Δεν παίζουν όλοι για την ίδια Κυριακή Μια προσωπική ανάγνωση της πολιτικής σκακιέρας μετά τη ΔΕΘ

Η πρώτη μου σκέψη ήταν: «Έχω τελειώσει με αυτά». Είμαι ακόμη σε διακοπές, μακριά από τα πολιτικά πράγματα της εποχής και, για λίγο τουλάχιστον, ήθελα να μείνω έξω από όλα αυτά.

Όμως, τελικά, έχω απομακρυνθεί από την πολιτική, αλλά η πολιτική δεν με άφησε να απομακρυνθώ από αυτήν.

Σήμερα, κάτι που διάβασα με έκανε να ξαναγυρίσω σε κάποιες από τις σκέψεις που είχα αφήσει στην άκρη.

Είμαι, αλήθεια, ακόμη διακοπές. Γι’ αυτό και η φωτογραφία της ανάρτησης.

Η πολιτική εικόνα που διαμορφώνεται μετά τη ΔΕΘ δεν μπορεί πλέον να διαβαστεί με τα παλιά κομματικά δεδομένα. Και από όλες τις εξελίξεις, εκείνη που αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είναι η επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά.

Ο Σαμαράς περίμενε να ολοκληρωθούν η ομιλία και η συνέντευξη του Κυριάκου Μητσοτάκη και παρενέβη αμέσως μετά. Η χρονική συγκυρία έχει πολιτική σημασία. Ως επικεφαλής ενός υπό ίδρυση πολιτικού φορέα, δεν περιορίστηκε σε μια απάντηση στην προσωπική αναφορά του πρωθυπουργού. Επιχείρησε ήδη να διαμορφώσει τον πολιτικό χώρο στον οποίο θα κινηθεί το νέο κόμμα του.

Και η παρέμβασή του ήταν πολύ ευρύτερη από μια προσωπική αντιπαράθεση.

Ακρίβεια, φορολογική πίεση, μεσαία τάξη, αγρότες και κτηνοτρόφοι, διαφθορά, ΟΠΕΚΕΠΕ, Τέμπη, υποκλοπές, απευθείας αναθέσεις και το αίσθημα αδικίας που υπάρχει σε σημαντικό τμήμα της κοινωνίας. Ο Σαμαράς έθεσε στο επίκεντρο σχεδόν όλα τα ζητήματα που τροφοδοτούν σήμερα την κοινωνική δυσαρέσκεια.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της παρέμβασής του.

Δεν περιορίστηκε να πει ότι διαφωνεί με τον Μητσοτάκη. Επιχείρησε να δώσει πολιτική έκφραση σε ένα ακροατήριο που θεωρεί ότι η σημερινή ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τις πολιτικές και ιδεολογικές αναφορές της παραδοσιακής της βάσης.

Η φράση του ότι άλλο είναι η ιστορική παράταξη και άλλο το «κόμμα Μητσοτάκη» δεν αποτελεί απλώς προσωπική αιχμή. Είναι ένας πολιτικός διαχωρισμός με σαφή στόχο: να αμφισβητηθεί η σημερινή ηγεμονία της ΝΔ πάνω στο σύνολο της παραδοσιακής δεξιάς.

Και εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία του υπό ίδρυση κόμματος Σαμαρά.

Ένα νέο κόμμα χρειάζεται κοινωνικό χώρο, πολιτικό αφήγημα και σαφές ακροατήριο. Η παρέμβασή του μετά τη ΔΕΘ λειτούργησε ως ένα πρώτο μήνυμα προς όλους εκείνους που αισθάνονται ότι η σημερινή κυβερνητική πολιτική δεν τους εκφράζει.

Την ίδια στιγμή, στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί με την ΕΛ.Α.Σ. να δημιουργήσει έναν νέο προοδευτικό πόλο.

Μέσα σε αυτή την εικόνα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και οι παρεμβάσεις νυν και πρώην στελεχών του χώρου του Τσίπρα. Σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζονται ανακολουθίες που δημιουργούν πολιτικό και επικοινωνιακό πρόβλημα στην ΕΛ.Α.Σ., ιδιαίτερα όταν επιχειρεί να παρουσιαστεί ως κάτι νέο, ενώ γύρω της αναπαράγονται πρόσωπα, λόγοι και αντιπαραθέσεις του παρελθόντος.

