Ταινίες με Oscar όπως το «Poor Things», το «Blade Runner 2049» και το «The Brutalist» γυρίστηκαν στην Ουγγαρία, μια χώρα που τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε σημαντικό προορισμό για τις κινηματογραφικές παραγωγές του Χόλιγουντ. Παρότι το Λος Άντζελες θεωρείται η καρδιά της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας, πολλές μεγάλες παραγωγές επιλέγουν πλέον την Ουγγαρία αντί για τα παραδοσιακά στούντιο της Καλιφόρνια.
Η χώρα διαθέτει σύγχρονα κινηματογραφικά στούντιο, τοπία που μπορούν να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα σκηνοθετικών αναγκών και πόλεις με αρχιτεκτονική που προσφέρεται για διαφορετικά κινηματογραφικά σκηνικά. Παράλληλα, τα σημαντικά οικονομικά κίνητρα που παρέχει στις εταιρείες παραγωγής ενισχύουν την ελκυστικότητά της και έχουν συμβάλει στην καθιέρωσή της ως έναν από τους βασικούς προορισμούς για τα γυρίσματα μεγάλων ταινιών του Χόλιγουντ.
Η αυξανόμενη παρουσία γνωστών ηθοποιών στη χώρα επιβεβαιώνει τη στενή σχέση της με τη διεθνή κινηματογραφική βιομηχανία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, αρκετοί γνωστοί ηθοποιοί, μεταξύ των οποίων ο Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ, ο Τομ Κρουζ, ο Έντι Ρέντμεϊν, ο Λίαμ Χέμσγουορθ, η Αν Χάθαγουεϊ και η Ντακότα Φάνινγκ, έχουν επισκεφθεί τη Βουδαπέστη και τις γύρω περιοχές, στο πλαίσιο των κινηματογραφικών τους δραστηριοτήτων.
Η ιστορία της κινηματογραφικής παραγωγής στην Ουγγαρία
Η Ουγγαρία έχει συνδεθεί με την ιστορία του κινηματογράφου από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής του. Το 1896, λίγους μόλις μήνες μετά την πρώτη παρουσίαση της εφεύρεσης των αδελφών Λουμιέρ στο Παρίσι, οι ίδιοι παρουσίασαν τον κινηματογράφο στο Grand Hotel Royal της Βουδαπέστης. Την ίδια χρονιά, ανέθεσαν σε εικονολήπτες να κινηματογραφήσουν ορισμένα από τα πιο γνωστά αξιοθέατα της πόλης.
Οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές προκάλεσαν μεγάλο ενθουσιασμό στους καλλιτέχνες και τους συγγραφείς της Βουδαπέστης. Η νέα μορφή τέχνης κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον τους και σύντομα άρχισαν να δημιουργούν τις δικές τους ταινίες. Όπως αναφέρει ο σκηνοθέτης Τζάστιν Ρίρντον, ο οποίος διευθύνει την εταιρεία παραγωγής The Royal Budapest Film Company μαζί με τη σύζυγό του, Μπάρμπαρα, οι πρώτες προβολές τούς εντυπωσίασαν τόσο πολύ, ώστε πέρασαν σχεδόν αμέσως από την παρακολούθηση ταινιών στη δημιουργία δικών τους έργων.
Η πρώτη ουγγρική ταινία γυρίστηκε το 1901, στην ταράτσα του Uránia, ενός επιβλητικού κτιρίου της Βουδαπέστης που εκείνη την εποχή φιλοξενούσε επιστημονικές παρουσιάσεις. Σήμερα, το κτίριο στεγάζει κινηματογράφο και ξεχωρίζει για την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική του, η οποία θυμίζει καθεδρικό ναό, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Ρίρντον.
Οι Ούγγροι έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του αμερικανικού κινηματογράφου, συμβάλλοντας στη δημιουργία ορισμένων από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής του Χόλιγουντ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Άντολφ Ζούκορ, ο οποίος γεννήθηκε στην τότε Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ηλικία μόλις 16 ετών. Το 1912, υπήρξε ένας από τους ιδρυτές της Paramount Pictures. Αντίστοιχα, ο Γουίλιαμ Φοξ, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Βίλμος Φρίντ, ήταν Αμερικανός επιχειρηματίας ουγγρικής καταγωγής και ιδρυτής της Fox Film Corporation, η οποία το 1935 μετονομάστηκε σε Twentieth Century-Fox.
Η ουγγρική καταγωγή συναντάται και σε πολλά γνωστά ονόματα της κινηματογραφικής βιομηχανίας, όπως οι ηθοποιοί Ζα Ζα Γκαμπόρ, Τόνι Κέρτις, Ρέιτσελ Βάις και Έιντριεν Μπρόντι. Παράλληλα, ο Γκάμπορ Τσούπο, ο οποίος γεννήθηκε στη Βουδαπέστη, ίδρυσε στούντιο κινουμένων σχεδίων στο Χόλιγουντ, το οποίο ανέλαβε την παραγωγή των πρώτων σεζόν της δημοφιλούς σειράς «The Simpsons».
