Δύο μήνες μετά την έκρηξη του πολέμου στο Ιράν, η εικόνα της παγκόσμιας οικονομίας αλλάζει με ταχύτητα που θυμίζει τις μεγάλες ενεργειακές κρίσεις του παρελθόντος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ μπορεί να βρίσκονται στο επίκεντρο της στρατιωτικής σύγκρουσης, όμως το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος αρχίζει να μεταφέρεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά: στα εργοστάσια της Ασίας, στις βιομηχανίες της Ευρώπης και στις φτωχότερες οικονομίες που βλέπουν το κόστος ενέργειας και τροφίμων να εκρήγνυται.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους μηχανισμούς παγκόσμιας αποσταθεροποίησης. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας και η κατάρρευση των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο δεν επηρεάζουν μόνο τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επηρεάζουν την ίδια τη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.
Τα πρώτα σημάδια είναι ήδη ορατά. Υφαντουργικές μονάδες σε Ινδία και Μπαγκλαντές μειώνουν ή διακόπτουν την παραγωγή τους λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Αεροσκάφη καθηλώνονται στην Ευρώπη καθώς οι αεροπορικές εταιρείες αδυνατούν να απορροφήσουν τη νέα εκτόξευση στις τιμές των καυσίμων. Σε χώρες της Ασίας επιβάλλονται περιορισμοί στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για να αποφευχθούν γενικευμένες ελλείψεις.
Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να κινείται με σχετικά σταθερούς ρυθμούς. Η κατανάλωση παραμένει ισχυρή, η αγορά εργασίας ανθεκτική και η ανεργία χαμηλή. Παρότι η βενζίνη έχει ακριβύνει αισθητά και οι τράπεζες αναθεωρούν προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό, οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ απέχουν ακόμη από ένα σενάριο βαθιάς ύφεσης.
Ο βασικός λόγος είναι ενεργειακός. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από όσο καταναλώνουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι μένουν ανεπηρέαστες από τη διεθνή αγορά, αλλά σημαίνει ότι διαθέτουν ένα κρίσιμο δίχτυ ασφαλείας που η Ευρώπη και πολλές ασιατικές οικονομίες δεν έχουν.
Αντίθετα, στην υπόλοιπη υφήλιο αρχίζει να διαμορφώνεται ένα σκηνικό στασιμοπληθωρισμού. Οι υψηλές τιμές ενέργειας πιέζουν την κατανάλωση, οι επιχειρήσεις περιορίζουν την παραγωγή και η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται.
Οι επιπτώσεις γίνονται ακόμη πιο βαριές στις φτωχότερες χώρες. Η αύξηση στις τιμές καυσίμων και λιπασμάτων μεταφέρεται ήδη στις τιμές τροφίμων, επιδεινώνοντας την επισιτιστική ανασφάλεια σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας. Κυβερνήσεις χωρίς δημοσιονομικά περιθώρια αδυνατούν να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ το κόστος δανεισμού αυξάνεται όσο οι διεθνείς αγορές γίνονται πιο νευρικές.
Το σοκ δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Η διακοπή των εμπορικών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το αλουμίνιο, η νάφθα και το ήλιο. Από τη βιομηχανία μικροτσίπ μέχρι την παραγωγή φαρμάκων και καταναλωτικών προϊόντων, οι ελλείψεις αρχίζουν να διαχέονται σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Στον αεροπορικό κλάδο, η κατάσταση γίνεται ήδη εκρηκτική. Με τις τιμές των αεροπορικών καυσίμων να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, μεγάλες αεροπορικές εταιρείες ακυρώνουν χιλιάδες πτήσεις. Αυτό σημαίνει λιγότερους τουρίστες, χαμηλότερες δαπάνες σε ξενοδοχεία και εστιατόρια και νέα πίεση στο λιανεμπόριο.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όσο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο βαθύτερο γίνεται το οικονομικό αποτύπωμα. Οι αγορές μπορεί να αντέχουν για ένα διάστημα τις αναταράξεις, όμως όταν η ενεργειακή αβεβαιότητα μετατρέπεται σε μόνιμη κατάσταση, οι συνέπειες γίνονται δομικές.
Και αυτό ακριβώς φοβούνται πλέον κυβερνήσεις και επιχειρήσεις: ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε στη Μέση Ανατολή δεν θα εξελιχθεί μόνο σε γεωπολιτική κρίση, αλλά σε μια μακρά περίοδο παγκόσμιας οικονομικής ασφυξίας.
