Ένα επικίνδυνο αποτύπωμα της καθημερινότητας και των τελετουργιών των Μάγια αποκαλύπτουν οι επιστήμονες, εντοπίζοντας υδράργυρο σε αρχαία ιζήματα λιμνών της Κεντρικής Αμερικής.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο κιννάβαρις, το έντονο κόκκινο ορυκτό που χρησιμοποιούσε ευρέως ο πολιτισμός των Μάγια και το οποίο περιέχει θειούχο υδράργυρο.
Για τους Μάγια, το κόκκινο δεν ήταν απλώς ένα χρώμα.
Συνδεόταν με το αίμα, τη ζωή, τη δύναμη και τον θάνατο, ενώ είχε ιδιαίτερη θέση στη θρησκευτική και πολιτική τους παράδοση.
Ο κιννάβαρις χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη τοίχων και αντικειμένων, τη διακόσμηση ναών, αλλά και την επένδυση βασιλικών τάφων.

Κρύσταλοι κινναβάρεως. Φωτογραφία wikipedia, JJ Harrison
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κόκκινη χρωστική κάλυπτε ολόκληρους ταφικούς χώρους, υπογραμμίζοντας τη συμβολική της σημασία.
Η εκτεταμένη χρήση του, ωστόσο, είχε και μια λιγότερο ορατή πλευρά.
Ο υδράργυρος είναι τοξικό στοιχείο, ενώ η μεταφορά υλικών από τις περιοχές εξόρυξης, επεξεργασίας και χρήσης του ορυκτού μπορούσε να οδηγήσει στη συσσώρευσή του στο έδαφος και στα υδάτινα οικοσυστήματα.
Αυτό ακριβώς επιχειρούν να ανασυνθέσουν οι ερευνητές μέσα από την ανάλυση ιζημάτων λιμνών.
Οι συγκεντρώσεις υδραργύρου αποτελούν ένα χημικό αρχείο της ανθρώπινης δραστηριότητας, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εντοπίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης του κιννάβαρι σε βάθος αιώνων.
Η ανησυχία αφορά και την τροφική αλυσίδα.
Ο ανόργανος υδράργυρος μπορεί, υπό συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες, να μετατραπεί σε μεθυλυδράργυρο, μια ιδιαίτερα τοξική μορφή που συσσωρεύεται στους υδρόβιους οργανισμούς και μπορεί να περάσει από αυτούς σε μεγαλύτερα ζώα και τελικά στον άνθρωπο.

Φωτογραφία: Wikipedia
Το αποτύπωμα του κιννάβαρι δεν περιορίστηκε στους ναούς και στα ανάκτορα των Μάγια.
Πέρασε στο έδαφος, στα νερά και στα ιζήματα των λιμνών, όπου οι επιστήμονες εξακολουθούν να εντοπίζουν ίχνη της αρχαίας δραστηριότητας.
Ο υδράργυρος, μάλιστα, μπορεί να μετατραπεί σε μεθυλυδράργυρο, μια ιδιαίτερα τοξική μορφή που συσσωρεύεται στους υδρόβιους οργανισμούς και εισέρχεται στην τροφική αλυσίδα.
Έτσι, το έντονο κόκκινο που συνόδευε τις τελετές, την εξουσία και τις ταφές ενός από τους σημαντικότερους πολιτισμούς της Αμερικής άφησε πίσω του μια κληρονομιά πολύ διαφορετική από εκείνη που είχαν φανταστεί όσοι το χρησιμοποιούσαν: μια περιβαλλοντική επιβάρυνση που εξακολουθεί να καταγράφεται αιώνες μετά την ακμή των Μάγια.


