Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία έχουν αλλάξει ριζικά τον παγκόσμιο χάρτη ισχύος, μεταμορφώνοντας τη φύση των συγκρούσεων και την ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.
Για την Ουκρανία, η σύγκρουση παραμένει υπαρξιακή: ένας αδιάκοπος αγώνας επιβίωσης και προσαρμογής απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις, με στόχο την προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων και τη διατήρηση της διεθνούς στήριξης.
Το Κίεβο πληρώνει βαρύ τίμημα, με συνεχή φθορά και απώλειες. «Κάποιοι από εμάς παραμένουμε αισιόδοξοι, απλώς επειδή δεν υπάρχει άλλη επιλογή», θα ακούσει κάποιος συχνά στο δρόμο.
ι ίδιοι οι Ουκρανοί στρατιώτες επιθυμούν περισσότερο από κάθε άλλον να τερματιστεί ο πόλεμος. Η επιθυμία αυτή συναντάται και στη Δύση, όπου το οικονομικό και ενεργειακό κόστος προκαλεί κόπωση, όμως η περιορισμένη βοήθεια έχει εγκλωβίσει την Ουκρανία σε έναν παρατεταμένο αγώνα.
Η Ευρώπη επιλέγει μια πολιτική επίπλαστης οικονομίας, δαπανώντας λιγότερα σήμερα, με τον κίνδυνο να πληρώσει πολλαπλάσια στο μέλλον αν η σύγκρουση επεκταθεί.
Η Δύση εξακολουθεί να ελπίζει στην εξάντληση της Ρωσίας – οικονομικά και ανθρώπινα – ως τη μόνη διέξοδο για την ειρήνη. Ωστόσο, κάθε χρόνος παρατείνει μια σύγκρουση που αλλάζει βαθιά τον κόσμο.
Διπλωματική αναταραχή
Η κρίση έχει προκαλέσει έντονη διπλωματική αναστάτωση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε δεκαετίες διπλωματικών πρακτικών, υιοθετώντας μια ασυνήθιστη, ανατρεπτική προσέγγιση. Η αποτελεσματικότητά της παραμένει αμφισβητούμενη.
Η υποδοχή του Πούτιν στην Αλάσκα, οι περιορισμένες κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο και οι αποτυχημένες εκεχειρίες δεν έφεραν την «ειρήνη σε 24 ώρες» ή «σε 100 ημέρες» που είχε υποσχεθεί ο Τραμπ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ότι η Ουάσιγκτον δεν γνωρίζει αν η Ρωσία επιδιώκει πραγματικά ειρήνη. Οι τριμερείς συνομιλίες στη Γενεύη ολοκληρώθηκαν χωρίς αποτέλεσμα, αφήνοντας το διπλωματικό τοπίο θολό.
Η επανάσταση των drones
Η αυτοματοποίηση των μαχών στην Ουκρανία αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη στρατιωτική εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών. Από το 2023, τα επιθετικά drones κάλυψαν κρίσιμα κενά άμυνας, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή τεχνολογικού πολέμου.
Αναφορές κάνουν λόγο για ρωσικά drones με αισθητήρες που ενεργοποιούνται από την παρουσία στρατιωτών. Η επανάσταση του αυτόνομου πολέμου βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της στάδια, ενώ οι δυτικοί στρατοί προσπαθούν να προσαρμοστούν.
Μια νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα
Ο πόλεμος επαναπροσδιόρισε και την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Η ασφάλεια της ηπείρου, που για δεκαετίες στηριζόταν στην αμερικανική προστασία, δοκιμάζεται καθώς ο Λευκός Οίκος του Τραμπ αμφισβητεί την παραδοσιακή δέσμευση των ΗΠΑ.
Η Ευρώπη κινείται αργά για να καλύψει το κενό. Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο διστάζουν να αυξήσουν δραστικά τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η βοήθεια προς το Κίεβο προχωρά με ρυθμούς χαμηλότερους των αναγκών.
Παρά τις επιθέσεις ρωσικών drones σε ευρωπαϊκό έδαφος, οι αξιωματούχοι της Δύσης επιμένουν ότι η Ρωσία πλησιάζει σε εξάντληση — μια ελπίδα που δύσκολα μετατρέπεται σε στρατηγική.
Οι ΗΠΑ αποσύρονται από τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη
Η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων έχει μεταβληθεί, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχωρούν από τον ρόλο του κυρίαρχου ηγέτη. Οι μεγάλες δυνάμεις ακολουθούν δικούς τους δρόμους στην ουκρανική κρίση.
