Στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η μεγαλύτερη κόρη του Βλαντίμιρ Πούτιν, Μαρία Βοροντσόβα, η οποία δεν διστάζει να μιλά ακόμη και για την προοπτική να «ξεγελάσουμε τον Θεό ή τη φύση», ενώ την ίδια στιγμή Ρώσοι επιστήμονες πειραματίζονται με ένα – όπως το αποκαλούν – «εμβόλιο κατά της γήρανσης» και την ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων σε μικρόσωμους χοίρους. Τώρα αν θα το καταφέρουν, αυτό μένει να αποδειχτεί στην πράξη…
Το άξιο (και άκρως ειρωνικό) αναφοράς είναι το γεγονός πως η προσπάθεια αυτή εξελίσσεται την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αρχίσει να «πονά» ιδιαίτερα τη Ρωσία με τεράστιες ανθρώπινες απώλειες στον στρατό της. Σύμφωνα με τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, περισσότεροι από 54.000 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν μόνο τον φετινό Οκτώβριο, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ από την έναρξη της πολυμέτωπης εισβολής, πριν από σχεδόν πέντε χρόνια.
Σε αυτό το πλαίσιο, παράλληλα με τον πόλεμο, η ρωσική ηγεσία διαθέτει τεράστιους πόρους σε μια εντελώς διαφορετική μάχη, την οποία φέρεται να προωθεί προσωπικά ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας: την προσπάθεια σημαντικής επιμήκυνσης της ανθρώπινης ζωής.
Ποια είναι η Μαρία Βοροντσόβα και ο ρόλος της στο πρόγραμμα μακροζωίας
Ένα από τα δύο πρόσωπα που βρίσκονται στην κεφαλή αυτής της προσπάθειας είναι η μεγαλύτερη κόρη του Ρώσου προέδρου, δρ Μαρία Βοροντσόβα, μια διακεκριμένη ενδοκρινολόγος και διευθύντρια του Ινστιτούτου Ιατρικής Έρευνας και Εκπαίδευσης του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας.
Ο ίδιος ο Πούτιν δεν την έχει αναγνωρίσει ποτέ δημόσια και ονομαστικά ως κόρη του, ωστόσο η Βοροντσόβα συμμετέχει ενεργά στα ρωσικά προγράμματα γενετικής και μακροζωίας.
Το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών της επέβαλε κυρώσεις, επισημαίνοντας ότι η ίδια ήταν επικεφαλής ερευνητικών προγραμμάτων γενετικής που είχαν χρηματοδοτηθεί με δισεκατομμύρια δολάρια από το Κρεμλίνο και τελούσαν υπό την προσωπική εποπτεία του Πούτιν. Ακολούθως, το 2025 έλαβε επιχορήγηση ύψους 30 εκατομμυρίων ρουβλίων από το Ρωσικό Ίδρυμα Επιστημών, με σκοπό τη δημιουργία εργαστηρίου που θα μελετά την κυτταρική αναγέννηση και την μακροζωία.
Το σχέδιο των δύο σταδίων: Από τα 90 χρόνια στην υπέρβαση της φύσης
Σε φόρουμ που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα στη Σχολή Διοίκησης Skolkovo της Μόσχας, η Βοροντσόβα παρουσίασε μια στρατηγική δύο σταδίων για την παράταση της ανθρώπινης ζωής.
Η εκδήλωση συνέπεσε με τα εγκαίνια εργαστηρίου που εξετάζει τις επιπτώσεις της αύξησης του προσδόκιμου ζωής στην οικονομία, την αγορά εργασίας και την κυβερνητική πολιτική.
Το πρώτο στάδιο, σύμφωνα με τη Ρωσίδα επιστήμονα, αφορά την αξιοποίηση των φυσικών δυνατοτήτων του ανθρώπινου οργανισμού, τις οποίες προσδιόρισε στα 85 έως 90 χρόνια ζωής. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, υποστήριξε ότι είναι απαραίτητη η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών ήδη από την παιδική ηλικία, η σωστή διατροφή και οι τακτικοί ιατρικοί έλεγχοι.
Το δεύτερο στάδιο, όμως, είναι πολύ πιο φιλόδοξο, καθώς πρόκειται, όπως χαρακτηριστικά το περιέγραψε η ίδια, για την προσπάθεια να «ξεγελάσουμε τον Θεό ή τη φύση», ξεπερνώντας τους βιολογικούς περιορισμούς που καθορίζουν τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής.
Η Βοροντσόβα υπογράμμισε ότι η ευθύνη για την παράταση της ζωής δεν πρέπει να βαρύνει αποκλειστικά τους γιατρούς, παραδεχόμενη, πάντως, ότι η επιστημονική πρόοδος προς την επίτευξη του δεύτερου στόχου παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη. Ωστόσο, εκτίμησε ότι μέσα στις επόμενες μία ή δύο δεκαετίες, «ο οικουμενικός ανθρώπινος φόβος του θανάτου» θα ωθήσει τα συστήματα υγείας στην αναζήτηση λύσης για τη γήρανση.
