Μοιάζει ως μία από εκείνες τις στιγμές που η βιομηχανική νεράιδα ακουμπά το ραβδάκι της πάνω στα επίγεια και προκύπτει ξαφνικά ένα γοητευτικό fairytale. Ποιος θα το περίμενε; Το δημιούργημα του Enzo Ferrari, η εταιρεία που έφτιαξε τα πιο υγρά βενζινοκίνητα όνειρα του πλανήτη, θα έφθανε μια μέρα που θα απαρνιόταν το ουρλιαχτό του V12 και θα γέμιζε με σιωπηλές μπαταρίες και ανοργασμικές πρίζες.
Και ποιος θα το περίμενε -εκτός από την βιομηχανική μας νεράιδα- ότι σε αυτή τη σημαδιακή στιγμή, στον δρόμο της φημισμένης Ιταλικής μάρκας δεν θα βρισκόταν ένας Ιταλός (όπως ο maestrο Πινινφαρίνα ας πούμε), αλλά ένας «ψυχρός» Βρετανός, ο Jony Ive. Ένας σχεδιαστής που μπορεί να μετατόπισε τον άξονα του πλανήτη με το iPhone αλλά ουδεμία σχέση έχει με ρόδες και λαμαρίνες. Και όμως, σε αυτή την συνάντηση όλα ζυμώνονται με εκείνη την μαγιά που κάνει ένα βιομηχανικό να αγγίζει -ή και να ξεπερνά- την τέχνη. Ο Enzo και ο Jony δεν συναντήθηκαν ποτέ. Όμως έχουν πολλά να μας πουν γι’ αυτό.
Ποιος είναι ο Sir Jony Ive;
Υπάρχουν δημιουργοί που σχεδιάζουν αντικείμενα και άλλοι που, χωρίς να το επιδιώκουν, σχεδιάζουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε. Ο Sir Jony Ive ανήκει αδιαμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία. Γεννήθηκε το 1967 στο Λονδίνο και μεγάλωσε στο Chingford, μια τυπική βρετανική κατατονική γειτονιά. Ο πατέρας του ήταν αργυροχόος και δάσκαλος σχεδίου, ενώ η μητέρα του ασχολούνταν με την εκπαίδευση και είχε καλλιτεχνικές ευαισθησίες. Ο νεαρός Jonathan περνούσε ώρες παρατηρώντας εργαλεία, υλικά, μικρές λεπτομέρειες που οι περισσότεροι προσπερνούσαν.
Τα πρώτα σχεδιαστικά του βήματα δεν ήταν σε επαγγελματικό επίπεδο, αλλά οικιακά πειράματα. Έφτιαχνε μικρά μοντέλα επίπλων από ξύλο και αλουμίνιο, κατασκεύαζε εργαλεία για το εργαστήρι του πατέρα του και ασχολούταν με τη ζωγραφική και το σχέδιο τεχνικών σχεδίων. Σε ηλικία 14 ετών συμμετείχε σε διαγωνισμούς τέχνης και τεχνολογίας, δημιουργώντας μικρά μεταλλικά μοντέλα επίπλων που συνδύαζαν λειτουργικότητα και λιτότητα -χαρακτηριστικά που αργότερα θα γίνονταν σήμα κατατεθέν της δουλειάς του. Οι καθηγητές του περιέγραφαν έναν μαθητή εμμονικό με τις λεπτομέρειες, τις αναλογίες και τη συμμετρία σε ότι καταπιανόταν. Σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Νιουκάστλ, όπου πλέον αρχίζει να διαμορφώνει την αισθητική του, εστιάζοντας στην απλότητα και τις λιτές γραμμές.
Η σχεδιαστική γλώσσα του Ive βασίστηκε σε αρχές που αντλούν τόσο από τον θρυλικό Dieter Rams που μεγαλούργησε στην Γερμανική εταιρεία Braun, όσο και από την ιαπωνική αισθητική της ζεν απλότητας, καθώς και επιρροές από το Bauhaus, ακόμα και από την επίδραση της ωρολογοποιίας σε ότι αφορά την ακρίβεια και την λεπτομέρεια. Τα μοτίβα του είναι καθαρά, επιλέγει προσεκτικά τα υλικά του, έχει εμμονή με τις ακμές, τις καμπύλες τις σκιές, κάθε μικρή λεπτομέρεια που δίνει στο σχέδιό του μία φαινομενική αυστηρότητα και την ίδια στιγμή το κάνει απόλυτα χρηστικό. Πιστός στο μότο του Rams ότι “καλό design είναι το λιγότερο design”, ο Ive επιμένει να «κρύβει» τον σχεδιασμό προς όφελος της όσο το δυνατόν πιο καθαρής εμπειρίας χρήσης.
