Η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών έχει επηρεάσει έντονα την καθηµερινότητα των νοικοκυριών σε ολόκληρη τη χώρα, µε τη Δυτική Ελλάδα να µην αποτελεί εξαίρεση. Σύµφωνα µε την έρευνα για τις επιπτώσεις της ενεργειακής πολιτικής στον γενικό πληθυσµό και στις ευάλωτες οµάδες Δυτικής Ελλάδας, η οποία πραγµατοποιήθηκε την περίοδο 2025-2026 από το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, καταγράφονται σηµαντικές κοινωνικές και οικονοµικές πιέσεις σε νοικοκυριά των Περιφερειακών Ενοτήτων Αχαΐας, Ηλείας και Αιτωλοακαρνανίας.
Η έρευνα επιχειρεί να αποτυπώσει πώς οι αυξήσεις στις τιµές της ενέργειας, που ξεκίνησαν έντονα µετά το 2021 και κορυφώθηκαν τα επόµενα χρόνια, επηρέασαν την καθηµερινότητα των πολιτών, τις αντιλήψεις τους για τις αιτίες της κρίσης αλλά και την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στα αυξηµένα ενεργειακά κόστη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα σηµαντικό µέρος του πληθυσµού βρίσκεται αντιµέτωπο µε το φαινόµενο της ενεργειακής φτώχειας, ενώ παράλληλα αρκετοί πολίτες κινούνται κοντά στο όριο φτώχειας ή αντιµετωπίζουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισµού.
Η εικόνα στην Αχαΐα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που προκύπτουν για την Περιφερειακή Ενότητα Αχαΐας. Σύµφωνα µε την έρευνα, από το συνολικό δείγµα των συµµετεχόντων, περίπου 449 άτοµα προέρχονται από την Αχαΐα, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 34,1% του συνολικού δείγµατος. Η κοινωνικοοικονοµική εικόνα των συµµετεχόντων δείχνει ότι το µεγαλύτερο ποσοστό εργάζεται στον ιδιωτικό τοµέα, ενώ µικρότερα ποσοστά αντιστοιχούν σε ανέργους ή άλλες επαγγελµατικές κατηγορίες.
Σύµφωνα πάντα µε τα στοιχεία της έρευνας και που αναδεικνύει ο «Νεολόγος», ένα σηµαντικό ποσοστό των κατοίκων της Αχαΐας δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκή ενηµέρωση για τρόπους µείωσης της ενεργειακής κατανάλωσης. Συγκεκριµένα, περίπου 40,8% των ερωτηθέντων απάντησε ότι δεν γνωρίζει πρακτικούς τρόπους για να µειώσει τον λογαριασµό ρεύµατος, ενώ το 47% δήλωσε ότι έχει κάποια γνώση σχετικά µε µεθόδους εξοικονόµησης ενέργειας.
Τα ευρήµατα αυτά, σύµφωνα µε την έρευνα, δείχνουν ότι παρά το γεγονός πως η ενεργειακή κρίση αποτελεί κεντρικό ζήτηµα στην καθηµερινότητα των πολιτών από το 2021 και µετά, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειµµα ενηµέρωσης σχετικά µε την ενεργειακή διαχείριση των νοικοκυριών.
Παράλληλα, οι κάτοικοι εµφανίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξοι για την εξέλιξη της οικονοµικής κατάστασης. Σύµφωνα µε την έρευνα, περίπου το 90,4% των ερωτηθέντων εκτιµά ότι οι τιµές προϊόντων και υπηρεσιών θα συνεχίσουν να αυξάνονται µέσα στο επόµενο εξάµηνο, στοιχείο που αποτυπώνει την έντονη ανησυχία των πολιτών για την πορεία του κόστους ζωής.
