Μετά τον Λαριτζανί το χάος: Στην κυριολεξία αναντικατάστατος – Το πιο βαρύ πλήγμα στο Ιράν

Ο Αλί Λαριτζανί, ο επικεφαλής Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν – ο πιο σημαντικός αξιωματούχος του καθεστώτος μετά τον Χαμενεϊ και ο άνθρωπος που θεωρείται ότι δοικούσε τη χώρα από το παρασκήνιο – είναι νεκρός, σύμφωνα με το Ισραήλ.

Ο Λαριτζανί εθεάθη τελευταία φορά την περασμένη Παρασκευή (13.03.2026) σε συγκέντρωση στην Τεχεράνη στο πλαίσιο των εορτασμών για την Ημέρα της Αλ Κουντς.

Οι αρχές του Ιράν δεν έχουν επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής τον θάνατό του, με την κρατική τηλεόραση του Ιράν να μεταδίδει γραπτό του μήνυμα που αναφέρεται σε ναυτικούς που έπεσαν νεκροί στην διάρκεια του πολέμου καθώς στην Τεχεράνη πραγματοποιούνται οι κηδείες των 84 ναυτικών που σκοτώθηκαν όταν το IRIS Dena του ιρανικού ναυτικού βυθίστηκε από αμερικανική τορπίλη στα ανοικτά των ακτών της Σρι Λάνκα νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Μετά την ανακοίνωση του θανάτου του από τον υπουργό Άμυνας του Ισραήλ, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργό δημοσίευσε μια φωτογραφία που δείχνει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να μιλάει στο τηλέφωνο, με τη λεζάντα: «Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατάζει την εξόντωση ανώτερων στελεχών του ιρανικού καθεστώτος».

Γιατί ο Λαριτζανί μετρά περισσότερο από τον ανώτατο ηγέτη

Λίγο πριν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ σκοτωθεί σε αεροπορική επιδρομή την πρώτη ημέρα του πολέμου (28.02.2026), ένας Ιρανός αξιωματούχος είχε αφήσει να εννοηθεί ποιος κρατούσε πραγματικά τα νήματα στο παρασκήνιο.

«Είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που μπορούν ακόμη να συναντούν τον ηγέτη και του έχει ανατεθεί να σώσει το σύστημα», ανέφερε στην Telegraph.

Ο άνθρωπος στον οποίο αναφερόταν ήταν ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας του Ιράν. Σύμφωνα με το Ισραήλ, ο Λαριτζανί είναι πλέον νεκρός – ο τελευταίος σε μια σειρά δολοφονημένων υψηλόβαθμων στελεχών και, ίσως, ο σημαντικότερος μέχρι σήμερα.

Η εξόντωσή του διαφέρει ουσιαστικά από την επίθεση που σκότωσε τον Αλί Χαμενεΐ. Ο Χαμενεΐ ήταν ο ανώτατος ηγέτης, η θρησκευτική αρχή και ο συνταγματικός αρχηγός του κράτους.

Ο Λαριτζανί, ωστόσο, ήταν ο άνθρωπος που κρατούσε το σύστημα σε λειτουργία. Πολλοί τον θεωρούσαν de facto ηγέτη του Ιράν από τον Ιούνιο του περασμένου έτους και έναν από τους ελάχιστους πραγματικούς διπλωμάτες που διέθετε η Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και δεκαετίες.

Ο ρόλος του περιλάμβανε τη διαχείριση της ροής πληροφοριών μεταξύ των θεσμών, τον συντονισμό διπλωματικών διαύλων, τον περιορισμό εσωτερικών συγκρούσεων και την οργάνωση μιας ελεγχόμενης διαδοχής, ώστε να μην διαλυθεί το σύστημα σε ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας.

Τη θέση αυτή είχε χτίσει μέσα από τρεις δεκαετίες εμπειρίας: ως υπουργός Πολιτισμού, επικεφαλής της κρατικής τηλεόρασης για δέκα χρόνια, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, πρόεδρος του Κοινοβουλίου για 12 χρόνια και, πιο πρόσφατα, ως απεσταλμένος του Χαμενεΐ προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.

Τον περασμένο μήνα, Ιρανός αξιωματούχος είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Επίσημα, αυτός διοικεί τα πάντα εδώ».

Στην κυριολεξία αναντικατάστατος

Το ερώτημα που προκύπτει πλέον είναι αν υπάρχει κάποιος στο Ιράν με τη γνώση, την εμπιστοσύνη και την εμπειρία να κρατήσει ενωμένο το σύστημα εξουσίας.

Τα στοιχεία δείχνουν πως μάλλον όχι.

Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει δομηθεί ως ένα περίπλοκο πλέγμα θεσμών με αλληλοκαλυπτόμενους ρόλους και ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος. Ο πρόεδρος διαχειρίζεται την κυβέρνηση, αλλά λογοδοτεί στον ανώτατο ηγέτη. Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν μεγάλο μέρος της οικονομίας και της ασφάλειας, αλλά θεωρητικά υπάγονται σε εκείνον.

Η λειτουργία αυτού του συστήματος απαιτεί συνεχή συντονισμό – και ακριβώς εκεί βρισκόταν ο ρόλος του Λαριτζανί.

Η γνώση του για το ποιοι έχουν πραγματική επιρροή, οι διεθνείς του επαφές και η ικανότητά του να διαπραγματεύεται, δίνοντας πολιτική «κάλυψη» στους σκληροπυρηνικούς για συμβιβασμούς, ήταν στοιχεία που δεν αντικαθίστανται εύκολα.

Σε αντίθεση με άλλες απώλειες – όπως στρατιωτικοί διοικητές ή επιστήμονες – ο ρόλος του δεν ήταν ποτέ θεσμοθετημένος. Δεν υπήρχε μηχανισμός διαδοχής για κάποιον που γνώριζε πώς να κρατά ολόκληρο το σύστημα σε ισορροπία.

Η επόμενη μέρα στο Ιράν

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον δεν είναι αν οι επιμέρους θεσμοί μπορούν να επιβιώσουν – αλλά αν το σύνολο μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τους ανθρώπους που ήξεραν πώς να το συντονίζουν.

Παρά το γεγονός ότι το Ιράν εμφανίζεται πιο εκτεθειμένο από ποτέ, η δολοφονία του Λαριτζανί δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος του πολέμου.

Νέος ανώτατος ηγέτης είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος ωστόσο δεν έχει εμφανιστεί δημόσια εδώ και εβδομάδες, και πολλοί αμφισβητούν την ικανότητά του να ασκήσει τα καθήκοντα που του ανατέθηκαν. Ακόμα και ο πατέρας του Αλί Χαμενεΐ δεν τον προόριζε για διάδοχο.

Ωστόσο, η απώλεια του Λαριτζανί αφήνει τη χώρα χωρίς ένα πρόσωπο που να μπορεί να διαπραγματευτεί αξιόπιστα με τη Δύση. Ήταν ο μόνος που απολάμβανε εμπιστοσύνης τόσο από τους σκληροπυρηνικούς στο εσωτερικό όσο και από ξένες κυβερνήσεις.

Αυτό μπορεί να εξυπηρετεί όσους επιδιώκουν την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Όμως για εκείνους που αναζητούν μια γρήγορη διέξοδο από έναν πόλεμο που ήδη προκαλεί παγκόσμια ενεργειακή κρίση, οι εξελίξεις ίσως αποδειχθούν απογοητευτικές.