Ένα έργο που εντάχθηκε σε χρηματοδότηση το 2022, είχε αρχικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης στο τέλος του 2023 και σήμερα, το 2026, εξακολουθεί να βρίσκεται σε διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης, είναι η Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων στη θέση Ξερόλακκα. Την ίδια στιγμή, τα μεταγενέστερα στοιχεία του σχεδιασμού δείχνουν ότι οι ανάγκες της Πάτρας έχουν αυξηθεί σημαντικά. Η ΜΕΒ Ξερόλακκας σχεδιάστηκε για την επεξεργασία προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων από τους καφέ κάδους, αλλά και πράσινων αποβλήτων. Η μονάδα χωροθετείται σε έκταση 12,95 στρεμμάτων, εντός των εγκαταστάσεων του υφιστάμενου ΧΥΤΑ και βόρεια του ΚΔΑΥ.
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε συνολική δυναμικότητα 9.500 τόνων τον χρόνο: 7.700 τόνοι προδιαλεγμένων οργανικών από καφέ κάδους και 1.800 τόνοι πράσινων αποβλήτων. Η εγκατάσταση θα λειτουργεί με διαδικασία κομποστοποίησης και ωρίμανσης, με στόχο την παραγωγή εδαφοβελτιωτικού. Ο ΣΥΔΙΣΑ εκτιμά ότι από τη διαδικασία θα μπορούσαν να παράγονται περίπου 5.472 τόνοι εδαφοβελτιωτικού καλής ποιότητας.
Ένα έργο που έμεινε πίσω
Η πράξη «Δημιουργία Μονάδας Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων στην Ξερόλακκα Πατρών» εντάχθηκε το 2022 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη», με κωδικό ΟΠΣ 5095042. Στα σχετικά έγγραφα προβλεπόταν έναρξη στις 14 Οκτωβρίου 2022 και ολοκλήρωση στις 31 Δεκεμβρίου 2023. Ωστόσο, η κατασκευή ΜΕΒ δεν ξεκίνησε και δεν ολοκληρώθηκε εντός αυτού του χρονοδιαγράμματος. Ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Μιχάλης Αναστασίου τονίζει: «Το έργο της ΜΕΒ στην παρούσα φάση δεν έχει εγκεκριμένη χρηματοδότηση γιατί με απόφαση της αρχής χρηματοδότησης (Υπουργείο) απεντάχθηκε από την προηγούμενη πρόσκληση στην οποία ήταν ενταγμένο.
To επόμενο χρονικό διάστημα (πιθανόν και μέχρι τέλος του χρόνου) θα κατατεθεί καινούργια πρόταση για έγκριση χρηματοδότησης για τη ΜΕΒ Ξερόλακας. Το έργο αυτό ωστόσο παραμένει σε ώριμη φάση καθώς υπάρχει έτοιμη η προμελέτη και εγκεκριμένη απόφαση περιβαλλοντικών όρων (Α.Ε.Π.Ο.). Όταν εγκριθεί η χρηματοδότηση μπορεί να ξεκινήσει αμέσως η διαγωνιστική διαδικασία, εφόσον συμφωνήσει και η αρχή χρηματοδότησης».
Τι συμβαίνει σήμερα
Ζητούμενο λοιπόν είναι η αναζήτηση ενός νέου χρηματοδοτικού προγράμματος που να εξασφαλίζει στο έργο τα ανάλογα κονδύλια. Το 2026 η ΜΕΒ Ξερόλακκας εξακολουθεί να αποτελεί ενεργό έργο του ΣΥΔΙΣΑ και του Δήμου Πατρέων. Στην ιστοσελίδα του Συνδέσμου περιλαμβάνεται στα «έργα σε εξέλιξη». Αξίζει να αναφέρουμε ότι τον Μάιο του 2026 η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας δημοσιοποίησε νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την τροποποίηση και ανανέωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης του συνολικού συγκροτήματος της Ξερόλακκας, στο οποίο περιλαμβάνεται ο ΧΥΤΑ, το ΚΔΑΥ, ο ΣΜΑ και η ΜΕΒ. Η ΜΠΕ αποτέλεσε αντικείμενο γνωμοδότησης και της Δημοτικής Επιτροπής Πατρέων τον Ιούνιο του 2026. Με άλλα λόγια, το έργο σήμερα δεν βρίσκεται πλέον απλώς στο επίπεδο της αρχικής ένταξης του 2022, αλλά ούτε και σε λειτουργία. Βρίσκεται σε μια νέα φάση περιβαλλοντικής αδειοδότησης και επικαιροποίησης του συνολικού σχεδιασμού.
Oι ανάγκες έχουν αλλάξει
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο προκύπτει από τα μεταγενέστερα στοιχεία του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων του Δήμου Πατρέων. Ο αρχικός σχεδιασμός μοίραζε την εξυπηρέτηση της Πάτρας μεταξύ Φλόκα και Ξερόλακκας: η ΜΕΒ Φλόκα θα εξυπηρετούσε το 38% του Δήμου Πατρέων, ενώ η ΜΕΒ Ξερόλακκας το υπόλοιπο 62%.
Στη συνέχεια, όμως, ο Δήμος υπολόγισε ότι οι ανάγκες της Πάτρας για διαχείριση βιοαποβλήτων ανέρχονται περίπου σε 20.038 τόνους ετησίως, με 10.824 τόνους να προέρχονται από το ρεύμα του καφέ κάδου και 9.214 τόνους από πράσινα απόβλητα. Με βάση αυτόν τον μεταγενέστερο σχεδιασμό, για τη ΜΕΒ της Ξερόλακκας προκύπτει ανάγκη δυναμικότητας περίπου 12.423 τόνων τον χρόνο μόνο για τις ανάγκες της Πάτρας, ενώ για τη ΜΕΒ του Φλόκα προβλέπονται 7.614 τόνοι.
Το κρίσιμο μεγάλο ερώτημα
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι 12.423 τόνοι δεν αποτελούν τη σημερινή, κατασκευασμένη δυναμικότητα της ΜΕΒ Ξερόλακκας. Αποτελούν τη μεταγενέστερη εκτίμηση του Δήμου για την απαιτούμενη δυναμικότητα, γεγονός που δείχνει ότι ο αρχικός σχεδιασμός των 9.500 τόνων δεν επαρκεί για τις νεότερες προβλέψεις χωρίς προσαρμογή ή επέκταση. Έτσι, σήμερα το μεγάλο ερώτημα για τη ΜΕΒ Ξερόλακκας δεν είναι μόνο πότε θα κατασκευαστεί. Είναι με ποια τελική δυναμικότητα θα κατασκευαστεί και αν αυτή θα ανταποκρίνεται πλέον στις πραγματικές ανάγκες που έχει καταγράψει ο ίδιος ο Δήμος Πατρέων.
