Μπορεί πριν από μερικά χρόνια οι πατρινοί να αναθάρρησαν μαθαίνοντας πως ο γνωστός ομογενής ευεργέτης και δωρητής Αθανάσιος Στεφανόπουλος, αποφάσισε να αποκτήσει την ιστορική Αγγλικανική Εκκλησία που στέκει επί δεκαετίες κλειστή στο κέντρο της πόλης, προκειμένου να την ανακαινίσει και να την αποδώσει για δημόσια χρήση, όμως κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί την εξέλιξη και την εμπλοκή με το ελληνικό δημόσιο, το «τυφλό» γράμμα του Νόμου και τις διατάξεις περί Δογμάτων στην Ελλάδα.
Ενώ όλα έδειχναν να βρίσκονται στην τελική ευθεία ώστε το εμβληματικό κτίριο του 19ου αιώνα να περάσει στα χέρια του πατρινού δωρητή και με δικά του έξοδα να ξαναβρεί την παλιά του αίγλη, η παρέμβαση του ελληνικού δημοσίου και η τελική απόφαση του Αρείου Πάγου έβαλαν οριστικό «φρένο» στη διαδικασία.
Για να γίνει κατανοητή η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου, η οποία προκάλεσε έκπληξη, πρέπει να εξεταστεί η ιδιαιτερότητα που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για τα θρησκευτικά δόγματα. Με βάση τον νόμο περί Θρησκευτικών Νομικών Προσώπων, οι ναοί και οι χώροι λατρείας των επίσημα αναγνωρισμένων θρησκευτικών κοινοτήτων (δογμάτων) στην Ελλάδα προστατεύονται αυστηρά.
Θεωρούνται νομικά ως πράγματα «εκτός συναλλαγής». Αυτό σημαίνει ότι κανένα τοπικό σωματείο ή ιδιώτης δεν μπορεί να διεκδικήσει την κυριότητή τους μέσω χρησικτησίας, ούτε επιτρέπεται η αγοραπωλησία τους, ακόμη κι αν ο απώτερος σκοπός είναι η προστασία και η αναστήλωσή τους. Με αυτό το σκεπτικό, ο Άρειος Πάγος (απόφαση 519/2025) ακύρωσε την προηγούμενη απόφαση του Εφετείου Πατρών, η οποία είχε αναγνωρίσει δικαίωμα ιδιοκτησίας στο τοπικό σωματείο της ενορίας και άνοιγε τον δρόμο για τη μεταβίβαση στον κ. Στεφανόπουλο.
Και μάλιστα, ούτε τα χορτάρια στον περιβάλλοντα χώρο δεν έχει δικαίωμα να καθαρίσει ο μέγας δωρητής εφόσον δεν του ανήκει το ακίνητο, έστω κι αν ο… άλλος Νόμος (ο σχετικός με καθαρισμούς οικοπέδων) προβλέπει τσουχτερά πρόστιμα.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Καταρχάς να αναφέρουμε ότι η Αγγλικανική εκκλησία της Πάτρας είχε παραχωρηθεί από τον βασιλέα Γεώργιο Α’ στην Αγγλικανική κοινότητα η οποία με την πάροδο του χρόνου έφθινε στην Ελλάδα κι έτσι το ακίνητο πέρασε στη σφαίρα της απόλυτης εγκατάλειψης επί χρόνια, μέχρι που η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη, ως υπουργός Πολιτισμού το χαρακτήρισε «Διατηρητέο Μνημείο».
Το διαχειριζόταν ο Σύλλογος Κυριών Αγγλικανικής Ενορίας με τον οποίο ήρθε σε επικοινωνία ο κ. Στεφανόπουλος με σκοπό να το δωρίσει στην πόλη για δημόσια χρήση. Όπως ακριβώς είχε πράξει και με το Σπίτι του Κωστή Παλαμά στην οδό Κορίνθου, που μετά την αναπαλαίωση και υποστύλωση του παραχωρήθηκε για εκδηλώσεις και σήμερα καμαρώνει όλη η πόλη που το έχει στη διάθεσή της.
Ο σύλλογος δέχθηκε την πρόταση, έγινε και προσύμφωνο. Το πρώτο «σκαλοπάτι» όμως που έπρεπε να ξεπεραστεί ήταν η χρησικτησία, αφού στο Κτηματολόγιο το ακίνητο φαινόταν ως «Αγνώστου Ιδιοκτήτου». Και εκεί εμφανίστηκε το ελληνικό δημόσιο που έθεσε το πρώτο εμπόδιο. Έγινε το πρώτο δικαστήριο, έγινε και το εφετείο, που και στους δύο βαθμούς αποφάνθηκε -με τη συγκατάβαση του Συλλόγου Κυριών Αγγλικανικής Ενορίας– ότι το ακίνητο μπορεί να αλλάξει χέρια και να αποκτηθεί από τον κ. Στεφανόπουλο, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τον Νόμο περί Διατηρητέων, όπως τη μη δυνατότητα αλλαγής χρήσης που εκ των προτέρων αποδεχόταν ο ενδιαφερόμενος αγοραστής.
Όμως το ελληνικό δημόσιο προσέφυγε και στον Άρειο Πάγο ο οποίος αποφάνθηκε αρνητικά μπλοκάροντας τη διαδικασία εξαγοράς, με το σκεπτικό ότι το κτήριο ανήκει στο «Δόγμα». Το οποίο εκπροσωπείται στην Ελλάδα από ένα περιορισμένο αριθμό ιερωμένων που με τη σειρά τους επιχείρησαν να θέσουν δικούς τους όρους για να γίνει η μεταβίβαση, όρους που κατά πληροφορίες ούτε καν συζητά ο κ. Στεφανόπουλος. Έτσι η υπόθεση μπήκε στον πάγο. Αν και οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως ο ευεργέτης δεν καταθέτει τα όπλα κι είναι διατεθειμένος να συνεχίσει τον δικαστικό αγώνα μέχρι τέλους. Σε κάθε περίπτωση όμως, οι απορίες που δημιουργούνται είναι εύλογες.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι εύλογη η απορία που δημιουργείται:
– Όταν ένα ιστορικό κτίριο καταρρέει και κινδυνεύει, ποιος είναι σε θέση να δαπανήσει μερικά εκατομμύρια ευρώ για να το διασώσει και αναπαλαιώσει και να το αποδώσει στην ίδια την πόλη για δημόσια χρήση?
– Θα το κάνει, άραγε, το ελληνικό δημόσιο; Θα το κάνει το «Δόγμα» και οι εκπρόσωποί του;
– Και γιατί δεν αξιοποιούν μια τέτοια ευκαιρία αλλά απεναντίας την μπλοκάρουν;
ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΡΟΔΙΤΗΣ
