Το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας παρουσιάζει τη νέα του έκδοση με τίτλο «Ο Άγνωστος Πατραϊκός», ένα βιβλίο ιστορικού χαρακτήρα, που απευθύνεται στο ευρύ αναγνωστικό κοινό και επιχειρεί να φωτίσει έναν θαλάσσιο χώρο φορτισμένο με ιστορία, μνήμη και ανθρώπινες διαδρομές.
Ο Πατραϊκός Κόλπος, γνώριμος σε όλους ως τόπος καθημερινότητας, αναψυχής και διαμετακόμισης, αποκαλύπτεται εδώ ως ένας πολυστρωματικός ιστορικός τόπος. Κάτω από τα ήρεμα νερά του κρύβονται σιωπηλά κουφάρια πλοίων, ξεχασμένες ιστορίες, ναυμαχίες που σημάδεψαν την ευρωπαϊκή ιστορία, ανθρώπινες απώλειες και αθέατοι ήρωες. Το βιβλίο «Ο Άγνωστος Πατραϊκός» επιχειρεί για πρώτη φορά να αφηγηθεί αυτή την ιστορία με τρόπο ενιαίο, κατανοητό και βαθιά ανθρώπινο.
Ένα ταξίδι στον χρόνο και στον βυθό
Ο Πατρινός συγγραφέας Γιώργος Καρέλας στο βιβλίο του αποτυπώνει ένα ταξίδι στον χρόνο, από τους προϊστορικούς χρόνους –όταν η περιοχή του Πατραϊκού ήταν μια εκτεταμένη πεδιάδα με ποτάμια και λίμνες– έως τη σύγχρονη εποχή, όπου ο κόλπος αντιμετωπίζει σοβαρές περιβαλλοντικές πιέσεις, όπως η ρύπανση και η υπεραλίευση.
Η γραφή του συγγραφέα χαρακτηρίζεται από ανεπιτήδευτη ειλικρίνεια και αγάπη για τον τόπο, χωρίς περίτεχνες λογοτεχνικές εξάρσεις, αλλά με έντονη επιθυμία να μοιραστεί τα αποτελέσματα μιας πολύχρονης έρευνας και δεκαετιών καταδυτικής εμπειρίας στον βυθό του Πατραϊκού.
Βιβλιογραφικές πηγές, αλλά και προφορικές μαρτυρίες, συνδυάζονται για να αποδώσουν ένα όσο το δυνατόν πληρέστερο ιστορικό πανόραμα που ξεκινά από τα άγνωστα νησιά και τα χαμένα λιμάνια του Πατραϊκού, τη «χρυσή εποχή» , τη Ρωμαϊκή́ και Βυζαντινή́ περίοδο, το τέλος της εποχής της σταφίδας, τις απαρχές της ακτοπλοΐας . Μέσα από ενδελεχή έρευνα αρχείων, εφημερίδων και πολεμικών ημερολογίων παρουσιάζεται η Ιταλική και η Γερμανική κατοχή όπως τη βίωσε η Πάτρα.
Νεώσοικοι Οινιάδων
Με ζωντανές περιγραφές του παράκτιου μετώπου και της ευρύτερης περιοχής, ο αναγνώστης παρακολουθεί μια πυκνή αφήγηση γεγονότων: ναυτικές επιχειρήσεις, εμπορικές δραστηριότητες, ταξίδια ανθρώπων που έζησαν δίπλα στη θάλασσα, αλλά και σκληρές εικόνες, όπως το απόκοσμο θέαμα ενός ναυαγίου. Εικόνες και γεγονότα που προκαλούν, συγκινούν και αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στη μνήμη.
Πατρινές με τα παιδιά τους στο καφενείο του φάρου της Πάτρας την Τετάρτη της (7ης Μαίου 1935 ώρα 10 πρωινή)
Γερμανοί και Ιταλοί ναύτες και αξιωματικοί της Kriegsmarine και της Regia Marina στο κάστρο του Ρίου μπροστά στο καμπαναριό της εκκλησίας της Ζωοδόχου Πηγής που βρίσκεται στο εσωτερικό του κάστρου.
Παρότι το βιβλίο βασίζεται σε εκτενή ιστορική έρευνα, το ύφος του παραμένει αφηγηματικό και προσιτό. Δεν πρόκειται για μια στενά ακαδημαϊκή καταγραφή, αλλά για μια ιστορική αφήγηση που συνομιλεί με τον αναγνώστη, τον προσκαλεί να ανακαλύψει και να κατανοήσει.
Ναυμαχίες, ναυάγια και ενάλια πολιτιστική κληρονομιά
Ιδιαίτερη θέση στο βιβλίο κατέχουν οι ναυμαχίες και τα ιστορικά ναυάγια, που αναπαύονται στον βυθό του Πατραϊκού. Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου (Λεπάντο, 1571) παρουσιάζεται εκτενώς, όχι μόνο ως ιστορικό γεγονός, αλλά και ως αντικείμενο σύγχρονης θαλάσσιας έρευνας για τον εντοπισμό των υπολειμμάτων της.