Οι αιτίες της ενεργειακής κρίσης και οι ευθύνες
Ένα ακόµη σηµαντικό στοιχείο που καταγράφει η έρευνα αφορά την αντίληψη των πολιτών για τις αιτίες της ενεργειακής κρίσης. Σύµφωνα µε τα ευρήµατα, ένα µεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων αποδίδει τις αυξήσεις στις τιµές της ενέργειας σε πολιτικές αποφάσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ειδικότερα, σύµφωνα µε τα στοιχεία της έρευνας, το 37,6% των συµµετεχόντων θεωρεί ότι οι αυξήσεις στις τιµές της ενέργειας οφείλονται κυρίως σε εθνικές πολιτικές, ενώ το 34,3% αποδίδει την ευθύνη στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, το 21,6% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζει το χρηµατιστήριο ενέργειας, το οποίο επηρεάζει την τελική τιµή που φτάνει στον καταναλωτή.
Σύµφωνα µε την ίδια έρευνα, ένα µικρότερο ποσοστό των πολιτών συνδέει την ενεργειακή κρίση µε γεωπολιτικούς παράγοντες, όπως οι διεθνείς συγκρούσεις. Ωστόσο, η πλειονότητα των ερωτηθέντων αναγνωρίζει ότι η διεθνής συγκυρία των τελευταίων ετών, ιδιαίτερα µετά το 2021 και την ενεργειακή αστάθεια που ακολούθησε, επηρεάζει σηµαντικά τις αγορές ενέργειας.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι το 76,2% των συµµετεχόντων θεωρεί πως η βασική ευθύνη για την προστασία των νοικοκυριών από τις αυξήσεις στις τιµές της ενέργειας ανήκει στη γενικότερη ενεργειακή κρίση, ενώ µικρότερα ποσοστά αποδίδουν αντίστοιχες ευθύνες σε άλλους θεσµούς ή φορείς.
Φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισµός
Πέρα από το ενεργειακό κόστος, η έρευνα αναδεικνύει και την ευρύτερη κοινωνική διάσταση της κρίσης. Σύµφωνα µε τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έκθεση, σηµαντικό ποσοστό των κατοίκων της Δυτικής Ελλάδας βρίσκεται στο όριο της φτώχειας ή αντιµετωπίζει κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισµού.
Τα δεδοµένα δείχνουν ότι περίπου ένας στους τρεις πολίτες στις Περιφερειακές Ενότητες Αχαΐας, Ηλείας και Αιτωλοακαρνανίας βρίσκεται σε κατάσταση οικονοµικής ευαλωτότητας. Αυτό σηµαίνει ότι αρκετά νοικοκυριά δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως η θέρµανση του σπιτιού ή η πληρωµή των λογαριασµών ενέργειας.
Ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Ηλεία και η Αιτωλοακαρνανία, όπου το εισόδηµα πολλών νοικοκυριών συνδέεται µε τον πρωτογενή τοµέα και µικρότερες τοπικές οικονοµίες, οι πιέσεις από την αύξηση του κόστους ενέργειας γίνονται ακόµη πιο αισθητές.
Συνολικά, σύµφωνα µε τα συµπεράσµατα της έρευνας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών έχει επιδεινώσει τις κοινωνικές ανισότητες και έχει αναδείξει την ανάγκη για στοχευµένες πολιτικές στήριξης των νοικοκυριών.
«Πρόβληµα βαθιά κοινωνικό»
Τα αποτελέσµατα της έρευνας του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας δείχνουν καθαρά ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι µόνο οικονοµικό πρόβληµα, αλλά βαθιά κοινωνικό ζήτηµα. Πολλά νοικοκυριά της περιοχής αντιµετωπίζουν σηµαντικές πιέσεις στον οικογενειακό τους προϋπολογισµό, µε µεγάλο ποσοστό να ξοδεύει πλέον πάνω από το 20% του εισοδήµατός του για ενέργεια, ενώ καθυστερήσεις στην πληρωµή λογαριασµών είναι συχνές.
Τα ευρήµατα αυτά επιβεβαιώνουν την ανάγκη για πιο στοχευµένες και ολοκληρωµένες πολιτικές στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών. Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας θέτει την κοινωνική συνοχή και την προστασία των πολιτών ως προτεραιότητα. Μέσα από συστηµατική καταγραφή δεδοµένων και συνεργασία µε τοπικούς φορείς, συνεχίζουµε να σχεδιάζουµε παρεµβάσεις που µειώνουν την ενεργειακή φτώχεια και ενισχύουν την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
