Η ελληνική rock σκηνή των αρχών των ‘90s είχε πολλές μπάντες, λίγες όμως πραγματικά ξεχώριζαν για την ταυτότητά τους. Ο Γιώργος Τσίγκος και οι Μαύροι Κύκλοι εμφανίστηκαν σχεδόν από το πουθενά, κουβαλώντας έναν ήχο σκοτεινό, ακατέργαστο και βαθιά προσωπικό. Το mini-LP «Τετραγωνισμένα Φύλλα» του 1991, κυκλοφορία της Wipe Out! Records, δεν ήταν απλώς μια underground κυκλοφορία, ήταν μια ωμή καταγραφή ζωής, μοναξιάς, οργής και υπαρξιακής ασφυξίας μέσα στην ελληνική πραγματικότητα της εποχής.
Από τις πρώτες νότες γίνεται ξεκάθαρο ότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με ένα «τυπικό» rock συγκρότημα. Ο Τσίγκος δεν τραγουδά με τη συμβατική έννοια, περισσότερο αφηγείται, απαγγέλλει, ξεσπά. Οι στίχοι του μοιάζουν με αποσπάσματα ημερολογίου γραμμένα σε τοίχους καταλήψεων και σκοτεινά δωμάτια, ενώ η μουσική κινείται ανάμεσα στο hard rock, την ψυχεδέλεια και στιγμές σχεδόν μεταλλικής έντασης.
Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που κάνει τα «Τετραγωνισμένα Φύλλα» ακόμη πιο ιδιαίτερα. Το ομώνυμο κομμάτι δεν γεννήθηκε μέσα σε κάποιο στούντιο ως rock τραγούδι. Οι στίχοι υπήρχαν ήδη από το 1984, στο βιβλίο του Γιώργου Τσίγκου «Οδηγίες Πίσω». Ήταν ποίηση πριν γίνει μουσική. Ο ίδιος έχει περιγράψει πως, σε ένα αυτοσχέδιο υπόγειο όπου έκαναν πρόβες φίλοι του, έδωσε το κείμενο στα παιδιά και πάνω στη μουσική τους ξεκίνησε η απαγγελία. Έτσι γεννήθηκε ουσιαστικά ο πυρήνας των «Τετραγωνισμένων Φύλλων», αρχικά σε κασέτα και μάλιστα σε μια πολύ μεγαλύτερη εκδοχή από αυτή που τελικά γνωρίσαμε στον δίσκο.
Ίσως γι’ αυτό και η ερμηνεία του Τσίγκου δεν ακούγεται ποτέ σαν ένας τραγουδιστής που απλώς εκτελεί στίχους. Ακούγεται σαν ποιητής που προσπαθεί να τους βγάλει από μέσα του. Και οι ίδιοι οι στίχοι κουβαλούν αυτή την αίσθηση: δεν μιλούν απλώς για μια προσωπική μοναξιά, αλλά για μια ολόκληρη γενιά, για τη ματαίωση των ονείρων, την καθημερινότητα, το περιθώριο και την ανάγκη να βρεθεί ένας τρόπος διαφυγής.
Το ομώνυμο κομμάτι του δίσκου αποτελεί και την κορυφαία στιγμή του. Τα «Τετραγωνισμένα Φύλλα» είναι ένα εννιάλεπτο ποιητικό παραλήρημα πάνω στη χαμένη εφηβεία, τη ματαίωση και την κοινωνική βία. Μέσα από εικόνες δρόμου, καταστολής, νυχτερινής περιπλάνησης και εσωτερικής κατάρρευσης, ο Τσίγκος καταφέρνει να δημιουργήσει ένα από τα πιο ιδιαίτερα απαγγελτικά rock κομμάτια που γράφτηκαν στην ελληνική σκηνή.
Το «Ξανθό Στο Μαυροκόκκινο» συνεχίζει στο ίδιο σκοτεινό και υπαρξιακό ύφος, ενώ το «Μαύροι Κύκλοι» ξεσπά με πιο επιθετικές κιθάρες και μια ένταση που αγγίζει το metal. Η παραγωγή παραμένει τραχιά και ακατέργαστη, αλλά αυτό λειτουργεί υπέρ του δίσκου. Δεν υπάρχει τίποτα στιλιζαρισμένο ή ψεύτικο εδώ, όλα μοιάζουν να έχουν ηχογραφηθεί από ανθρώπους που ήθελαν απλώς να πουν την αλήθεια τους.
Και ίσως εκεί, νομίζω, βρίσκεται και η δύναμή του. Τα «Τετραγωνισμένα Φύλλα» δεν στηρίχθηκαν ποτέ στην τεχνική αρτιότητα ή στη μουσική καινοτομία. Στηρίχθηκαν στην αίσθηση ότι πίσω από κάθε λέξη υπάρχει πραγματικό βίωμα. Ότι αυτά τα τραγούδια γεννήθηκαν μέσα από μια εποχή γεμάτη συγκρούσεις, πολιτική ασφυξία, κοινωνικό περιθώριο και ανάγκη για έκφραση.
Τρεις και πλέον δεκαετίες μετά, παραμένει ένα μικρό underground διαμάντι του ελληνικού rock. Ίσως γιατί εξακολουθεί να συνομιλεί με τον ακροατή χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσει τίποτα.
Κι αν ψάξει κανείς πίσω από όλα αυτά, θα βρει μια μπάντα που είχε δημιουργηθεί μόλις τον Νοέμβριο του 1990. Στη φωνή ο Γιώργος Τσίγκος, στις κιθάρες ο Νίκος Μπελίτσιας και ο Γιάννης Τσιγκουνάκης, στο μπάσο ο Μάνος Σπυριδάκης, στα πλήκτρα ο Μάνος Ζήκος και στα τύμπανα ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.
Έξι άνθρωποι, μια εποχή και μια φωνή που τελικά άφησε το σημάδι της.
