Του Θ. Κανελλόπουλου, συνδικαλιστή
Θεσμικές παρεμβάσεις μετά την τραγωδία στη Βιολάντα.
Το σοβαρό βιομηχανικό δυστύχημα στο εργοστάσιο της Βιολάντα, που προκλήθηκε από έκρηξη λόγω διαρροής προπανίου σε υπόγειο χώρο, ανέδειξε με δραματικό τρόπο τα όρια του ισχύοντος πλαισίου βιομηχανικής ασφάλειας στη χώρα.
Τα έως τώρα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η παρουσία επικίνδυνου αερίου σε κλειστό και υπόγειο χώρο φαίνεται να υπήρχε επί ημέρες, χωρίς να ενεργοποιηθούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί ανίχνευσης και έγκαιρης προειδοποίησης.
Η απουσία ή η μη λειτουργία τέτοιων συστημάτων δεν συνιστά απλώς τεχνική αστοχία, αλλά ένδειξη δομικής αδυναμίας στη διαχείριση κινδύνου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, το πιστοποιητικό πυρασφάλειας που εκδίδεται από την Πυροσβεστική και τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες έχει διάρκεια ισχύος έως τρία (3) έτη.
Το πλαίσιο αυτό διασφαλίζει την τυπική συμμόρφωση σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο, δεν εγγυάται όμως τη διαρκή λειτουργικότητα των συστημάτων πυρασφάλειας και ανίχνευσης καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος του.
Η ασφάλεια σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, και ιδίως σε χώρους αυξημένου κινδύνου, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στατική κατάσταση που πιστοποιείται περιοδικά.
Απαιτεί συνεχή έλεγχο, δυναμική αξιολόγηση και μηχανισμούς πρόληψης που λειτουργούν καθημερινά και όχι εκ των υστέρων.
Αναγκαία πλέον η θεσμική ενίσχυση του σημερινού πλαισίου.
Με βάση τα παραπάνω, καθίσταται αναγκαία η συμπλήρωση του κρατικού ελεγκτικού μηχανισμού με έναν πρόσθετο, λειτουργικό και διαρκή μηχανισμό πρόληψης, ο οποίος θα ενισχύει –και δεν θα υποκαθιστά– τον ρόλο του κράτους.
Στο πλαίσιο αυτό, προσωπικά θα πρότεινα στο σημερινό μου άρθρο, την καθιέρωση υποχρεωτικής ασφαλιστικής κάλυψης για βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου, ως προϋπόθεση νόμιμης λειτουργίας τους.
Η ασφαλιστική κάλυψη θα συνδέεται υποχρεωτικά με εξαμηνιαίους τεχνικούς και λειτουργικούς ελέγχους των συστημάτων πυρασφάλειας, ανίχνευσης επικίνδυνων αερίων, εξαερισμού υπόγειων χώρων και συστημάτων ειδοποίησης, οι οποίοι θα διενεργούνται από πιστοποιημένα και εξειδικευμένα συνεργεία των ασφαλιστικών εταιρειών.
Κάθε έλεγχος θα τεκμηριώνεται σε ψηφιακό μητρώο, προσβάσιμο τόσο στην επιχείρηση όσο και στις αρμόδιες κρατικές αρχές, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η δυνατότητα εποπτείας.
Σε περίπτωση διαπιστωμένων ελλείψεων, θα προβλέπεται δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης, ανάλογα με τη σοβαρότητα του κινδύνου.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης εντός του προβλεπόμενου χρόνου, η ασφαλιστική εταιρεία θα έχει την υποχρέωση να προχωρά σε ακύρωση του ασφαλιστικού συμβολαίου, με ταυτόχρονη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
Η απώλεια ασφαλιστικής κάλυψης θα συνεπάγεται αναστολή λειτουργίας της εγκατάστασης έως την πλήρη συμμόρφωση.
Ο ρόλος της Πυροσβεστική και των κρατικών ελεγκτικών μηχανισμών παραμένει κομβικός, με έμφαση στον έλεγχο των ψηφιακών αρχείων, την αξιολόγηση κινδύνου και την επιβολή κυρώσεων, όπου απαιτείται.
Η τραγωδία στο εργοστάσιο της Βιολάντα δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ένδειξη των ορίων ενός συστήματος που βασίζεται κυρίως στην τυπική πιστοποίηση και λιγότερο στη συνεχή πρόληψη.
Η προστασία της ανθρώπινης ζωής στους χώρους εργασίας απαιτεί πολυεπίπεδους μηχανισμούς ελέγχου, σαφή κίνητρα συμμόρφωσης και πραγματικές συνέπειες για την αμέλεια.
Η μετάβαση από την τυπική συμμόρφωση στη διαρκή πρόληψη δεν είναι μόνο τεχνική επιλογή, είναι θεσμική υποχρέωση.
Πολύ περισσότερο όταν θέλουμε πραγματικά να μηδενίσουμε τα εργατικά ατυχήματα και να μην βιώνουμε απώλειες συνανθρώπων μας.