Τα χρόνια του στην Apple του έφεραν παγκόσμια αναγνώριση, με τον ίδιο να επεκτείνει την σχεδιαστική του αντίληψη και πέρα από τα βιομηχανικά αντικείμενα, δίνοντας πλέον έμφαση στην ανθρώπινη εμπειρία και όχι απλά στην άρτια αισθητική. Ο Jony Ive έγινε Sir το 2012, όταν χρίστηκε Knight Commander of the Order of the British Empire (KBE) στα Πρωτοχρονιάτικα Τιμητικά Βραβεία του Ηνωμένου Βασιλείου, για τη συμβολή του στο design και την τεχνολογία.
Το 2019 αποχώρησε από την Apple και ίδρυσε την εταιρεία LoveForm μαζί με τον έτερο Καππαδόκη, τον Marc Newson. Η μετακίνηση αυτή τον απελευθέρωσε ακόμα περισσότερο, ωθώντας την σκέψη και το design του σε μία σχεδιαστική φιλοσοφική προσέγγιση και χώρους πολιτισμού και τεχνών. Δεν έπαψε όμως να διατηρεί επαφή με τον βιομηχανικό σχεδιασμό, κάτι που τον έφερε κοντά στην Ferrari. Εκεί, μεταξύ άλλων, ανέλαβε να δώσει σάρκα και… αλουμίνιο στο πιο σημαδιακό αυτοκίνητο της μάρκας εδώ και πολλές δεκαετίες, τη πρώτη αμιγώς ηλεκτρική Ferrari, την επερχόμενη Luce.
Ferrari Luce: Ο θαυμαστός νέος κόσμος
Σε μια εποχή που η αυτοκινητοβιομηχανία περνά την μεγαλύτερη αλλαγή από την γέννησή της, η Ferrari δεν θα μπορούσε να παραμείνει ασυγκίνητη. Ακόμα και αν τα νούμερα των πωλήσεων ευημερούν, ακόμα και αν η μετοχή της πηγαίνει «σφαίρα», ακόμα και αν κανείς δεν της το ζητάει, η ιταλική μάρκα είναι αποφασισμένη να κάνει το βήμα προς την ηλεκτροκίνηση. Και μέσα στους επόμενους μήνες -πιθανότατα το Μάιο- θα παρουσιάσει το πρώτο αμιγώς ηλεκτρικό μοντέλο της, σε πείσμα τον καθαρολόγων και των ορκισμένων ιερέων της βενζίνης και των κινητήρων εσωτερικής καύσης.
Διόλου τυχαία, επικεφαλής βρίσκεται όχι ένας petrolhead αλλά ένας «κομπιουτεράς», ένας γκουρού των ημιαγωγών, ο Benedetto Vigna. Μία σοφή -από τις λίγες- που έχουν παρθεί στο στελεχιακό δυναμικό της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας και ένας άνθρωπος που χωρίς τις αγκυλώσεις του παρελθόντος βλέπει πιο καθαρά το ηλεκτρικό και ψηφιακό μέλλον της Ferrari. Στον Vigna θα πρέπει να πιστωθεί η επιλογή της LoveForm για την σχεδίαση της Luce. Στόχος του CEO της Ferrari δεν ήταν «να φτιαχτεί ένα ακόμα ηλεκτρικό αυτοκίνητο αλλά μία καθαρόαιμη ηλεκτρική Ferrari”.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, στο Σαν Φρανσίσκο -μια πόλη-σύμβολο της τεχνολογικής φαντασίας και του σύγχρονου design- η Ferrari αποκάλυψε το εσωτερικό και τη φιλοσοφία διεπαφής του πρώτου της αμιγώς ηλεκτρικού sportscar. Και το έκανε με έναν τρόπο που θυμίζει περισσότερο editorial του New Yorker παρά κλασικό λανσάρισμα αυτοκινητοβιομηχανίας.
Το όνομα Luce (φως, φωτισμός) σηματοδοτεί μια νέα αφήγηση για τη Ferrari, όπου η ηλεκτροκίνηση δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνολογική αναγκαιότητα αλλά ως δημιουργικό εργαλείο. Η συνεργασία με τη LoveFrom ξεπερνά την στενή λογική ενός prestige partnership. Για πέντε χρόνια, designers, μηχανικοί και interaction specialists δούλεψαν από κοινού πάνω σε κάθε λεπτομέρεια της Luce, από τα υλικά έως το πώς αγγίζεις ένα κουμπί. Το εσωτερικό της Ferrari Luce αντιμετωπίζεται σαν ένας ενιαίος, καθαρός όγκος. Όχι καμπίνα, αλλά περιβάλλον. Οι φόρμες είναι απλοποιημένες, σχεδόν αρχιτεκτονικές, σχεδιασμένες για να υπηρετούν την οδήγηση χωρίς οπτικό θόρυβο. Hardware και software αναπτύχθηκαν ταυτόχρονα, ώστε η φυσική παρουσία των αντικειμένων να συνομιλεί αρμονικά με τη συμπεριφορά της διεπαφής. Τίποτα περιττό, τίποτα τυχαίο.
