Σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό από την απολογία σε στρατοδικείο ενός στρατηγού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA), ο οποίος αψήφησε τις εντολές να οδηγήσει τα στρατεύματά του στην πλατεία Τιενανμέν και να καταστείλει τις φοιτητικές διαδηλώσεις το 1989, διέρρευσε στο διαδίκτυο, φέρνοντας στη δημοσιότητα μια σπάνιας και ιστορικής σημασίας στιγμή σε μία από τις πιο τεταμένες στιγμές της σύγχρονης κινεζικής ιστορίας.
Δείτε όλη την απολογία του στρατηγού:
Η άρνηση του στρατηγού Σου Τσινσιέν να μεταφέρει τα στρατεύματά του από την επίλεκτη 38η Ομάδα Στρατού του PLA, μονάδα που εδρεύει στα περίχωρα του Πεκίνου, στην πρωτεύουσα, αποτελεί εδώ και δεκαετίες μέρος του «μύθου» της Τιενανμέν.
Το εξάωρο βίντεο από την ακρόαση του στρατοδικείου του στρατηγού Σου, που πραγματοποιήθηκε τον επόμενο χρόνο, ρίχνει φως σε αυτή τη σπάνια πράξη ανυπακοής. Στο βίντεο, ο Σου δηλώνει ότι αρνήθηκε επειδή δεν ήθελε να γίνει «αμαρτωλός στην ιστορία».
Το βίντεο «επιβεβαιώνει τον θρύλο γύρω από τον Σου Τσινσιέν», δήλωσε ο Τζόου Φενγκσουό, ηγετική μορφή των διαδηλώσεων της Τιενανμέν, ο οποίος σήμερα ζει εξόριστος στις ΗΠΑ. «Είναι η πρώτη φορά που έχουμε μια ξεκάθαρη, πρωτοπρόσωπη εικόνα αυτής της περιόδου», πρόσθεσε.
Η πηγή του βίντεο παραμένει άγνωστη. Αναρτήθηκε για πρώτη φορά στο διαδίκτυο τον περασμένο μήνα και έχει συγκεντρώσει πάνω από 1,2 εκατομμύρια προβολές σε έναν μόνο λογαριασμό στο YouTube. Ο Γου Ρενχουά, ιστορικός του κινήματος της Τιενανμέν και συμμετέχων στις διαδηλώσεις, ήταν από τους πρώτους που το κοινοποίησαν. Όπως είπε, του δόθηκε με έναν όρο: να διατηρήσει μυστική την πηγή του.
Ο Γου δήλωσε ότι το βίντεο είναι «ίσως το σημαντικότερο τεκμήριο που έχω συγκεντρώσει στα τριάντα χρόνια της έρευνάς μου». Πιστεύει ότι είναι αυθεντικό, καθώς πολλές λεπτομέρειες επιβεβαιώνονται από ανεξάρτητη έρευνά του.
Οι διαδηλώσεις που συγκλόνισαν το Πεκίνο για εβδομάδες την άνοιξη του 1989 έληξαν με αιματηρή καταστολή τις πρώτες ώρες της 4ης Ιουνίου, όταν στρατεύματα του PLA άνοιξαν πυρ εναντίον αμάχων γύρω από την πλατεία Τιενανμέν, την κεντρική πλατεία της κινεζικής πρωτεύουσας έκτασης 21,1 εκταρίων.
Εκατοντάδες, ενδεχομένως χιλιάδες, άνθρωποι σκοτώθηκαν και το γεγονός παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στη διακυβέρνηση του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας. Η συζήτηση για τη σφαγή λογοκρίνεται και δεν υπήρξε ποτέ ανοιχτός ή επίσημος απολογισμός των γεγονότων και των συνεπειών τους.
Εκείνη την περίοδο κυκλοφορούσαν ευρέως φήμες για διαφωνίες στο εσωτερικό του στρατού. Ο Τζόου ανέφερε ότι πολλοί ένστολοι στρατιώτες είχαν μεταβεί στην πλατεία Τιενανμέν πριν από τις 4 Ιουνίου για να δείξουν τη στήριξή τους στους διαδηλωτές.
