Η Μονάδα 731 (Unit 731) ήταν το κωδικό όνομα ενός άκρως απόρρητου προγράμματος βιολογικού και χημικού πολέμου του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Στρατού, το οποίο λειτούργησε από το 1935 έως το 1945.
Με έδρα το Πινγκφάν (κοντά στην πόλη Χαρμπίν) της κατεχόμενης από την Ιαπωνία Μαντζουρίας (βορειοανατολική Κίνα), η μονάδα μετατράπηκε σε ένα εργοστάσιο μαζικών βασανιστηρίων και θανάτου. Υπό την καθοδήγηση του αντιστράτηγου και γιατρού Σίρο Ισίι (Shiro Ishii), επιστήμονες και γιατροί πραγματοποίησαν φρικτά ιατρικά πειράματα σε ζωντανούς ανθρώπους, τους οποίους αποκαλούσαν κυνικά «μαρούτα» (κούτσουρα).Υπολογίζεται ότι πάνω από 3.000 άνθρωποι (κυρίως Κινέζοι, Ρώσοι, Μογγόλοι και Κορεάτες αιχμάλωτοι) πέθαναν μέσα στις εγκαταστάσεις της μονάδας, ενώ δεκάδες χιλιάδες άλλοι έχασαν τη ζωή τους σε δοκιμές πεδίου. Κανένας κρατούμενος που πέρασε τις πύλες της Μονάδας 731 δεν επέζησε.Οι γιατροί πραγματοποιούσαν χειρουργικές επεμβάσεις και αφαιρούσαν όργανα από κρατούμενους χωρίς αναισθησία, προκειμένου να μελετήσουν τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος σε πραγματικό χρόνο χωρίς να αλλοιωθούν τα αποτελέσματα από τα φάρμακα.Κρατούμενοι μολύνονταν σκόπιμα με θανατηφόρες ασθένειες όπως η πανώλη, η χολέρα, ο άνθρακας και ο τύφος. Στη συνέχεια μελετούσαν την εξέλιξη της νόσου μέχρι τον θάνατό τους.Άλλοι δένονταν σε πασσάλους σε πεδία δοκιμών για να μετρηθεί η αποτελεσματικότητα χειροβομβίδων, φλογοβόλων και χημικών αερίων.Επιπλέον υπέβαλλαν κρατούμενους σε τεχνητά προκληθέντα κρυοπαγήματα (πάγωναν τα άκρα τους και μετά τα χτυπούσαν με ξύλα για να δουν πώς σπάνε) ή τους τοποθετούσαν σε φυγοκεντρικές μηχανές μέχρι να πεθάνουν, για να μελετήσουν τα όρια της ανθρώπινης αντοχής.Η Μονάδα 731 δεν περιορίστηκε στα εργαστήρια. Διεξήγαγε πραγματικές επιθέσεις σε κινεζικές πόλεις, ρίχνοντας από αεροπλάνα κεραμικές βόμβες γεμάτες με ψύλλους μολυσμένους με πανώλη, καθώς και μολυσμένα τρόφιμα σε πηγάδια. Οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν τεχνητές επιδημίες, οι οποίες υπολογίζεται ότι κόστισαν τη ζωή σε περισσότερους από 200.000 έως 300.000 Κινέζους αμάχους.Το μεγαλύτερο σκάνδαλο γύρω από τη Μονάδα 731 είναι το πώς συγκαλύφθηκε μετά την ήττα της Ιαπωνίας το 1945.Καθώς ο σοβιετικός στρατός πλησίαζε, ο Σίρο Ισίι διέταξε την ανατίναξη των εγκαταστάσεων, την εκτέλεση των τελευταίων ζωντανών μαρτύρων και την αποτέφρωση των πτωμάτων.Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, μέσω του Στρατηγού Ντάγκλας Μακάρθουρ, ήθελε απεγνωσμένα να αποκτήσει τα αποτελέσματα των ιατρικών πειραμάτων για το δικό της πρόγραμμα βιολογικού πολέμου (καθώς οι Αμερικανοί επιστήμονες δεν μπορούσαν νομικά να κάνουν τέτοια πειράματα σε ανθρώπους).Οι ΗΠΑ πρόσφεραν πλήρη ασυλία από τις δίκες για εγκλήματα πολέμου στον Σίρο Ισίι και στους κορυφαίους επιστήμονες της μονάδας, κρατώντας τα αρχεία άκρως απόρρητα.Λόγω της αμερικανικής κάλυψης, κανένας Ιάπωνας επιστήμονας της Μονάδας 731 δεν καταδικάστηκε από το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο για την Άπω Ανατολή (Δίκη του Τόκιο).Ο ίδιος ο Σίρο Ισίι πέθανε ελεύθερος στο κρεβάτι του το 1959 από καρκίνο.Πολλοί από τους γιατρούς της μονάδας έκαναν λαμπρές καριέρες στην μεταπολεμική Ιαπωνία, γινόμενοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, καθηγητές ιατρικής σε πανεπιστήμια, ακόμη και επικεφαλής μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών.Η ιαπωνική κυβέρνηση αρνιόταν πεισματικά την ύπαρξη της μονάδας για δεκαετίες.Μόλις το 2002, ένα ιαπωνικό δικαστήριο αναγνώρισε για πρώτη φορά επίσημα ότι η Μονάδα 731 διεξήγαγε βιολογικό πόλεμο, αλλά απέρριψε τα αιτήματα των Κινέζων θυμάτων για αποζημιώσεις.
