Aρθρο Ειδικού Συνεργάτη
Ποιος αποφάσισε ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών πρέπει να γίνει μέρος ενός πολιτικού και επικοινωνιακού παιχνιδιού; Και κυρίως, ποιον εξυπηρετεί η πρωτοφανής επιλογή να κοινοποιηθεί σε περίπου 750 δικηγόρους της πόλης η παραπομπή μιας υπόθεσης για προκαταρκτική πειθαρχική εξέταση;
Τα ερωτήματα δεν είναι ούτε ακαδημαϊκά ούτε θεωρητικά. Προκύπτουν από μια συγκεκριμένη ενέργεια της διοίκησης του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών, η οποία αντί να περιοριστεί στην προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία, επέλεξε να μετατρέψει μια υπόθεση που βρισκόταν ακόμη στο αρχικό στάδιο διερεύνησης σε αντικείμενο μαζικής ενημέρωσης και, τελικά, δημόσιας προβολής.
Στις 13 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος και ο γενικός γραμματέας του Συλλόγου απέστειλαν ηλεκτρονικό μήνυμα σε περίπου 750 μέλη, γνωστοποιώντας την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου για τη διαβίβαση αιτήματος στο αρμόδιο Πειθαρχικό Συμβούλιο του Εφετείου Πατρών, προκειμένου να διενεργηθεί προκαταρκτική πειθαρχική εξέταση.
Μόνο που εδώ υπάρχει μια ουσιώδης λεπτομέρεια: άλλο η άσκηση των θεσμικών αρμοδιοτήτων ενός Δικηγορικού Συλλόγου και άλλο η επιλογή να διαφημίζεται, σχεδόν σε ολόκληρο το δικηγορικό σώμα, μια διαδικασία που αφορά συγκεκριμένα πρόσωπα και δεν έχει ακόμη καταλήξει σε κανένα πόρισμα.
Ποια ήταν, λοιπόν, η ανάγκη αυτής της μαζικής ενημέρωσης; Γιατί δεν αρκούσε η αποστολή του σχετικού εγγράφου στο αρμόδιο πειθαρχικό όργανο; Και γιατί οι ενδιαφερόμενοι δικηγόροι δεν ενημερώθηκαν προηγουμένως για την επιλογή της διοίκησης να γνωστοποιήσει το θέμα σε εκατοντάδες συναδέλφους τους;
Το γεγονός ότι μέσα σε περίπου μία ώρα το περιεχόμενο της ανακοίνωσης βρισκόταν ήδη στα μέσα ενημέρωσης κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Μια εσωτερική θεσμική διαδικασία απέκτησε μέσα σε ελάχιστο χρόνο δημόσια διάσταση, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα επικοινωνιακό περιβάλλον στο οποίο η πειθαρχική διερεύνηση κινδύνευε να εκληφθεί ως ήδη διαμορφωμένη ετυμηγορία.
Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματικά πολιτική διάσταση της υπόθεσης.
Γιατί δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι το ζήτημα είχε ήδη αποκτήσει έντονο πολιτικό και δημοσιογραφικό φορτίο, καθώς τα σχετικά δημοσιεύματα αφορούσαν αναθέσεις νομικών υποθέσεων από δημόσιους φορείς και πρόσωπα που συνδέονταν, σύμφωνα με αυτά, με συγκεκριμένο πολιτικό περιβάλλον. Η εμπλοκή του Δικηγορικού Συλλόγου σε αυτή τη συγκυρία απαιτούσε, περισσότερο από ποτέ, προσεκτικούς χειρισμούς, θεσμική ψυχραιμία και απόλυτη ουδετερότητα.
Αντί γι’ αυτό, η διοίκηση επέλεξε μια κίνηση που αντικειμενικά ενίσχυσε τη δημοσιότητα της υπόθεσης και έδωσε την εικόνα ότι ο ίδιος ο Σύλλογος συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση της δημόσιας ατζέντας γύρω από αυτήν.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος δεν μπορεί να λειτουργεί ως συμπληρωματικός μηχανισμός πολιτικών αντιπαραθέσεων, ούτε να προσφέρεται ως θεσμικό άλλοθι για προσωπικές ή κομματικές στρατηγικές.
Και ασφαλώς, ιδιαίτερη ευθύνη για την εικόνα αυτή έχει ο πρόεδρος του Συλλόγου. Ο πρόεδρος δεν είναι απλώς εκείνος που υπογράφει ένα έγγραφο ή εκπροσωπεί διοικητικά τον θεσμό. Είναι πρωτίστως θεματοφύλακας της θεσμικής του αξιοπιστίας. Οφείλει να διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις του Συλλόγου δεν αφήνουν περιθώρια να θεωρηθεί ότι υπηρετούν άλλες επιδιώξεις πέρα από το συλλογικό συμφέρον. Διαχρονικά όλοι οι πρόεδροι εξυπηρετούσαν αυτόν τον σκοπό. Μέχρι τον σημερινό… , ο οποίος άγεται και φέρεται από αριστερές ιδεοληψίες συγκεκριμένης μειοψηφίας.
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, η επιλογή της μαζικής αποστολής του εγγράφου δημιουργεί ένα εύλογο και πολιτικά φορτισμένο ερώτημα: Επιδίωξε ο πρόεδρος να διαχειριστεί αποκλειστικά ένα θεσμικό ζήτημα ή θέλησε, μέσα από την προβολή της συγκεκριμένης απόφασης, να αποκτήσει και ο ίδιος ρόλο και πολιτικό αποτύπωμα σε μια υπόθεση με ευρύτερες πολιτικές προεκτάσεις;
Το ερώτημα είναι αναπόφευκτο και η απάντηση ανήκει στον ίδιο.
Σε κάθε περίπτωση, ο πρόεδρος θα πρέπει να αντιληφθεί ότι η ηγεσία ενός επιστημονικού και θεσμικού φορέα δεν αποτελεί προσωπικό βήμα πολιτικής προβολής. Δεν είναι ευκαιρία για επίδειξη ισχύος, ούτε πεδίο άσκησης επικοινωνιακής πολιτικής. Πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται με τρόπο που δημιουργεί την εντύπωση ότι ο Σύλλογος παίρνει θέση σε μια πολιτική αντιπαράθεση πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Δεν είναι, όμως, μόνο νομικό το ζήτημα. Είναι βαθιά θεσμικό και αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται η σημερινή διοίκηση τον ρόλο και την αποστολή του Δικηγορικού Συλλόγου.
Γιατί ένας Δικηγορικός Σύλλογος οφείλει να βρίσκεται πάνω από κομματικές αντιπαραθέσεις, προσωπικές φιλοδοξίες και επικοινωνιακές στρατηγικές. Οφείλει να υπερασπίζεται την ισοτιμία των μελών του, να εγγυάται τη θεσμική ουδετερότητα και να μην επιτρέπει να δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχουν μέλη πρώτης και δεύτερης κατηγορίας.
Το κύρος ενός θεσμού δεν μετριέται από τον αριθμό των email που στέλνει ο πρόεδρός του, ούτε από τον θόρυβο που προκαλούν οι αποφάσεις του. Μετριέται από την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και τη σοβαρότητα με την οποία τις λαμβάνει.
Και αυτή ακριβώς είναι η απάντηση που οφείλει σήμερα να δώσει η διοίκηση του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών: αν λειτουργεί ως θεματοφύλακας του δικηγορικού λειτουργήματος ή αν, άθελά της ή μη, έχει επιτρέψει στον θεσμό να γίνει πεδίο εξυπηρέτησης πολιτικών και προσωπικών επιδιώξεων.