Ανάλογο ενδιαφέρον έχουν και οι διαφορετικές φωνές μέσα στο ΠΑΣΟΚ. Οι δημόσιες διαφοροποιήσεις και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στελεχών δείχνουν ότι δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση γύρω από τη στρατηγική της ηγεσίας. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη καλείται πλέον να αντιμετωπίσει έναν ισχυρό ανταγωνιστή για την ηγεμονία στον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Και εδώ γεννιέται ένα ακόμη ερώτημα: μήπως κάποιες από αυτές τις κινήσεις δεν αφορούν μόνο τις επόμενες εκλογές, αλλά εντάσσονται σε έναν σχεδιασμό με ορίζοντα τις μεθεπόμενες;

Ένα νέο κόμμα χρειάζεται χρόνο για να οργανωθεί, να αποκτήσει κοινωνική βάση και να διεκδικήσει πραγματικά την εξουσία. Ένα κόμμα που βρίσκεται στη δεύτερη θέση μπορεί να έχει διαφορετικό χρονικό ορίζοντα. Ένας νέος σχηματισμός μπορεί να θεωρεί μεγαλύτερη επιτυχία μια ισχυρή πρώτη εκλογική παρουσία και να επιδιώξει την κυβέρνηση στην επόμενη αναμέτρηση.

Ίσως, λοιπόν, το πολιτικό παιχνίδι που βλέπουμε σήμερα να αφορά λιγότερο το ποιος θα κυβερνήσει αύριο και περισσότερο το ποιος θα είναι καλύτερα προετοιμασμένος για να κυβερνήσει μεθαύριο.

Ο Μητσοτάκης επιδιώκει να διατηρήσει την πρωτιά και να διεκδικήσει νέα αυτοδυναμία. Ο Σαμαράς επιχειρεί να δημιουργήσει νέο δεξιό πόλο. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να γίνει ο βασικός κυβερνητικός αντίπαλος της ΝΔ. Η ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα θέλει να ανατρέψει τους συσχετισμούς στον προοδευτικό χώρο.

Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο πολιτικό παράδοξο.

Η πολυδιάσπαση μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετικούς παίκτες για διαφορετικούς λόγους. Δεν χρειάζεται να υπάρχει συνεννόηση. Αρκεί να υπάρχουν διαφορετικές στρατηγικές και διαφορετικοί χρονικοί ορίζοντες.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο ποιος ανεβαίνει στις δημοσκοπήσεις. Πρέπει να εξετάζουμε ποιον συμφέρει να πέσει, ποιον συμφέρει να παραμείνει δεύτερο και ποιος χρειάζεται χρόνο για να ωριμάσει το νέο του εγχείρημα.

Και εδώ ο Σαμαράς αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η άμεση και συνολική πολιτική του παρέμβαση μετά τη ΔΕΘ δεν ήταν απλώς μια επίθεση στον Μητσοτάκη. Ήταν μια πρώτη σαφής προσπάθεια να χαρτογραφηθεί ο χώρος που θα διεκδικήσει ο νέος πολιτικός φορέας του.

Αν αυτή η προσπάθεια συναντήσει κοινωνική ανταπόκριση, ο Σαμαράς μπορεί να αποδειχθεί ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες της επόμενης πολιτικής αναδιάταξης.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές.

Είναι ποιος χτίζει σήμερα τη δύναμη για να κυβερνήσει αύριο και ποιος, συνειδητά ή όχι, προετοιμάζει το έδαφος για τη μεθεπόμενη πολιτική ημέρα.

Και για να μην υπάρξουν παρερμηνείες: το παραπάνω κείμενο δεν αποτελεί θέση κάποιου κόμματος ούτε προσπάθεια πολιτικής τοποθέτησης. Είναι μια προσωπική πολιτική σκέψη, από τη θέση ενός ανθρώπου που σήμερα είναι πολιτικά άστεγος και παρακολουθεί με ιδιαίτερο προβληματισμό όσα συμβαίνουν.

Πολλά ακούγονται, πολλά λέγονται και ακόμη περισσότερα βρίσκονται σε εξέλιξη. Δεν υποστηρίζω ότι γνωρίζω τις απαντήσεις ούτε ότι η εκτίμησή μου είναι η μοναδική σωστή. Προσπαθώ απλώς να διαβάσω πίσω από τις κινήσεις, τις δηλώσεις και τις εξελίξεις και να κατανοήσω προς τα πού οδηγείται το πολιτικό σκηνικό.

Δεν αναζητώ πλέον πολιτική στέγη. Αυτό έχει λυθεί. Αναζητώ πολιτική εξήγηση.

Και ίσως αυτό, τελικά, είναι το πιο ενδιαφέρον ερώτημα για έναν πολίτη: όχι πού θα ενταχθεί, αλλά τι πραγματικά συμβαίνει γύρω του.