Πάτρα: Ιδού τα έργα που είναι σε εξέλιξη και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους

Σηµαντικά έργα βρίσκονται σε εξέλιξη στην Πάτρα, περιλαµβάνοντας αναπλάσεις περιοχών, συντήρηση και αναβάθµιση κοινόχρηστων χώρων, καθώς και ανακαίνιση κτιρίων για νέες υποδοµές. Κεντρικό ρόλο έχουν οι δύο µεγάλες αναπλάσεις στο ιστορικό κέντρο, ενταγµένες στο ΕΣΠΑ 2014–2020, που αφορούν την Άνω Πόλη (Διαδροµή 1), την Κάτω Πόλη (Διάδροµος 2) και το Δίκτυο Ποδηλατοδρόµων (Διαδροµή 3).

Πρόκειται για εκτεταµένες εργολαβίες µε στόχο τη συνολική αναµόρφωση της περιοχής και τη µετατροπή της σε πόλο αστικού τουρισµού. Ωστόσο, τα έργα ξεκίνησαν µε καθυστέρηση, η οποία συνεχίζει να επηρεάζει την πορεία τους.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σε διάστηµα πέντε ετών έχει ολοκληρωθεί µόνο µία από τις προβλεπόµενες παρεµβάσεις: η συντήρηση των ιστορικών κλιµάκων της πόλης, όπως τα σκαλιά της Γεροκωστοπούλου, της Τριών Ναυάρχων, της Πατρέως και της Αγίου Νικολάου, που αποτελεί και τη µικρότερη εργολαβία του έργου.

Εκτός προθεσµίας από το «ΕΣΠΑ 2014 – 2020»

Οι δύο βασικές αναπλάσεις που επηρεάζουν τη συνολική εικόνα της Πάτρας παραµένουν σε εκκρεµότητα, µε σηµαντικές καθυστερήσεις και επανειληµµένες παρατάσεις, ξεπερνώντας τελικά την προθεσµία της 31^ης Δεκεµβρίου 2023 που είχε θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύµφωνα µε τους ευρωπαϊκούς κανόνες, η τελική έκθεση υλοποίησης των προγραµµάτων έπρεπε να έχει κατατεθεί έως τις 15 Φεβρουαρίου 2025.

Παρόλα αυτά, έργα που δεν έχουν ολοκληρωθεί µπορούν, υπό συγκεκριµένες προϋποθέσεις, να συµπεριληφθούν στο κλείσιµο του προγράµµατος, εφόσον διαθέτουν προϋπολογισµό άνω των 2 εκατοµµυρίων ευρώ και αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% των συνολικών δαπανών. Σε αυτή την περίπτωση, δίνεται περιθώριο ολοκλήρωσης έως τον Φεβρουάριο του 2026, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος επιστροφής χρηµατοδότησης.

Οι αναπλάσεις του ιστορικού κέντρου χαρακτηρίζονται εκπρόθεσµες, γεγονός που ενίσχυσε τον φόβο απώλειας πόρων. Ωστόσο, τα έργα µεταφέρθηκαν ως «γέφυρα» στο νέο ΕΣΠΑ 2021–2027, διασφαλίζοντας τη συνέχιση της χρηµατοδότησης. Αυτό όµως περιορίζει τις δυνατότητες της πόλης να εξασφαλίσει νέα κονδύλια για άλλα έργα. Παρά τις ανησυχίες, η δηµοτική αρχή διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξουν απώλειες και ότι οι παρεµβάσεις θα ολοκληρωθούν κανονικά. Το βασικό ερώτηµα παραµένει ο χρόνος ολοκλήρωσης των έργων που διαρκούν ήδη περίπου έξι χρόνια.

Ανάπλαση Άνω και Κάτω Πόλης

Η πρώτη µεγάλη εργολαβία για την ανάπλαση του ιστορικού κέντρου ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2021 από την περιοχή του Παντοκράτορα, στο παλιό Τάσι. Από τότε, ο ανάδοχος έχει λάβει πάνω από τέσσερις παρατάσεις.

Η τελευταία προθεσµία που εγκρίθηκε από το δηµοτικό συµβούλιο προβλέπει την ολοκλήρωση του έργου έως τα τέλη του 2025, ενώ στη συνέχεια πήρε νέα παράταση µέχρι τον Ιούνιο του 2026. Οπότε είναι δεδοµένο ότι θα χρειαστεί και νέα παράταση.

Ο συνολικός προϋπολογισµός του έργου ανέρχεται σε 8.740.000 ευρώ και βάση χρονοδιαγράµµατος οι εργασίες θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί µέχρι τον Νοέµβριο του 2026.

