Η ανάγκη για ουσιαστική υποστήριξη της ψυχικής τους υγείας αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα για τον κλάδο υγείας και προς αυτή την κατεύθυνση το Εργαστήριο για την Ψυχική Υγεία Επαγγελματιών Υγείας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, έθεσε σε πιλοτική εφαρμογή τη νέα δωρεάν ψηφιακή πλατφόρμα «e-ΕΥ-Ευελικτώ».
Στόχος η διαχείριση του στρες και η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας νοσηλευτών, διασωστών και γιατρών που εργάζονται στην πρώτη γραμμή.
Αποτελεί την πρώτη ψηφιακή παρέμβαση αυτού του είδους στην Ελλάδα, η οποία αναπτύχθηκε από ομάδα επιστημόνων στον χώρο της Ψυχολογίας της Υγείας, υπό την επιστημονική ευθύνη της Αντωνίας Πασχάλη, καθηγήτριας Ψυχολογίας της Υγείας και διευθύντριας του Εργαστηρίου για την Ψυχική Υγεία Επαγγελματιών Υγείας, του Τμήματος Νοσηλευτικής, του ΕΚΠΑ.
Η σημασία της πρωτοβουλίας έγκειται στο ότι αναδεικνύει την ψυχική υγεία των εργαζομένων ως αναπόσπαστο μέρος της εύρυθμης λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας.
Το έργο υλοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία.
Επόμενο σημαντικό ζητούμενο είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητάς αυτής της προσπάθειας. Σήμερα, η πλατφόρμα είναι διαθέσιμη δωρεάν στους επαγγελματίες υγείας για πιλοτική περίοδο τριών μηνών, από τις 30 Οκτωβρίου 2026 έως τις 30 Ιανουαρίου 2027, με στόχο να συνεχίσει να λειτουργεί και μετά την ολοκλήρωση της πιλοτικής περιόδου, διατηρώντας τη δωρεάν πρόσβαση.
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευθύνθηκε στην επιστημονικά υπεύθυνη του έργου, καθηγήτρια Ψυχολογίας Αντωνία Πασχάλη, προκειμένου να εξηγήσει τη σημασία της παρέμβασης, τις ανάγκες που επιχειρεί να καλύψει, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συμβάλλει στην καθημερινότητα των επαγγελματιών υγείας πρώτης γραμμής.
Ερ.: Τι είναι το e-ΕΥ-Ευελικτώ και γιατί κρίθηκε αναγκαία η δημιουργία του;
Απ.: Το «e-ΕΥ-Ευελικτώ» γεννήθηκε από την αναγνώριση μιας σημαντικής ανάγκης: της ουσιαστικής υποστήριξης της ψυχικής υγείας και της ευεξίας των επαγγελματιών υγείας πρώτης γραμμής, οι οποίοι καθημερινά εργάζονται σε ιδιαίτερα απαιτητικά και συχνά ψυχοπιεστικά περιβάλλοντα.
Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία αναδεικνύει με συνέπεια ότι το εργασιακό στρες, η συναισθηματική εξάντληση και η επαγγελματική εξουθένωση αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για την υγεία και την ευημερία των επαγγελματιών υγείας. Ενδεικτικά, μετα-ανάλυση των Ge και συνεργατών, το 2023, η οποία συμπεριέλαβε 94 μελέτες από περισσότερες από 30 χώρες, ανέδειξε την έκταση του φαινομένου της επαγγελματικής εξουθένωσης στους νοσηλευτές. Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογραμμίζει την ανάγκη συστηματικής προστασίας και προαγωγής της ψυχικής υγείας των εργαζομένων στον χώρο της υγείας.
Για εμένα, η ανάγκη αυτή δεν προέκυψε μόνο μέσα από την επιστημονική βιβλιογραφία, αλλά και από την προσωπική και επιστημονική μου πορεία ως ψυχολόγου Υγείας και μέλους ΔΕΠ του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ. Καθοριστικό ήταν και το επταετές κλινικό μου έργο στις Πανεπιστημιακές Κλινικές του Τμήματός μας στο Γενικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς (ΓΟΝΚ), όπου μέσα από την καθημερινή επαφή με νοσηλευτές και ιατρούς διαπίστωσα τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στη διαχείριση του εργασιακού στρες και της συναισθηματικής επιβάρυνσης.
Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι χρειάζονται παρεμβάσεις που να προσφέρουν στους ίδιους τους επαγγελματίες υγείας πρακτικά εργαλεία για την αυτοφροντίδα και την ενίσχυση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας. Με τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος δημιουργήθηκε το «e-ΕΥ-Ευελικτώ», ένα σύγχρονο, εύχρηστο και ευέλικτο ψηφιακό εργαλείο που μετατρέπει την επιστημονική γνώση σε πρακτική υποστήριξη για την καθημερινότητα των επαγγελματιών υγείας.
Βασική φιλοσοφία της πλατφόρμας είναι η ευελιξία. Δεν θέλαμε να προσθέσουμε μία ακόμη υποχρέωση σε ανθρώπους που ήδη εργάζονται υπό έντονη πίεση, αλλά να τους δώσουμε τη δυνατότητα να επιλέγουν το περιεχόμενο και τις δραστηριότητες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους, στον χρόνο και με τον ρυθμό που τους εξυπηρετεί.
Γιατί η φροντίδα εκείνων που καθημερινά φροντίζουν τους άλλους δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά ουσιαστική προϋπόθεση για την ποιότητα και τη βιωσιμότητα της φροντίδας υγείας.
Eρ.: Ποιο είναι το αναμενόμενο όφελος για τους επαγγελματίες υγείας και ποια είναι η προοπτική του προγράμματος;
Απ.: Φιλοδοξούμε το e-ΕΥ-Ευελικτώ να αποτελέσει έναν εύκολα προσβάσιμο ψηφιακό χώρο γνώσης και πρακτικών εργαλείων, στον οποίο οι επαγγελματίες υγείας θα μπορούν να ανατρέχουν όποτε το χρειάζονται. Στόχος είναι να τους βοηθήσει να κατανοούν και να διαχειρίζονται καλύτερα το στρες, να αξιοποιούν πρακτικές αυτοφροντίδας και αυτορρύθμισης και να ενισχύουν την ψυχολογική ευελιξία και την ψυχική τους ανθεκτικότητα.
Ιδιαίτερη σημασία δίνουμε στην ανάπτυξη της ψυχολογικής ευελιξίας, δηλαδή της ικανότητας του ατόμου να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις δυσκολίες και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, καθώς και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.
Θα ήθελα, ωστόσο, να τονίσω ότι η πλατφόρμα δεν αποτελεί θεραπευτική παρέμβαση ούτε υποκαθιστά την οργανωτική και θεσμική υποστήριξη που χρειάζονται οι επαγγελματίες υγείας. Η ψυχική υγεία τους δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά ατομική ευθύνη· απαιτούνται και κατάλληλες συνθήκες εργασίας και υποστηρικτικά περιβάλλοντα.
Σήμερα, η πλατφόρμα είναι δωρεάν διαθέσιμη για πιλοτική περίοδο τριών μηνών, έως τις 30 Ιανουαρίου 2027. Στόχος μας είναι να εξασφαλίσουμε πρόσθετη υποστήριξη, ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί δωρεάν, να εμπλουτίζεται και να διευρύνει την απήχησή της.
Ερ.: Ποιο είναι το μήνυμά σας προς τους επαγγελματίες υγείας πρώτης γραμμής;
Απ.: Το μήνυμά μου προς τους νοσηλευτές, τους ιατρούς και τους διασώστες είναι ότι η φροντίδα της δικής τους ψυχικής υγείας είναι εξίσου σημαντική με τη φροντίδα που καθημερινά προσφέρουν στους άλλους. Τους καλώ να γνωρίσουν το e-ΕΥ-Ευελικτώ και να αξιοποιήσουν τα εργαλεία που προσφέρει, ώστε να αποτελέσει έναν χρήσιμο σύμμαχο στην καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, απευθύνω πρόσκληση σε φορείς, οργανισμούς, κοινωφελή ιδρύματα και δυνητικούς χορηγούς να στηρίξουν την προσπάθεια, ώστε η πλατφόρμα να παραμείνει δωρεάν και μετά την ολοκλήρωση της πιλοτικής περιόδου.
Είναι σημαντικό αυτή η πρωτοβουλία να αποκτήσει συνέχεια και προοπτική, γιατί η ψυχική υγεία εκείνων που φροντίζουν όλους εμάς αξίζει διαρκή φροντίδα και υποστήριξη.