Ένα από τα βασικά εμπόδια, όπως επισήμανε, είναι ότι η γήρανση δεν αναγνωρίζεται ακόμη ως ασθένεια. Αυτό δυσκολεύει την ανάπτυξη φαρμάκων για την αντιμετώπισή της, καθώς η διαδικασία ανάπτυξης νέων θεραπειών απαιτεί σαφώς καθορισμένη διάγνωση και κλινικές δοκιμές. Αλλά και χρήμα.
Το «εμβόλιο κατά της γήρανσης» και τα 2 τρισ. ρούβλια
Οι δηλώσεις αυτές της Βοροντσόβα εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική που προωθεί προσωπικά ο ίδιος ο πατέρας της, ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Τον Φεβρουάριο του 2024, ο Ρώσος πρόεδρος ανακοίνωσε το εθνικό πρόγραμμα «Νέες Τεχνολογίες για τη Διατήρηση της Υγείας», το οποίο ξεκίνησε περίπου ένα χρόνο μετά, το 2025, παράλληλα με ένα δεύτερο πρόγραμμα υπό την ονομασία «Μακρά και Ενεργός Ζωή».
Η Ρωσία σχεδιάζει να επενδύσει συνολικά περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια ρούβλια στις δύο πρωτοβουλίες. Μέρος της χρηματοδότησης αυτής κατευθύνεται σε έρευνες γενετικής, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του «εμβολίου κατά της γήρανσης», όπως το αποκάλεσε ο αναπληρωτής υπουργός Επιστημών και Ανώτατης Εκπαίδευσης της Ρωσίας, Ντένις Σεκιρίνσκι. Ο λόγος για μια πειραματική θεραπευτική προσέγγιση που αποσκοπεί στον αποκλεισμό ενός γονιδίου το οποίο συνδέεται με τις κυτταρικές μεταβολές που προκαλεί η γήρανση.
Ανθρώπινα όργανα σε μικρόσωμους χοίρους και τρισδιάστατη βιοεκτύπωση
Στο μεταξύ, σύμφωνα με έρευνα της Wall Street Journal που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, Ρώσοι επιστήμονες εργάζονται επίσης πάνω στην τρισδιάστατη βιοεκτύπωση ζωντανών ιστών και στην ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων μέσα σε μικρόσωμους χοίρους.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη καταφέρει να εκτυπώσουν ανθρώπινο χόνδρο και έναν θυρεοειδή αδένα ποντικού με τελικό τους στόχο να καταστήσουν δυνατή την αντικατάσταση ανθρώπινων οργάνων έως το 2030. Η υπηρεσία Τύπου του Κρεμλίνου επιβεβαίωσε στη Wall Street Journal ότι πολυάριθμα ερευνητικά ιδρύματα συμμετέχουν σε διαφορετικά επιστημονικά προγράμματα που υποστηρίζονται από το κράτος, ενώ το 2025, η αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Τατιάνα Γκολίκοβα είχε υποσχεθεί ότι η Ρωσία θα ξεκινούσε την παραγωγή φαρμάκου κατά της γήρανσης μεταξύ 2028 και 2030.
Ο στόχος που έχουν θέσει οι ρωσικές Αρχές για τις πρωτοβουλίες αυτές είναι συγκεκριμένος: η διάσωση 175.000 ανθρώπινων ζωών έως το 2030.
Το παράδοξο των 175.000 ζωών και των εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών στην Ουκρανία
Το 2024, το ανεξάρτητο ρωσικό μέσο Meduza, που λειτουργεί από την εξορία, συνέκρινε τον κυβερνητικό στόχο για τη διάσωση 175.000 ζωών με τις τότε εκτιμήσεις ότι περισσότεροι από 120.000 Ρώσοι στρατιώτες είχαν ήδη σκοτωθεί στην Ουκρανία.
Έκτοτε, ο αριθμός των νεκρών έχει αυξηθεί δραματικά. Σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας, οι ρωσικές απώλειες έχουν τετραπλασιαστεί σε σχέση με την εκτίμηση εκείνης της περιόδου. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Λονδίνο υπολόγιζε ότι περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους πολεμώντας για τη Ρωσία.
Παράλληλα, στοιχεία που διέρρευσαν πρόσφατα από τη Rosstat, τη ρωσική κρατική στατιστική υπηρεσία, παραπέμπουν σε περισσότερους από 450.000 Ρώσους νεκρούς εξαιτίας του πολέμου, συμπεριλαμβανομένων αμάχων, σύμφωνα με την ευρύτερη εκτίμηση που επικαλείται το δημοσίευμα.
