«Όλα είναι στο τραπέζι, εκτός από την κυριαρχία μας». Με αυτή τη φράση η υπουργός Ορυκτών Πόρων της Γροιλανδίας, Ναάγια Νατάνιελσεν, έθεσε σαφές όριο στις συζητήσεις για τον φυσικό πλούτο της χώρας, στέλνοντας μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι δεν θα γίνει αποδεκτή καμία συμφωνία που θα εκχωρεί τον έλεγχο των ορυκτών της.
Η δήλωση ήρθε λίγες ημέρες μετά τις κλειστές συνομιλίες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στις οποίες ο Τραμπ φέρεται να ανέφερε ότι συζητήθηκε και ένα πλαίσιο συμφωνίας για τα ορυκτά της Γροιλανδίας. Η υπουργός αμφισβήτησε ευθέως τη νομιμοποίηση τέτοιων διαβουλεύσεων, σημειώνοντας ότι η λήψη αποφάσεων για τον φυσικό πλούτο της χώρας αποτελεί αποκλειστικά εθνική αρμοδιότητα.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο Τραμπ απείλησε με επιβολή μαζικών δασμών σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν δεν συναινούσαν σε συμφωνία για τη Γροιλανδία, ενώ αργότερα έκανε λόγο για «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, στο τραπέζι είχε τεθεί ακόμη και η δημιουργία επιτροπής εποπτείας για τα ορυκτά του νησιού, πρόταση που απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τη γροιλανδική κυβέρνηση.
«Μια τέτοια επιτροπή θα ισοδυναμούσε με εκχώρηση κυριαρχίας», δήλωσε η Νατάνιελσεν, προσθέτοντας ότι η Γροιλανδία είναι ανοιχτή σε πολυμερείς συνομιλίες, αλλά όχι σε σενάρια που θα μεταβίβαζαν τον έλεγχο των φυσικών της πόρων.
Η Γροιλανδία διαθέτει τεράστια αποθέματα σπάνιων γαιών, πετρελαίου, φυσικού αερίου, χρυσού και άλλων κρίσιμων μετάλλων για την πράσινη μετάβαση, με ορισμένες εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι μπορεί να καλύψει έως και το 25% της παγκόσμιας ζήτησης για συγκεκριμένα στοιχεία. Παρά τον πλούτο αυτό, η εξόρυξη παραμένει περιορισμένη, λόγω περιβαλλοντικών, οικονομικών και πολιτικών παραγόντων.
Η υπουργός σημείωσε ότι η χώρα της δεν απορρίπτει τη συνεργασία με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ιδίως σε θέματα ασφάλειας και επιτήρησης, ούτε την αναβάθμιση της μεταλλευτικής συμφωνίας με την Ουάσινγκτον από το 2019. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι «τα ορυκτά δεν μπορούν να ανταλλαχθούν με την κυριαρχία».
Στο διπλωματικό πεδίο, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι υπάρχει προσπάθεια διατήρησης μιας κοινής πορείας με τις ΗΠΑ, ενώ ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, παραδέχθηκε ότι δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες του αμερικανικού πλαισίου συμφωνίας. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειες για δημιουργία αλυσίδας εφοδιασμού πρώτων υλών, θεωρώντας τη Γροιλανδία στρατηγικό παράγοντα, μετά και τη συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας που υπεγράφη το 2023.
Η Νατάνιελσεν εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ κινήθηκαν ταχύτερα από την ΕΕ στην ανάπτυξη σχετικών πολιτικών λόγω των εμπορικών συμφωνιών και της εθνικής νομοθεσίας, ενώ προειδοποίησε ότι, παρά την αποκλιμάκωση μετά τον αποκλεισμό στρατιωτικής επέμβασης, «οι άνθρωποι παραμένουν σε επιφυλακή». Όπως κατέληξε, «οι ΗΠΑ είναι σύμμαχος – αλλά αυτή τη στιγμή όχι απαραίτητα φίλος».