Για πρώτη φορά, ένας ερευνητής καταδύεται –κυριολεκτικά και μεταφορικά– στα μυστικά του Πατραϊκού Κόλπου και φέρνει στο φως ένα παλίμψηστο ναυαγίων, μαχών, μνήμης και ζωής.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι σπάνιες ιστορικές φωτογραφίες, πολλές από αυτές απόκτημα του συγγραφέα, οι οποίες δεν λειτουργούν απλώς ως εικονογράφηση, αλλά ως ουσιαστικές πρωτογενείς πηγές της ιστορικής έρευνας. Μέσα από αυτές, ταυτοποιούνται τοπόσημα, πλοία και γεγονότα, προσφέροντας νέα δεδομένα για το λιμάνι της Πάτρας, το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης και τον ρόλο του Πατραϊκού σε κρίσιμες ιστορικές περιόδους.
To Ιταλικό μεταγωγικό πλοίο «Viminale» πλαγιοδετημένο στο λιμάνι της Πάτρας που αποβίβασε στρατεύματα της μεραρχίας San Marco για την κατάληψη της πόλης (Μάϊος 1941)
Παράλληλα, παρουσιάζονται αναλυτικά ναυάγια του 20ού αιώνα, πολλά από τα οποία έχουν εξερευνηθεί και ταυτοποιηθεί με καταδύσεις και ιστορική τεκμηρίωση. Τα ναυάγια αυτά, πέρα από ιστορικά τεκμήρια, αποτελούν σήμερα υποθαλάσσια μνημεία και μικρά οικοσυστήματα ζωής.
Η πλώρη του ναυαγίου «Βιβή», υποβρύχια φωτογραφία του συγγραφέα
Το βιβλίο αναδεικνύει με σαφήνεια τη σημασία της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάγκη προστασίας της, υπογραμμίζοντας ότι τα ναυάγια δεν είναι απλώς αντικείμενα έρευνας ή κατάδυσης, αλλά τόποι μνήμης και σεβασμού.
Περιβάλλον και ευθύνη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη σύγχρονη περιβαλλοντική διάσταση του Πατραϊκού Κόλπου. Η κλιμακούμενη μόλυνση, η υπεραλίευση και η διάβρωση των ακτών θέτουν σε κίνδυνο ένα μοναδικό φυσικό και ιστορικό περιβάλλον.
Τα καπόνια του Marguerite γυρισμένα προς τα μέσα φανερώνουν ότι οι σωσίβιες λέμβοι του πλοίου δεν καθελκύστηκαν
(φωτογραφία του συγγραφέα)
Το βιβλίο λειτουργεί και ως μια έμμεση πρόσκληση ευαισθητοποίησης:
να σεβαστούμε τη θάλασσα, τη ζωή της και τη μνήμη που φιλοξενεί στα βάθη της. Τα ναυάγια αντιμετωπίζονται και σαν νεκρικά μνημεία ανθρώπων, που αξίζουν σιωπή, σεβασμό και προστασία.
Το «Ο Άγνωστος Πατραϊκός» αποτελεί μια πολύτιμη ψηφίδα στο μωσαϊκό της τοπικής και ναυτικής ιστορίας. Ένα βιβλίο-ταξίδι στην καρδιά της θάλασσας και της Ιστορίας.
Ένας ύμνος σε όσα χάθηκαν… και σε όσα αξίζει να σωθούν.
Ένα βιβλίο που δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη
Παρουσίαση βιβλίου
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας και Η Εταιρεία Αχαϊκών Σπουδών σας προσκαλούν
στην επίσημη παρουσίαση του βιβλίου «Ο Άγνωστος Πατραϊκός» που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 4 Μαρτίου και ώρα 7 μ.μ. στο ROYAL PATRAS.
Η εκδήλωση απευθύνεται στο ευρύ κοινό και φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο συνάντησης για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία, τη θάλασσα, τον πολιτισμό και το περιβάλλον
Για το βιβλίο θα μιλήσουν :
- Κωνσταντίνα Ακτύπη, Αρχαιολόγος (MA), Υπουργείο Πολιτισμού
- Γεώργιος Παπαθεοδώρου, Καθηγητής, Διευθυντής Oceanus-Lab Τμήμα Γεωλογίας Πανεπιστήμιο Πατρώ.ν
- Βαγγέλης Πολίτης Στεργίου Ομ. καθ. ΤΕΙ ΔΕ-Παν. Πατρών.
Πρόεδρος Εταιρείας Αχαϊκών Σπουδών, Πρόεδρος Ιδρύματος Ι. & Ε. Τοπάλη.
- Γεώργιος Καρέλας, Συγγραφέας
Την εκδήλωση συντονίζει ο Γεν. Γραμματέας του ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ. Άρης Καθρέπτας
Θα ακολουθήσει συζήτηση συνοδεία εκλεκτών οίνων
