Σχεδόν ένας στους 11 εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρισκόταν το 2024 σε καθεστώς ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης. Πρόκειται για εργαζομένους που απασχολούνται με μερική ή προσωρινή εργασία επειδή δεν κατάφεραν να βρουν πλήρες ωράριο ή σταθερή θέση. Σύμφωνα με στοιχεία του Eurofound, το σχετικό ποσοστό στην ΕΕ διαμορφώθηκε στο 8,8% το 2024, μειωμένο σε σχέση με το 11,2% του 2006. Η υψηλότερη τιμή της περιόδου καταγράφηκε το 2015, όταν έφτασε στο 12,7%. Η Ελλάδα βρίσκεται στην έκτη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, με ποσοστό 12,5%. Υψηλότερα καταγράφονται η Ιταλία με 18,4%, η Ισπανία με 17%, η Κύπρος με 15%, η Πορτογαλία με 13,3% και η Φινλανδία με 13,2%. Σε σύγκριση με το 2006, το ποσοστό στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι προσωρινές συμβάσεις αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης. Περίπου οι μισοί εργαζόμενοι με σύμβαση ορισμένου χρόνου δηλώνουν ότι την αποδέχθηκαν επειδή δεν βρήκαν μόνιμη εργασία. Παράλληλα, το φαινόμενο εμφανίζεται εντονότερα σε τομείς όπως η φιλοξενία, οι υπηρεσίες διοικητικής υποστήριξης και η εργασία σε ιδιωτικά νοικοκυριά.
Οι γυναίκες αποτελούν το 59% των εργαζομένων αυτής της κατηγορίας, ενώ περισσότεροι από τους μισούς είναι κάτω των 40 ετών. Το χάσμα μεταξύ των φύλων συνδέεται κυρίως με τη μερική απασχόληση, καθώς οι γυναίκες είναι συχνότερα αναγκασμένες να εργάζονται λιγότερες ώρες από όσες επιθυμούν.
Μεγάλα χάσματα μεταξύ των χωρών
Οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών είναι μεγάλες. Το ποσοστό ακούσιας μη τυπικής απασχόλησης είναι κάτω από 2% στη Λιθουανία και τη Ρουμανία και πάνω από 17% στην Ισπανία και 18% στην Ιταλία. Λόγω του μεγέθους των αγορών εργασίας τους, η Ιταλία και η Ισπανία μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 40% όλων των εργαζομένων στην ΕΕ σε ακούσια μη τυπική απασχόληση.
Τα ποσοστά μειώθηκαν σε 19 κράτη μέλη μεταξύ 2006 και 2024 και αυξήθηκαν σε 8. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Ιταλία, κατά περισσότερες από 6 ποσοστιαίες μονάδες, και στην Ελλάδα, κατά 3,5.
Η Ελλάδα φιγουράρει στην 6η θέση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, με το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων που βρίσκονται σε αυτό το καθεστώς – με 12,5%. Προηγούνται η Ιταλία (18,4%), η Ισπανία (17%), η Κύπρος (15%), η Πορτογαλία (13,3%) και η Φινλανδία (13,2%).
Η Ιταλία και η Ισπανία ξεχωρίζουν επίσης για ένα συγκεκριμένο μοτίβο: μια μεγάλη ομάδα υποαπασχολούμενων εργαζομένων με μόνιμες συμβάσεις που εργάζονται με μερική απασχόληση επειδή δεν μπορούν να εξασφαλίσουν πλήρες ωράριο.
Καθώς το συνολικό ποσοστό έχει μειωθεί, η ακούσια μη τυπική απασχόληση έχει συγκεντρωθεί περισσότερο σε συγκεκριμένους τομείς. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η φιλοξενία, οι υπηρεσίες διοικητικής υποστήριξης και η εργασία σε ιδιωτικά νοικοκυριά, οι οποίοι εδώ και καιρό παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά.
Την τελευταία δεκαετία, η υγεία, η εκπαίδευση και άλλες μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες έχουν συνδεθεί περισσότερο με αυτές: ένας εργαζόμενος που εργαζόταν σε αυτούς τους τομείς το 2024 είχε διπλάσιες πιθανότητες να βρίσκεται σε ακούσια μη τυπική απασχόληση από ό,τι το 2014.
Χάσμα μεταξύ των φύλων που οφείλεται στην μερική απασχόληση
Το προφίλ των ατόμων που επηρεάζονται είναι σταθερό σε όλες τις χώρες. Οι γυναίκες αποτελούν το 59% της ομάδας, λίγο περισσότερο από το ήμισυ είναι κάτω των 40 ετών και τα δύο τρίτα έχουν ολοκληρώσει το πολύ την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αυτές οι διαφορές επιμένουν και μετά τη συνεκτίμηση άλλων χαρακτηριστικών.
Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην ακούσια μη τυπική απασχόληση οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη μερική απασχόληση. Στην προσωρινή εργασία, οι άνδρες και οι γυναίκες επηρεάζονται σε παρόμοιο βαθμό, αλλά στη μερική απασχόληση, οι γυναίκες είναι πολύ πιο πιθανό από τους άνδρες να εργάζονται λιγότερες ώρες από ό,τι επιθυμούν. Το χάσμα μεταξύ των φύλων μειώθηκε μεταξύ 2014 και 2024, αλλά δεν μειώθηκε.