• Σηµαντικές καθυστερήσεις έχουν προκληθεί από τις αρχαιολογικές ανασκαφές σε οδούς όπως η Παπαδιαµαντοπούλου, η Παναχαΐδος Αθηνάς και η Παναγιώλη. Οι παρεµβάσεις στα σηµεία αυτά δεν έχουν ακόµη ολοκληρωθεί.
• Εκκρεµούν επίσης εργασίες υπογειοποίησης των δικτύων της ΔΕΔΔΗΕ σε δρόµους όπως η Σωτηριάδου και η Παναγιώλη, καθώς και σε άλλα σηµεία της Άνω Πόλης, ενώ δεν έχει προχωρήσει η εγκατάσταση του υποσταθµού της ΔΕΗ που είναι να λειτουργήσει κάτω από το παλαιό Υδραγωγείο, στο Κάστρο.
• Η µελέτη προβλέπει τη δηµιουργία δύο νέων πλατειών: µία στην περιοχή της Κορυδαλέως, περιµετρικά του Παλαιού Δηµοτικού Νοσοκοµείου, και µία ακόµη στη βορειοανατολική πλευρά του Ιερού Ναού του Παντοκράτορα. Οι εργασίες αυτές δεν έχουν ολοκληρωθεί, παρότι το έργο βρίσκεται στην τελική του φάση.
• Παράλληλα, δεν έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες κατασκευής πεζοδροµίων στην οδό Παναχαΐδος, µία από τις βασικές οδούς της Άνω Πόλης.
• Η αλλαγή στον σχεδιασµό της οδού Παντοκράτορος -από πλήρη πεζόδροµο σε ήπιας κυκλοφορίας- ενδέχεται να απαιτήσει πρόσθετες παρεµβάσεις. Σε αρκετά σηµεία της οδού, αλλά και γενικότερα στην Άνω Πόλη, παρατηρείται ακόµη η ύπαρξη εκτεθειµένων καλωδίων.
• Επιπλέον, δεν έχει προχωρήσει η ανακατασκευή των σκαλιών και των µαρµάρων της οδού Παντανάσσης, που συνδέουν την Κάτω µε την Άνω Πόλη, παρότι προβλέπεται από τη µελέτη.
• Ιδιαίτερη εκκρεµότητα παρουσιάζει και η οδός Γερµανού. Οι παρεµβάσεις ανακατασκευής των πεζοδροµίων, από την πλατεία 25ης Μαρτίου έως τα Ταµπάχανα, δεν έχουν ακόµη ξεκινήσει. Παρότι αρχικά προβλεπόταν να ξεκινήσουν το προηγούµενο καλοκαίρι και στη συνέχεια µετατέθηκαν για τον Νοέµβριο του 2025, µέχρι σήµερα δεν έχει υπάρξει πρόοδος.

Η δεύτερη και µεγαλύτερη εργολαβία ξεκίνησε µε σηµαντική καθυστέρηση. Υπενθυµίζεται ότι η εταιρεία που είχε αναδειχθεί ανάδοχος στον πρώτο διαγωνισµό αρνήθηκε να υπογράψει τη σύµβαση την τελευταία στιγµή. Στον επόµενο διαγωνισµό αναδείχθηκε εκ νέου η ίδια εταιρεία, και τελικά οι εργασίες ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2023, ενώ η σύµβαση είχε υπογραφεί τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους.

Ήταν εξαρχής σαφές ότι το έργο δεν θα µπορούσε να ολοκληρωθεί εντός των προθεσµιών του ΕΣΠΑ 2014–2020. Για τον λόγο αυτό, έχει ήδη ενταχθεί ως έργο-«γέφυρα» στο νέο ΕΣΠΑ 2021–2027, µε συνολικό προϋπολογισµό 14.276.525,43 ευρώ, αυξηµένο σε σχέση µε τον αρχικό. Σύµφωνα µε το νέο χρονοδιάγραµµα, το έργο συνολικά θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Νοέµβριο του 2026.

• Μέχρι στιγµής, έχουν ολοκληρωθεί οι παρεµβάσεις σε δύο βασικά σηµεία: στην οδό Τριών Ναυάρχων και στην οδό Μαιζώνος. Η πρώτη ολοκληρώθηκε µετά από περίπου ενάµιση χρόνο, ενώ η πεζοδρόµηση της Μαιζώνος, από την Αράτου έως τη Γούναρη, ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2024 και ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2025. Ωστόσο, εκκρεµεί η τοποθέτηση παγκακιών και η ενίσχυση του πρασίνου.

