Κάθε χρόνο, το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Θεοδώρων, δύο μεγαλομαρτύρων που φέρουν το ίδιο όνομα: τον Τήρωνα και τον Στρατηλάτη.
Φέτος, η γιορτή των Αγίων Θεοδώρων πέφτει το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου και συνδέεται άρρηκτα με την προσφορά κόλλυβων, ένα έθιμο που πηγάζει από ένα εντυπωσιακό θαύμα.
Οι δύο Άγιοι Θεόδωροι, ο Τήρων και ο Στρατηλάτης, αποτελούν σημαντικές μορφές του χριστιανικού μαρτυρολογίου. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων εορτάζεται ατομικά στις 17 Φεβρουαρίου, ενώ ο Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης τιμάται στις 8 Φεβρουαρίου. Η κοινή τους εορτή μετατέθηκε στο πρώτο Σάββατο της Σαρακοστής σύμφωνα με απόφαση της Συνόδου της Λαοδικείας. Η Σύνοδος καθόρισε ότι δεν πρέπει να εορτάζονται μνήμες αγίων κατά τη διάρκεια της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αλλά να μεταφέρονται στο επόμενο Σάββατο ή Κυριακή. Αυτή η μετάθεση απέκτησε ιδιαίτερη σημασία λόγω του θαύματος που συνδέεται με τον Άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα.
Το θαύμα που τιμούμε κατά τη γιορτή των Αγίων Θεοδώρων συνέβη επί αυτοκρατορίας Ιουλιανού του Παραβάτη. Ο Ιουλιανός, παρά τη χριστιανική του αγωγή και τη χειροτονία του ως αναγνώστης, εγκατέλειψε την πίστη και επιδίωξε να αναβιώσει την ειδωλολατρία. Γνωρίζοντας ότι οι χριστιανοί ξεκινούσαν τη νηστεία της Σαρακοστής, σχεδίασε ένα πονηρό σχέδιο: διέταξε κρυφά να ραντιστούν όλα τα τρόφιμα της αγοράς της Κωνσταντινούπολης με αίμα από ειδωλολατρικές θυσίες, επιδιώκοντας να μολύνει πνευματικά τους πιστούς.
Η γιορτή των Αγίων Θεοδώρων φέρει τον χαρακτηρισμό του άτυπου Ψυχοσάββατου στη λαϊκή εκκλησιαστική παράδοση, παρόλο που δεν ανήκει στα επίσημα Ψυχοσάββατα. Η Εκκλησία έχει θεσπίσει δύο επίσημα Ψυχοσάββατα ετησίως: το πρώτο πριν την Κυριακή της Απόκρεω και το δεύτερο πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής. Ωστόσο, το Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων αναφέρεται συχνά ως Ψυχοσάββατο με άτυπο χαρακτήρα, καθώς σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τελούνται μνημόσυνα για τους κεκοιμημένους.
Πότε διαβάζονται τα κόλλυβα στην Εκκλησία
Σύμφωνα με το εκκλησιαστικό τελετουργικό, τα κόλλυβα για τους Αγίους Θεοδώρους διαβάζονται σε δύο ακολουθίες. Η πρώτη τελείται το απόγευμα της Παρασκευής 27 Φεβρουαρίου κατά τον Εσπερινό με την Ακολουθία Κόλλυβων. Η δεύτερη πραγματοποιείται ανήμερα της γιορτής, το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, κατά τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία, που ακολουθείται επίσης από την Ακολουθία Κόλλυβων. Οι πιστοί που επιθυμούν να προσφέρουν κόλλυβα θα πρέπει να ενημερώσουν εγκαίρως τον ιερέα του ναού τους.