Η Κίνα αποφεύγει να παρέχει στρατιωτική βοήθεια στη Ρωσία, αλλά ενισχύει το εμπόριο ενέργειας και τεχνολογίας. Η Ινδία συνεχίζει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, ενώ η Ευρώπη αισθάνεται ολοένα και πιο απομονωμένη από την Ουάσιγκτον, που στρέφεται σε πιο περιορισμένες, ιδεολογικά επιλεκτικές προτεραιότητες.
Σοκ, εξάντληση και πείσμα στην Ουκρανία
Για τους Ουκρανούς, ο πόλεμος είναι καθημερινότητα. Μετά από τέσσερα χρόνια, η ψυχική και σωματική εξάντληση είναι παντού. Η αξιωματικός Κατιά, που υπηρετεί στην πρώτη γραμμή, δηλώνει: «Ο πόλεμος γίνεται παιχνίδι, αλλά δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να βάλεις άλλο ένα νόμισμα και να συνεχίσεις».
Η κόπωση είναι τεράστια. Οι έμπειροι διοικητές λιγοστεύουν και τα λάθη κοστίζουν ζωές. Παρ’ όλα αυτά, το πείσμα παραμένει ακλόνητο. «Η Ουκρανία είναι ανίκητη γιατί θα κάνουμε τα πάντα για τη νίκη μας, με ή χωρίς βοήθεια», τονίζει ο διοικητής drone Τιμούρ Σαμοσούντοφ.
Παρά την καταστροφή του ενός πέμπτου της χώρας, οι Ουκρανοί συνεχίζουν να σηκώνονται μέσα από τα ερείπια, αποφασισμένοι να επιμείνουν, ακόμη κι αν χρειαστεί να πολεμήσουν μόνοι τους.
Ο πόλεμος σε αριθμούς
Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται 4 χρόνια από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής. Η σύγκρουση έχει εξελιχθεί σε έναν πόλεμο φθοράς με πρωτοφανές ανθρώπινο και οικονομικό κόστος, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς και αναλυτές.
1. Ανθρώπινες Απώλειες
Οι ακριβείς αριθμοί θυμάτων παραμένουν ασαφείς, ωστόσο οι εκτιμήσεις (CSIS, ΟΗΕ, Υπουργεία Άμυνας) αποτυπώνουν μια ζοφερή εικόνα:
| Κατηγορία | Εκτιμώμενες Απώλειες (Νεκροί & Τραυματίες) |
| Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις | ~1.200.000 (εκ των οποίων πάνω από 325.000 νεκροί) |
| Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις | 500.000 – 600.000 (με 100.000 – 140.000 νεκρούς) |
| Άμαχοι (Ουκρανία) | ~15.200 νεκροί (επισήμως καταγεγραμμένοι από τον ΟΗΕ, πιθανόν πολύ περισσότεροι) |
2. Εδαφικές Απώλειες
Μετά από τέσσερα χρόνια μαχών, το μέτωπο έχει σταθεροποιηθεί. Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 19,4% – 20% της ουκρανικής επικράτειας, δηλαδή περίπου 116.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Το 2025, η ρωσική προέλαση ήταν εξαιρετικά αργή, με μέσο όρο 15-70 μέτρα ημερησίως στα ενεργά μέτωπα.
3. Προσφυγικό και Εκτοπισμός
Περίπου το 1/4 του πληθυσμού της Ουκρανίας έχει εγκαταλείψει τα σπίτια του. Περίπου 5,9 εκατομμύρια πρόσφυγες ζουν στο εξωτερικό, κυρίως στην Ευρώπη, ενώ 3,7 εκατομμύρια είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, 10,8 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται άμεση ανθρωπιστική βοήθεια το 2026.
4. Οικονομικό Κόστος και Καταστροφές
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας απαιτεί τεράστιους πόρους. Η Παγκόσμια Τράπεζα (RDNA5) υπολογίζει το συνολικό κόστος σε 588 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία, ποσό σχεδόν τριπλάσιο του ΑΕΠ της χώρας.
Οι άμεσες ζημιές σε υποδομές και κτίρια ξεπερνούν τα 195 δισεκατομμύρια δολάρια, με τις μεγαλύτερες ανάγκες να εντοπίζονται στις μεταφορές ($96 δισ.), την ενέργεια ($91 δισ.) και τη στέγαση ($90 δισ.).
Σημείωση: Η ουκρανική οικονομία λειτουργεί υπό πολεμικές συνθήκες, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή χρηματοδότηση, η οποία παρουσιάζει πλέον σημάδια κόπωσης, κυρίως από την πλευρά των ΗΠΑ.