Μια πόλη με πολλές διαφορετικές όψεις
Η αρχιτεκτονική ποικιλομορφία της Βουδαπέστης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματά της ως τόπου κινηματογραφικών γυρισμάτων. Τα επιβλητικά κτίρια και οι μεγαλοπρεπείς λεωφόροι της συνυπάρχουν με πιο λιτές, λιγότερο περιποιημένες γειτονιές, επιτρέποντας στην πόλη να μεταμορφώνεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παραγωγής. Χάρη σε αυτή την ποικιλία, έχει χρησιμοποιηθεί ως σκηνικό που αναπαριστά άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως το Παρίσι, το Βερολίνο και η Ρώμη, σε ταινίες όπως οι «Evita», «Max» και «Inferno».
«Η Βουδαπέστη διαθέτει μεγάλη ποικιλία τοποθεσιών που προσφέρονται για κινηματογραφικά γυρίσματα», αναφέρει η παραγωγός Μπάρμπαρα Ρίρντον. Όπως εξηγεί, οι μετακινήσεις στην πόλη είναι εύκολες, ενώ οι επαγγελματίες του κινηματογράφου από το εξωτερικό μπορούν να προσαρμοστούν εύκολα στην καθημερινότητα της πόλης. Η ίδια επισημαίνει επίσης ότι η Βουδαπέστη «προσφέρει τις ανέσεις που αναζητούν οι ηθοποιοί και τα στελέχη των κινηματογραφικών στούντιο κατά τη διάρκεια της παραμονής τους εκεί», όπως ανέφερε σε συνέντευξή της στο CNBC .
Για τη συγγραφέα και παραγωγό Τζούντι Λάουφερ, η Βουδαπέστη έχει και προσωπική σημασία. Η οικογένειά της εγκατέλειψε την πόλη κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής Επανάστασης του 1956, περνώντας τα σύνορα με την Αυστρία, προτού μεταναστεύσει στον Καναδά. Η ίδια είναι παραγωγός της ανεξάρτητης ταινίας «Ashes to Iron», η οποία αφηγείται την ιστορία της οικογένειάς της και γυρίστηκε στην Ουγγαρία.
«Εκτός αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που να φανερώνει ότι η πόλη γυρισμάτων είναι η Βουδαπέστη, όπως η Μεγάλη Συναγωγή, θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι βρίσκεται σε οποιαδήποτε άλλη πόλη», ανέφερε η Λάουφερ, αναφερόμενη στη συναγωγή της οδού Ντόχανι, όπου έζησε κατά το πρώτο ενάμισι έτος της ζωής της. Η ίδια υποβάλλει την ταινία της σε κινηματογραφικά φεστιβάλ, όπως το Sundance και το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, ενώ αργότερα μέσα στον μήνα θα διοργανώσει ιδιωτική προβολή στη Βουδαπέστη, με αφορμή τη συμπλήρωση 70 ετών από την Ουγγρική Επανάσταση.
Για τα γυρίσματα της ταινίας «Ashes to Iron» χρησιμοποιήθηκαν επίσης ένα μικρό αεροδρόμιο και ένα μονοπάτι στη φύση, λίγο έξω από τη Βουδαπέστη. Σύμφωνα με την παραγωγό Μπάρμπαρα Ρίρντον, ένα ακόμη πλεονέκτημα της Ουγγαρίας είναι ότι σε μικρή απόσταση μεταξύ τους βρίσκονται τοπία με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. «Έξω από την πόλη υπάρχει μια λίμνη που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως θάλασσα», ανέφερε, αναφερόμενη στη λίμνη Μπάλατον, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού της Κεντρικής Ευρώπης. Όπως πρόσθεσε, «παρότι η χώρα δεν διαθέτει ψηλά βουνά, οι ανάγκες μιας παραγωγής μπορούν να καλυφθούν με τη χρήση τοποθεσιών στις γειτονικές χώρες».
Σταθερά οικονομικά κίνητρα
Τα ουγγρικά κινηματογραφικά στούντιο μπορεί να μην έχουν το μέγεθος των Warner Bros. Studios Burbank ή των Universal Studios στην Καλιφόρνια, μπορούν όμως να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές εγκαταστάσεις ως προς το κόστος. Σύμφωνα με την Μπάρμπαρα Ρίρντον, η παραγωγή μιας ταινίας στην Ουγγαρία «μπορεί να κοστίσει 30% έως 50% λιγότερο σε σύγκριση με τις ΗΠΑ».
Περίπου 20 λεπτά οδικώς βόρεια της Βουδαπέστης βρίσκονται τα Origo Studios, όπου έχουν γυριστεί σημαντικές σκηνές αμερικανικών παραγωγών, όπως οι ταινίες «Dune», «Dune: Part Two» και «Inferno». Το συγκρότημα διαθέτει 11 στούντιο και περίπου 16.000 τετραγωνικά μέτρα υπαίθριου χώρου για την κατασκευή σκηνικών και την πραγματοποίηση εξωτερικών γυρισμάτων. Ιδρύθηκε το 2010 σε συνεργασία με την αμερικανική εταιρεία Raleigh Studios, την οποία διηύθυνε τότε το στέλεχος της κινηματογραφικής βιομηχανίας, Μάικλ Μουρ.