Όταν ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις, ο Σου, προερχόμενος από εργατική οικογένεια πωλητών φρούτων και λαχανικών, νοσηλευόταν αναρρώνοντας από πέτρες στα νεφρά.
Στις 18 Μαΐου, όμως, έλαβε εντολή να αναπτύξει τους 15.000 στρατιώτες του στο Πεκίνο και να επιβάλει τον στρατιωτικό νόμο. Στο βίντεο του στρατοδικείου, ο Σου εξηγεί τις επιφυλάξεις του. Με τραχιά, απλή προφορά λέει: «Είπα ότι έχω διαφορετική άποψη για το ζήτημα. Είπα ότι πρόκειται για ένα μαζικό πολιτικό περιστατικό και ότι θα έπρεπε κυρίως να επιλυθεί με πολιτικά μέσα».
Τελικά αρνήθηκε να εκτελέσει την εντολή, αν και τη διαβίβασε. Όπως είπε, προειδοποίησε τους ανωτέρους του ότι, αν ο στρατιωτικός νόμος αποτύγχανε, ο διοικητής που τον επέβαλε «ενδέχεται να γινόταν αμαρτωλός στην ιστορία».
Ο Τζόζεφ Τόριτζιαν, αναπληρωτής καθηγητής στο American University και ιστορικός της κινεζικής πολιτικής ελίτ, δήλωσε ότι το βίντεο δείχνει τον βαθμό στον οποίο ανώτατα στελέχη στην Κίνα «λειτουργούν μέσα σε θεμελιωδώς αμφίσημα πολιτικά περιβάλλοντα».
Η κατάθεση του Σου τον δείχνει να παλεύει με το τι σημαίνει να είσαι πιστός στρατηγός σε ένα σύστημα που κυβερνάται από το ΚΚΚ. Είπε ότι «ανησυχούσε για το ενδεχόμενο ευρείας κλίμακας σύγκρουσης ή αιματοχυσίας».
Ανέφερε επίσης ότι, ακόμη κι αν είχε κάνει λάθος, «το αν ένα άτομο είναι πιστό στο κόμμα θα πρέπει να κρίνεται από την εφαρμογή της ιδεολογικής και πολιτικής γραμμής του κόμματος», προσθέτοντας ότι ο Μάο Τσετούνγκ και ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ είχαν μιλήσει για τη σημασία της ακρόασης διαφορετικών απόψεων. Ο Σου «φαίνεται να παλεύει με τον εαυτό του για το πότε ακριβώς βρισκόταν η σωστή απάντηση», είπε ο Τόριτζιαν.
Ειδικοί για την Τιενανμέν σημειώνουν ότι μία από τις πιο σημαντικές πτυχές της κατάθεσης του Σου ήταν η αμφισβήτηση του κατά πόσον η απόφαση για επιβολή στρατιωτικού νόμου μπορούσε να ληφθεί από την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, η οποία του έδωσε την εντολή. Ο Σου είπε ότι ένα τόσο σοβαρό ζήτημα θα έπρεπε να συζητηθεί από το νομοθετικό σώμα της Κίνας, το Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο.
Στα χρόνια που ακολούθησαν τη σφαγή, το ΚΚΚ ενίσχυσε τον έλεγχό του επί του PLA και κατέστησε σαφές ότι ο στρατός υπηρετεί το κόμμα και καμία άλλη αρχή. Όπως είπε ο Τόριτζιαν: «Το κόμμα γνωρίζει και κατανοεί ότι η τελευταία γραμμή άμυνας για την ασφάλεια και την επιβίωση του καθεστώτος είναι ο PLA».
Η πίστη στον PLA παραμένει βασική έγνοια για το ΚΚΚ. Τους τελευταίους μήνες, ο Σι Τζινπίνγκ, ηγέτης της Κίνας και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έχει απομακρύνει αρκετούς ανώτερους στρατιωτικούς αξιωματούχους για φερόμενες υποθέσεις διαφθοράς.
Ο Σου αποβλήθηκε από το ΚΚΚ και καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης. Έζησε το υπόλοιπο της ζωής του απομονωμένος, εκτός Πεκίνου, και πέθανε το 2021 σε ηλικία 85 ετών.