Στόχος του Πούτιν το προσδόκιμο ζωής να φτάσει τα 81 χρόνια
Πέρα από τη φιλοδοξία υπέρβασης των φυσικών ορίων της ανθρώπινης ζωής, τα ρωσικά προγράμματα έχουν και πιο πρακτικούς στόχους: τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και την αύξηση του μέσου προσδόκιμου ζωής.
Ο Πούτιν έχει θέσει ως στόχο να αυξηθεί από τα σημερινά 74,2 χρόνια στα 78 έως το 2030 και στα 81 έως το 2036. Για τους Ρώσους άνδρες, ωστόσο, οι επίσημες στατιστικές είναι πολύ πιο δυσμενείς, καθώς το προσδόκιμο ζωής τους διαμορφώνεται περίπου στα 68 χρόνια, έναντι περίπου 76 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες και άνω των 80 ετών σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης.
Η συζήτηση Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ για την αθανασία που κατέγραψε ανοιχτό μικρόφωνο
Το έντονο ενδιαφέρον της Ρωσίας για την αθανασία και την αιώνια νεότητα συνδέεται στενά με την πολιτική ηγεσία της χώρας.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο 74χρονος Βλαντίμιρ Πούτιν ενδιαφέρεται εδώ και χρόνια για θεραπείες αναζωογόνησης και αντιγήρανσης, μετατρέποντας την προσωπική του προσπάθεια αντιμετώπισης της γήρανσης σε εθνική προτεραιότητα, την ώρα που και οι περισσότεροι από τους στενότερους συνεργάτες του βρίσκονται επίσης στην έβδομη ή όγδοη δεκαετία της ζωής τους.
Το 2018, κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Κρεμλίνο, ο Πούτιν είχε μάλιστα προτείνει στον τότε καγκελάριο της Αυστρίας, Σεμπάστιαν Κουρτς, να δοκιμάσει έναν θάλαμο κρυοθεραπείας, στον οποίο το ανθρώπινο σώμα εκτίθεται σε θερμοκρασίες που μπορεί να φτάσουν έως τους -112 βαθμούς Κελσίου.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό περιστατικό σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, στη διάρκεια στρατιωτικής παρέλασης στο Πεκίνο. Τότε, ένα ανοιχτό μικρόφωνο κατέγραψε τον Πούτιν να συζητά με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ για τη ριζική παράταση της ανθρώπινης ζωής.
Ο Σι παρατήρησε ότι στο παρελθόν οι άνθρωποι σπάνια έφταναν τα 70 χρόνια, ενώ σήμερα ένας 70χρονος είναι «ακόμη παιδί». Από την πλευρά του, ο Πούτιν, μιλώντας μέσω διερμηνέα, απάντησε ότι η βιοτεχνολογία θα επιτρέψει στο μέλλον την επανειλημμένη αντικατάσταση ανθρώπινων οργάνων και ότι η ανθρωπότητα θα μπορούσε ακόμη και να κατακτήσει την αθανασία. Ο Κινέζος πρόεδρος συμπλήρωσε ότι μέσα στον αιώνα που διανύουμε οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζουν έως και 150 χρόνια.
Ο φυσικός Μιχαήλ Κοβαλτσούκ και η επιδίωξη της «αθανασίας»
Το δεύτερο κεντρικό πρόσωπο πίσω από το ρωσικό πρόγραμμα μακροζωίας είναι ο φυσικός Μιχαήλ Κοβαλτσούκ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, ενός ερευνητικού κέντρου πυρηνικής τεχνολογίας που ιδρύθηκε επί Σοβιετικής Ένωσης.
Ο Κοβαλτσούκ είναι αδελφός του τραπεζίτη Γιούρι Κοβαλτσούκ, ενός από τους στενότερους συμμάχους του Ρώσου προέδρου και εποπτεύει προσωπικά ένα ομοσπονδιακό πρόγραμμα για την προώθηση της γενετικής έρευνας στη Ρωσία, στο οποίο συμμετέχει και η Μαρία Βοροντσόβα.
Όπως υποστηρίζει, η επιστήμη σύντομα θα καταστήσει δυνατή την επιδιόρθωση και αντικατάσταση μερών του ανθρώπινου σώματος χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς. «Είναι δύσκολο να μιλήσουμε για αθανασία, αλλά η δυνατότητα να επιδιορθώνουμε έναν άνθρωπο αναμφίβολα θα αυξηθεί», είχε δηλώσει σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Πηγή προσκείμενη στο Κρεμλίνο είχε δηλώσει στο Meduza το 2024 ότι ολόκληρη η πρωτοβουλία για τη μακροζωία προέκυψε από την εμμονή του Κοβαλτσούκ με την αιώνια ζωή.
