Δεκατρείς άδειες για τη λειτουργία χώρων λατρείας-τζαμιών έχουν εκδώσει το υπουργείο Παιδείας και η αρμόδια Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων: οι 12 εξ αυτών λειτουργούν στην Αττική και ένας στη Θήβα, πέραν του τζαμιού της Αθήνας στον Βοτανικό. Με αυτό το δεδομένο, είναι σε εξέλιξη επιχείρηση πλήρους χαρτογράφησης των παράνομων τζαμιών σε Αθήνα και Πειραιά, σε εφαρμογή, μάλιστα, του πρόσφατου νόμου που προβλέπει, εκτός από τη σφράγιση παράνομου λατρευτικού χώρου, και την απέλαση του ιμάμη εφόσον είναι αλλοδαπός, με άμεση ανάκληση της άδειας παραμονής του στη χώρα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα παράνομα τζαμιά στην Αττική είναι 60-80, αριθμός σημαντικά μικρότερος σε σχέση με το διάστημα προ της λειτουργίας του ισλαμικού τεμένους στον Βοτανικό, το επίσημο, δηλαδή, τζαμί της Αθήνας που έπειτα από πολλές περιπέτειες λειτούργησε το 2020. Μέχρι τότε διαμερίσματα, υπόγεια και αποθήκες λειτουργούσαν παρανόμως ως τζαμιά και χώροι λατρείας και προσευχής, αλλά, όπως επισήμαιναν στελέχη των αρχών ασφαλείας, πολλές φορές και ως χώροι συγκέντρωσης ακόμη και ακραίων, «που κανείς δεν ήξερε τι πραγματικά γινόταν».
«Δεν επαρκεί»
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με τη λειτουργία του τζαμιού στον Βοτανικό. «Δυστυχώς ο χώρος είναι μικρός και σχετικά μακριά, ωστόσο έχουμε ανθρώπους που προσεύχονται εδώ σταθερά, αλλά και άλλους που έρχονται για να προσευχηθούν επισκεπτόμενοι την Αθήνα, ειδικά αυτή την περίοδο που είναι το Ραμαζάνι», είπε στο «ΘΕΜΑ» ο ιμάμης της Αθήνας, Ζακί Σίντι Μοχαμέντ. Ο ίδιος, μάλιστα, θεωρεί ότι επειδή το τζαμί του Βοτανικού δεν επαρκεί λειτουργούν οι «άτυποι», όπως είπε, λατρευτικοί χώροι, εκτιμώντας ότι είναι περίπου 80 στην Αττική.
Το 2014 το ΣτΕ είχε κρίνει ότι η κατασκευή ισλαμικού τεμένους, εκτός από νόμιμη, εξυπηρετούσε και δημόσιο συμφέρον, αυτό της κάλυψης των θρησκευτικών αναγκών των μουσουλμάνων που ζουν στην Αθήνα, και είχε ανοίξει τον δρόμο όχι μόνο για το τέμενος του Βοτανικού που λειτούργησε τελικά έξι χρόνια αργότερα, αλλά και για άλλους χώρους λατρείας γνωστών θρησκειών. Το περασμένο καλοκαίρι, παράλληλα με τη νομική αναγνώριση των αλεβιτών-μπεκτασήδων μουσουλμάνων της Θράκης από το υπουργείο Παιδείας, νομοθετήθηκε σειρά από αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις για τη λειτουργία των λατρευτικών χώρων, που διακρίνονται σε ευκτήριους οίκους, δηλαδή χώρους με επιφάνεια έως 200 τ.μ., και ναούς, δηλαδή χώρους μεγαλύτερους των 200 τ.μ. Στην πρώτη περίπτωση η αδειοδότηση είναι πιο εύκολη, ενώ στη δεύτερη οι απαιτήσεις είναι περισσότερες.
Σκοπός του νομοθέτη, πάντως, ήταν να τηρηθούν το πνεύμα και οι επιταγές της απόφασης του ΣτΕ και να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο, πλήρες και συνεκτικό πλαίσιο για τους χώρους λατρείας θρησκευτικών κοινοτήτων προκειμένου να διευκολύνεται η θρησκευτική ελευθερία όλων. Μεταξύ άλλων, για να δοθεί άδεια για λατρευτικό χώρο απαιτείται αίτηση από τουλάχιστον πέντε άτομα και έναν θρησκευτικό λειτουργό, υπό την προϋπόθεση ότι διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα, εφόσον πρόκειται για αλλοδαπούς. Παράλληλα, είναι υποχρεωτικό να δηλώνεται σαφώς η θρησκευτική κοινότητα στην οποία ανήκουν, ενώ η άδεια ανακαλείται αν διαπιστωθούν παραβάσεις της νομοθεσίας, της δημόσιας τάξης ή αν κριθεί ότι συντρέχουν λόγοι εθνικής ασφάλειας ή αν διακοπεί η θρησκευτική λειτουργία για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.
Αυστηρές προϋποθέσεις
Οι άδειες εκδίδονται στο όνομα των θρησκευτικών λειτουργών, αλλά οι ίδιοι δεν μπορούν ταυτόχρονα να χρησιμοποιούν τους χώρους ως κύρια κατοικία τους, ενώ ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι προϋποθέσεις για να παραμένουν εγγεγραμμένοι στο σχετικό μητρώο (του άρθρου 14 του νόμου 4301/2014). Μεταξύ των όσων περιγράφονται στον νόμο είναι και η διέγερση σε ανυπακοή, σε διάπραξη εγκλημάτων, αλλά και σε τρομοκρατικές πράξεις. Ο κίνδυνος, άλλωστε, χώροι λατρείας να χρησιμοποιούνται ως καταφύγιο ακραίων στοιχείων και ριζοσπαστικοποίησης βάζει τα παράνομα τζαμιά και υπό την επιτήρηση των αρμόδιων υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας. Πάντως, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, τέτοια στοιχεία τώρα δεν υπάρχουν και συνεπώς τα παράνομα τζαμιά δεν αποτελούν υψηλή προτεραιότητα.
Αντιθέτως, ο στόχος να μπει τέλος στη λειτουργία τους είναι προτεραιότητα του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Εφαρμόζοντας αυτό το δόγμα, το υπουργείο έχει προχωρήσει ήδη στη σφράγιση δύο παράνομων λατρευτικών χώρων στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα, σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ. Παράλληλα, εφαρμόζοντας διάταξη που θέσπισε το υπουργείο Παιδείας, προχωρά και στην άμεση απέλαση των θρησκευτικών λειτουργών. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, χώροι λατρείας που ανεγείρονται ή λειτουργούν χωρίς την άδεια του υπουργείου Παιδείας κλείνουν και σφραγίζονται από την Αστυνομία. Αυτός που κατέχει και αυτός που ανεγείρει ή θέτει σε λειτουργία χώρο λατρείας χωρίς την απαιτούμενη άδεια ή μεταβάλλει τη λειτουργία χώρου κατά παράβαση της άδειας που τυχόν έχει λάβει τιμωρείται με ποινή φυλάκισης και διοικητικό πρόστιμο. Αν πρόκειται για αλλοδαπούς απελαύνονται, ενώ αν πρόκειται για πολίτες τρίτων χωρών που είναι κάτοχοι άδειας παραμονής στην Ελλάδα, τότε η άδεια ανακαλείται χωρίς προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης.