Τον Αύγουστο, τα Origo Studios παρουσίαζαν περιορισμένη κινηματογραφική δραστηριότητα. Η διευθύνουσα σύμβουλος, Μάρτα Φέκσι Χόρβατ, χαρακτήρισε την περίοδο ως «μεταβατική», εκφράζοντας παράλληλα αισιοδοξία για τις νέες παραγωγές που αναμένονταν το επόμενο διάστημα.
Η κινηματογραφική βιομηχανία της Ουγγαρίας αντιμετώπισε σοβαρή αναστάτωση όταν ο τότε πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, ανέστειλε ένα κρατικό πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης των κινηματογραφικών παραγωγών, το οποίο προέβλεπε επιστροφή του 30% των δαπανών που πραγματοποιούνταν στη χώρα. Το πρόγραμμα επανήλθε τον Δεκέμβριο, ωστόσο η προηγούμενη κυβέρνηση είχε θέσει και ανώτατο όριο στη συνολική αξία των παραγωγών που θα μπορούσαν να λάβουν την ενίσχυση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η απόφαση αυτή ενέτεινε την αβεβαιότητα στον κλάδο, καθώς οι παραγωγοί καταρτίζουν συνήθως τους προϋπολογισμούς τους έναν χρόνο ή και περισσότερο πριν από την έναρξη των γυρισμάτων.
Σύμφωνα με τη Χόρβατ, η νέα κυβέρνηση έχει προτείνει να διατεθούν επιπλέον 193 εκατομμύρια δολάρια για τη χρηματοδότηση του προγράμματος. Τον περασμένο μήνα, η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Ανίτα Όρμπαν, επιχείρησε επίσης να καθησυχάσει τους εκπροσώπους της κινηματογραφικής βιομηχανίας, δηλώνοντας ότι η νέα κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει ένα «σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο» για την οικονομική ενίσχυση των παραγωγών. Όπως πρόσθεσε, στόχος είναι να προσελκυστούν στη χώρα «ακόμη περισσότερες διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές».
Τοπικό ταλέντο
Μια μεγάλη παραγωγή που γυρίστηκε στην Ουγγαρία και αναμένεται να κυκλοφορήσει αυτόν τον μήνα στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η ταινία «Wicker». Πρωταγωνιστούν η Ολίβια Κόλμαν και ο Αλεξάντερ Σκάρσγκαρντ. Σύμφωνα με την τοπική συμπαραγωγό Μπάρμπαρα Ρίρντον, τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε δύο μεσαιωνικά σκηνικά: στα Korda Studios δυτικά της Βουδαπέστης και στο Εθνικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου, που βρίσκεται βόρεια.
Σύμφωνα με την Μπάρμπαρα Ρίρντον, τα μεγάλα στούντιο του Χόλιγουντ συχνά φέρνουν στην Ουγγαρία δικά τους συνεργεία για να επιβλέπουν συγκεκριμένες εργασίες ή επιλέγουν να πραγματοποιήσουν τη μεταπαραγωγή στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η ίδια έχει διαπιστώσει ότι αυτή η πρακτική έχει αρχίσει να αλλάζει. «Η ταινία «Wicker» ήταν μία από τις πρώτες μεγάλες διεθνείς παραγωγές με γνωστούς πρωταγωνιστές που εμπιστεύτηκαν σε τοπικούς επαγγελματίες τη σκηνογραφία, τον σχεδιασμό κοστουμιών, καθώς και τα μαλλιά και το μακιγιάζ», ανέφερε.
Οι σεναριογράφοι και σκηνοθέτες της ταινίας, Έλενορ Γουίλσον και Άλεξ Χιούστον Φίσερ, επέλεξαν να η ιστορία να εκτυλίσσεται σε έναν αόριστο χρόνο και τόπο, ώστε να δημιουργήσουν έναν φανταστικό πολιτισμό με δικά του χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε ο Φίσερ στις σημειώσεις παραγωγής που είδε το CNBC, αυτή η επιλογή τούς επέτρεψε να πλάσουν έναν πρωτότυπο τρόπο ζωής για τους χαρακτήρες της ταινίας. Οι Ούγγροι ενδυματολόγοι Αντράς Ντάνιελ Τοθ και Αττίλα Γκοντένα-Γιούχας εμπνεύστηκαν από την παραδοσιακή ενδυμασία της χώρας, μεταξύ άλλων από τα νυφικά καλύμματα κεφαλής με τα πολλαπλά πέπλα. Η Γουίλσον ανέφερε επίσης ότι η ουγγρική λαϊκή τέχνη και οι τοπικές παραδόσεις επηρέασαν τη συνολική αισθητική της ταινίας «Wicker».
«Δεν περιμένεις από μια τόσο μικρή χώρα να διαθέτει μια τόσο δραστήρια κοινότητα επαγγελματιών, ικανή να πετυχαίνει τόσα πολλά», δήλωσε ο Τζάστιν Ρίρντον.