Από τον Στάλιν έως τον Πούτιν: Η μακρά ιστορία της αναζήτησης της αιώνιας νεότητας
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι προσπάθειες του Πούτιν να αντιμετωπίσει τη γήρανση και η προθυμία του να εξετάζει μη συμβατικές επιστημονικές προσεγγίσεις αποτελούν συνέχεια μιας μακράς παράδοσης μεταξύ των Ρώσων ηγετών.
Τη δεκαετία του 1920, τα πειράματα του Σοβιετικού επιστήμονα Αλεξάντρ Μπογκντάνοφ με μεταγγίσεις αίματος για την αναζωογόνηση του οργανισμού είχαν προσελκύσει το ενδιαφέρον του Κρεμλίνου. Ο Μπογκντάνοφ πέθανε τελικά σε ηλικία 55 ετών, εξαιτίας θεραπειών που είχε εφαρμόσει στον ίδιο του τον εαυτό.
Μία δεκαετία αργότερα, ο γιατρός Ολεξάντρ Μπογκομόλετς διοργάνωσε το πρώτο συνέδριο μακροζωίας στον κόσμο, αποσπώντας τον έπαινο του Ιωσήφ Στάλιν για την έρευνά του, η οποία υποστήριζε ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζουν έως τα 150 χρόνια. Ο ίδιος ο Μπογκομόλετς πέθανε σε ηλικία 65 ετών.
Ο «γεροντολόγος του Πούτιν» που υποσχόταν ζωή έως τα 120 χρόνια
Ένα ακόμη πρόσωπο που συνδέθηκε με τις ρωσικές φιλοδοξίες για τη μακροζωία ήταν ο Βλαντίμιρ Χαβίνσον, τον οποίο ρωσικά μέσα ενημέρωσης αποκαλούσαν «γεροντολόγο του Πούτιν».
Ο Χαβίνσον υποστήριζε, επικαλούμενος ακόμη και τη Βίβλο, ότι οι άνθρωποι είναι προορισμένοι να ζουν έως τα 120 χρόνια, ενώ σε συνεντεύξεις του είχε εκφράσει την ελπίδα να παρατείνει τη ζωή του Ρώσου προέδρου, υποστηρίζοντας ότι ο θάνατός του θα βύθιζε τη Ρωσία σε κρίση.
Έτσι, προωθούσε θεραπείες αντιγήρανσης με τη χρήση πεπτιδίων που εξάγονταν από ιστούς μοσχαριών και ο Πούτιν τού απένειμε μία από τις υψηλότερες κρατικές διακρίσεις της Ρωσίας. Ο ίδιος ο Χαβίνσον πέθανε το 2024, σε ηλικία 77 ετών, χωρίς να μπορέσει να εκπληρώσει τα γραφόμενα στη Βίβλο, που ο ίδιος επικαλούνταν.
«Λένε στον Πούτιν όσα θέλει να ακούσει για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση»
Το φιλόδοξο πρόγραμμα μακροζωίας έχει προκαλέσει, πάντως, έκπληξη αλλά και έντονο σκεπτικισμό στους επιστημονικούς και ιατρικούς κύκλους της Ρωσίας.
Το 2024, πηγή από νοσοκομείο της Μόσχας είχε δηλώσει στο Meduza ότι το πρόγραμμα αντανακλά τις «ιδιοτροπίες ενός γερασμένου Πολιτικού Γραφείου», ενώ ένας άλλος ερευνητής είχε δηλώσει «εμβρόντητος», χαρακτηρίζοντας ολόκληρη την ιδέα ακατανόητη.
Σε αντίθεση με προγράμματα μακροζωίας που χρηματοδοτούνται από δισεκατομμυριούχους όπως ο Τζεφ Μπέζος και ο Πίτερ Τιλ, οι έρευνες που προωθούν συνεργάτες του Πούτιν έχουν οδηγήσει σε ελάχιστες επιστημονικές δημοσιεύσεις με αξιολόγηση από ομοτίμους σε κορυφαία διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Ο Αλεξάντρ Οστρόφσκι, πρωτοπόρος της βιοεκτύπωσης στη Ρωσία, ο οποίος εγκατέλειψε τη χώρα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, δήλωσε στη Wall Street Journal ότι χωρίς επιστημονικές δημοσιεύσεις δεν υπάρχουν πραγματικά αποτελέσματα, ενώ κατά την άποψή του, οι ισχυρισμοί των Ρώσων ερευνητών θα πρέπει να αντιμετωπίζονται περισσότερο ως φιλοδοξίες, αν όχι ως όνειρα. «Πιθανότατα λένε στον Πούτιν αυτά που θέλει να ακούσει, προκειμένου να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση», υποστήριξε για τον αμφιλεγόμενο στόχο παράτασης της ανθρώπινης ζωής.