• Στην οδό Κανάρη, οι εργασίες πεζοδρόµησης και δηµιουργίας ποδηλατοδρόµου ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2025 και βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση, παρά τις καθυστερήσεις. Αποµένουν παρεµβάσεις σε ορισµένες διασταυρώσεις, καθώς και η εγκατάσταση αστικού εξοπλισµού, παρεµβάσεις που αναµένεται να έχουν ολοκληρωθεί έως στις αρχές του καλοκαιριού.

• Στην πλατεία Όλγας, οι εργασίες ξεκίνησαν στα τέλη Οκτωβρίου 2024 και βρίσκονται πλέον στην τελική φάση. Αν και υπήρξαν παρατάσεις, εκτιµάται ότι το έργο θα παραδοθεί έως το καλοκαίρι, µετά την ολοκλήρωση των φυτεύσεων και της τοποθέτησης εξοπλισµού.

• Στην οδό Αλ. Υψηλάντου, όπου προβλέπεται πλήρης πεζοδρόµηση και κατασκευή ποδηλατοδρόµου (πλήρης πεζόδροµος από την Ερµού έως την Βότση και ποδηλατόδροµος από την Αγίου Νικολάου έως στην Κανάρη), οι βασικές παρεµβάσεις δεν έχουν ακόµη ξεκινήσει. Μέχρι στιγµής είναι σε εξέλιξη οι εργασίες ανακατασκευής των πεζοδροµίων στο τµήµα Σατωβριάνδου – Αγίου Νικολάου.
• Στην οδό Σισσίνη, όπου δεν έχουν ξεκινήσει ακόµη οι εργασίες πεζοδρόµησης και δηµιουργίας ποδηλατοδρόµου, αν και εκτιµάται ότι θα ξεκινήσουν προς τα τέλη του καλοκαιριού.

• Στην οδό Γεροκωστοπούλου, έχει ολοκληρωθεί η συντήρηση των σκαλιών, όµως εκκρεµεί η ανακατασκευή της λεγόµενης «πασαρέλας», η οποία προβλέπεται να αντικατασταθεί µε κυβόλιθους.
• Στην Αγίου Νικολάου, έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες ανακατασκευής των πεζοδροµίων, ενώ έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή ποδηλατοδρόµου (από το ύψος Μαιζώνος έως στην Ηφαίστου) και µένει να εγκατασταθούν τα πεζό- φάναρα.
• Στην οδό Ερµού, ολοκληρώθηκαν πρόσφατα οι εργασίες ανακατασκευής πεζοδροµίων και ασφαλτόστρωσης σε όλο το µήκος που προβλεπόταν από τη µελέτη.
• Στην οδό Παντανάσσης δεν έχουν ακόµη ξεκινήσει οι εργασίες τοποθέτησης κυβόλιθων, ενώ στην οδό Ηφαίστου εκκρεµεί η εγκατάσταση φωτισµού και δεντροφυτεύσεων.
• Στην οδό Κορίνθου δεν έχουν τοποθετηθεί οι προβλεπόµενοι κυβόλιθοι στο άνω µέρος της πλατείας Γεωργίου, ώστε να επιτευχθεί αισθητική οµοιοµορφία µε το κάτω µέρος της πλατείας και την οδό Μαιζώνος, κάτι που εντέλει δύσκολα θα γίνει αφού από το σηµείο περνάνε βαρέα οχήµατα.

«Χάθηκαν» κοντά στα 20.000 ευρώ σε έργα

Συνολικά, η εικόνα που παρουσιάζουν τα έργα ανάπλασης στο ιστορικό κέντρο της Πάτρας είναι αυτή µιας εκτεταµένης αλλά αργής παρέµβασης, µε σηµαντικές καθυστερήσεις και αβεβαιότητες ως προς τον χρόνο ολοκλήρωσης. Το επόµενο διάστηµα θα είναι καθοριστικό τόσο για την πορεία των έργων όσο και για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν σε οικονοµικό και αναπτυξιακό επίπεδο για την πόλη.

Ωστόσο, η αχαϊκή πρωτεύουσα από τη στιγµή που και οι δύο εργολαβίες εντάχτηκαν το νέο ΕΣΠΑ και έγιναν «γέφυρες», της είναι πλέον δύσκολο, να διεκδικήσει έργα αξίας συνολικής αξίας 20.654.000 ευρώ (8.740.000 της Άνω πόλης + 11.824.000 ευρώ της Κάτω πόλης) από τα επόµενα προγράµµατα, έργα που ενδεχοµένως να είχε ανάγκη η πόλη, όπως για παράδειγµα αυτό της ανάπλασης της παραλιακής ζώνης της Πάτρας.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