Σε μια εποχή όπου τα περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μοιάζουν να ανταγωνίζονται σε μέγεθος οθονών, η Ferrari κάνει μια σχεδόν αντιδραστική επιλογή. Η Luce επαναφέρει τη φυσική επαφή. Μηχανικά κουμπιά, διακόπτες και περιστροφικά χειριστήρια συνυπάρχουν με ψηφιακές οθόνες υψηλής ευκρίνειας, δημιουργώντας μια εμπειρία σχεδόν τελετουργική. Η λογική είναι σαφής: η αλληλεπίδραση πρέπει να είναι άμεση, διαισθητική, σχεδόν ενστικτώδης. To αληθινό luxury είναι σήμερα η ευκολία, και η Luce το εκφράζει με τον πιο εύστοχο τρόπο.
Το τιμόνι, εμπνευσμένο από τα εμβληματικά τρίμπρατσα ξύλινα Nardi των δεκαετιών ’50 και ’60, επανασχεδιάζεται με σύγχρονα υλικά και τεχνολογίες. Κατασκευασμένο από 100% ανακυκλωμένο αλουμίνιο, ελαφρύτερο κατά 400 γραμμάρια από ένα τυπικό τιμόνι Ferrari, λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Τα χειριστήρια επάνω του, δοκιμασμένα σε δεκάδες αξιολογήσεις από οδηγούς δοκιμών, προσφέρουν ακουστική και μηχανική ανάδραση με ακρίβεια που θυμίζει υψηλή ωρολογοποιία.
Η εμπειρία εκκίνησης μετατρέπεται σε αφήγηση
Το κλειδί, κατασκευασμένο από Corning GorillaGlass και εξοπλισμένο με οθόνη E Ink -μια πρωτιά για την αυτοκίνηση- αλλάζει χρώμα καθώς τοποθετείται στη βάση του, πυροδοτώντας μια χορογραφία φωτός στις οθόνες της καμπίνας. Οι τρεις οθόνες της Luce -ο πίνακας οργάνων, το κεντρικό control panel και το πίσω panel- σχεδιάστηκαν με εμμονή στην καθαρότητα των γραμμών και την σαφήνεια στην χρήση. Η τυπογραφία, ειδικά σχεδιασμένη, αντλεί αναφορές από ιστορικά ιταλικά τεχνικά lettering και παλιούς πίνακες οργάνων της Veglia και της Jaeger. Το αποτέλεσμα είναι γραφικά που διαβάζονται με μια ματιά, χωρίς να αποσπούν την προσοχή του οδηγού. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο multigraph του κεντρικού panel, ένα υβρίδιο μηχανικής και ψηφιακής τέχνης. Με τρεις ανεξάρτητους δείκτες και τέσσερις λειτουργίες -ρολόι, χρονόμετρο, πυξίδα, launch control– θυμίζει περισσότερο καντράν ελβετικού ρολογιού παρά αυτοκινητικό όργανο.
Στο επίπεδο των υλικών, η Ferrari επιλέγει την οδό της αντοχής και της αυθεντικότητας. Το αλουμίνιο, κατεργασμένο με CNC υψηλής ακρίβειας και ανοδιωμένο με μικροδομή εξαγωνικών κυψελών, αποκτά βάθος και διάρκεια στον χρόνο. Το γυαλί Gorilla Glass, παρόν σε πολλές επιφάνειες, προσφέρει καθαρότητα και ανθεκτικότητα, αποφεύγοντας τη φθορά που συχνά συνοδεύει τα υπερβολικά glossy interiors.
Η Ferrari έδωσε στην δημοσιότητα τις πρώτες φωτογραφίες από το σαλόνι της Luce και τα σχόλια που συγκέντρωσε ήταν διθυραμβικά (τον τελευταίο καιρό η μάρκα φαίνεται να έχει βαλτώσει σχεδιαστικά, παρά τις εμπορικές της επιτυχίες). Η προσέγγιση της ομάδας LoveForm καταφέρνει με έναν μοναδικό τρόπο να συνομιλεί με το παρελθόν και ταυτόχρονα να συνδιαλέγεται με το μέλλον, χωρίς να χάνει ούτε μια στιγμή την επαφή της με το παρόν. Ως προς τα τεχνικά της χαρακτηριστικά ή την σχεδίαση του αμαξώματος, τα στόματα είναι ακόμα επτασφράγιστα. Όμως αν κρίνουμε από την προσέγγιση του σαλονιού, τότε έχουμε σίγουρα να κάνουμε με ένα future classic.
Ο γερο Enzo Ferrari θα έχει δεκάδες λόγους να χαμογελά από εκεί ψηλά. Και ο Sir Jony Ive θα έχει δώσει μία ακόμα παράσταση υψηλού design, σε ένα βιομηχανικό fairytale από εκείνα που σημαδεύουν την ανθρώπινη πορεία προς το υψηλό και το ωραίο.
