Η εκλογική νίκη δίνει σε μια κυβέρνηση την ευθύνη να κυβερνήσει. Δεν της δίνει το δικαίωμα να αντιμετωπίζει το κράτος ως κομματική ιδιοκτησία. Κι όμως, η σύγχυση ανάμεσα στην κομματική ταυτότητα και τη θεσμική ευθύνη εξακολουθεί να χαρακτηρίζει πλευρές της πολιτικής μας ζωής.
Οι πρόσφατες εικόνες από τα Ιωάννινα, με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη να τραγουδά, να χοροπηδά και να φωνάζει συνθήματα της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ σε κομματική συνάντηση, έφεραν ξανά στο προσκήνιο αυτόν τον προβληματισμό.
Κανείς δεν αμφισβητεί το δικαίωμα ενός υπουργού να συμμετέχει σε κομματικές εκδηλώσεις και να εκφράζει τις πολιτικές του πεποιθήσεις. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι αυτό. Είναι το μέτρο, η δημόσια συμπεριφορά και η ευθύνη που συνοδεύει ένα κυβερνητικό αξίωμα.
Ένας υπουργός δεν εκπροσωπεί μόνο όσους τον στηρίζουν πολιτικά. Έχει ευθύνη απέναντι σε όλους τους πολίτες.
Όταν η δημόσια παρουσία ενός υπουργού μετατρέπεται σε επίδειξη κομματικού ενθουσιασμού, την ώρα που η κοινωνία περιμένει απαντήσεις για σοβαρά προβλήματα, γεννιούνται εύλογα ερωτήματα. Η κυβερνητική ιδιότητα απαιτεί σοβαρότητα και σεβασμό προς όλους τους πολίτες. Με αυτά τα κριτήρια, τέτοιες εικόνες προκαλούν θλίψη και ντροπή.
Το περιστατικό, ωστόσο, είναι μόνο η αφορμή. Το πραγματικό ζήτημα είναι βαθύτερο και αφορά τη σχέση του κράτους με την εκάστοτε κυβέρνηση.
Η χώρα μας έχει γνωρίσει διαχρονικά τις συνέπειες της σύγχυσης ανάμεσα στο κράτος και το κόμμα. Τη λογική ότι όποιος κερδίζει τις εκλογές αποκτά όχι μόνο την ευθύνη της διακυβέρνησης, αλλά και το δικαίωμα να αντιμετωπίζει τη δημόσια διοίκηση ως κομματικό μηχανισμό.
Πρόκειται για μια διαχρονική παθογένεια, που εκδηλώνεται μέσα από κομματικές εξαρτήσεις, πελατειακές πρακτικές, παρεμβάσεις στη διοίκηση και υποχώρηση της αξιοκρατίας.
Όταν η κομματική ταυτότητα μετρά περισσότερο από την ικανότητα και την προσφορά, το κράτος αποδυναμώνεται και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς κλονίζεται.
Το κράτος έχει συνέχεια. Οι κυβερνήσεις εναλλάσσονται. Οι θεσμοί, όμως, οφείλουν να λειτουργούν για όλους.
Ο πολίτης που προσέρχεται σε ένα δημόσιο νοσοκομείο δεν ενδιαφέρεται για την κομματική ταυτότητα του υπουργού. Περιμένει να βρει γιατρό, νοσηλευτή, τον απαραίτητο εξοπλισμό και αξιοπρεπείς συνθήκες περίθαλψης.
Ο εργαζόμενος στο Δημόσιο δικαιούται να αξιολογείται με αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς κομματικές διακρίσεις. Και κάθε πολίτης πρέπει να αντιμετωπίζεται ισότιμα από τη διοίκηση, ανεξάρτητα από τις πολιτικές του πεποιθήσεις.
Αυτές είναι οι αρχές που πρέπει να διέπουν τη λειτουργία ενός σύγχρονου δημοκρατικού κράτους.
Η πολιτική έχει συναίσθημα, αντιπαράθεση και κομματική ταυτότητα. Δεν μπορεί, όμως, η κομματική λογική να επισκιάζει τη θεσμική ευθύνη. Ούτε η δημόσια εικόνα των κυβερνητικών στελεχών να υποκαθιστά το ουσιαστικό έργο και τα αποτελέσματα.
Οι πολίτες σήμερα δεν ζητούν από τους υπουργούς να εγκαταλείψουν τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Ζητούν να ασκούν τα καθήκοντά τους με σοβαρότητα, δικαιοσύνη και σεβασμό.
Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς χτίζεται με πράξεις, όχι με επικοινωνιακές εντυπώσεις και συνθήματα. Χρειάζεται διαφάνεια, αξιοκρατία, λογοδοσία και μια δημόσια διοίκηση που λειτουργεί με αντικειμενικά κριτήρια. Κερδίζεται με συνέπεια, υπευθυνότητα, αποτελέσματα και σεβασμό.
Η εξουσία είναι προσωρινή, ενώ η ευθύνη απέναντι στην κοινωνία είναι διαρκής.
Το κράτος δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση και σε κανένα κόμμα. Ανήκει σε όλους τους πολίτες.
Γιάννης Ταπεινός
Αναπληρωτής Γραμματέας Τομέα Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
