παρουσίασε δράσεις του Ινστιτούτου στον τομέα της δημόσιας υγείας, μεταξύ των οποίων μελέτη σε 11.000 γυναίκες από απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, στις οποίες εφαρμόστηκε η μέθοδος αυτολήψης δείγματος για HPV testing.
Όπως ανέφερε, το 99% των γυναικών δήλωσε ότι θα επαναλάμβανε τη διαδικασία, ενώ όσες βρέθηκαν θετικές καθοδηγήθηκαν για περαιτέρω έλεγχο από γυναικολόγους.
Η Ελληνική Εκστρατεία Ενημέρωσης υλοποιείται από την Ελληνική HPV Εταιρεία, τη Διεθνή Εταιρεία για τον Ιό των Θηλωμάτων (IPVS), το ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ και την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), με στόχο την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και του προσυμπτωματικού ελέγχου στη χώρα. Οι δράσεις θα κορυφωθούν με αφορμή το 38ο Παγκόσμιο Συνέδριο της IPVS στην Αθήνα (22–25 Οκτωβρίου 2026).
«Η πρόληψη είναι δύναμη. Η ενημέρωση είναι δύναμη. Η προστασία είναι δύναμη», υπογράμμισαν οι διοργανωτές της Εκστρατείας, στέλνοντας το μήνυμα: «Μαζί μπορούμε να έχουμε μια έγνοια λιγότερη. Εμβολιαστείτε και εξεταστείτε, προστατεύστε τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας».
