Ένας 62χρονος ημεδαπός βαρυποινίτης με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό βρέθηκε νεκρός στο κελί του, στο Σωφρονιστικό Κατάστημα του Αγίου Στεφάνου Πατρών, στις 5 Νοεμβρίου 2026. Ο θάνατός του είναι ο ενδέκατος από τον Απρίλιο και ανανεώνει τη συζήτηση για τις συνθήκες λειτουργίας της φυλακής της Αχαΐας.
Η είδηση δεν αποτελεί μία ακόμη καταγραφή στα αστυνομικά δελτία, καθώς προστίθεται σε μια αλυσίδα απωλειών που κρατά το ίδρυμα σε διαρκή κρίση. Οι δομικές αδυναμίες του ιδρύματος επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των κρατουμένων και την ασφάλεια των εργαζομένων, οι οποίοι καλούνται να διατηρήσουν την τάξη υπό οριακές συνθήκες.
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΩΝ
Η αλληλουχία ξεκίνησε στις 2 Απριλίου με τον θάνατο ενός 31χρονου Αλγερινού κρατουμένου. Ακολούθησαν θάνατοι στις 6 και στις 24 Απριλίου, με τον τελευταίο να αφορά έναν 46χρονο ημεδαπό. Έως τον Μάιο οι απώλειες είχαν φτάσει τις έξι μέσα σε λίγες εβδομάδες και προκάλεσαν την παρέμβαση της Εισαγγελίας Εφετών Πάτρας και του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών.
Στις 4 και 5 Ιουνίου καταγράφηκαν ο έβδομος και ο όγδοος θάνατος. Μέχρι τα μέσα του μήνα οι νεκροί έφτασαν τους δέκα, με έναν κρατούμενο να καταλήγει ενώ βρισκόταν σε κανονική άδεια. Το καλοκαίρι ακολούθησε περίοδος έντασης και αιματηρών επεισοδίων και η απώλεια της 5ης Νοεμβρίου επαναφέρει το ερώτημα για το πόσο μπορεί να αντέξει το σύστημα.
Για αρκετές περιπτώσεις οι ιατροδικαστικές εκθέσεις έδειξαν παθολογικά αίτια ή επιπλοκές χρόνιων ασθενειών. Σε τουλάχιστον τρεις θανάτους οι εργαστηριακές εξετάσεις έδειξαν λήψη τοξικών και συνθετικών ουσιών, όπως το «μπονσάι». Το στοιχείο παραπέμπει σε διακίνηση ουσιών μέσα στο ίδρυμα, η οποία ευνοείται όταν η επιτήρηση είναι ελλιπής λόγω έλλειψης προσωπικού.
Το κατάστημα σχεδιάστηκε για περίπου 450 κρατουμένους και ο πραγματικός πληθυσμός ξεπερνά σταθερά τους 700.
Η διαβίωση σε συνωστισμένους χώρους δημιουργεί συνθήκες που επιβαρύνουν τόσο τους κρατουμένους όσο και τους εργαζομένους. Ο υπερπληθυσμός αυξάνει την επιθετικότητα, δυσχεραίνει την υγειονομική παρακολούθηση και καθιστά αδύνατο τον διαχωρισμό ειδικών κατηγοριών κρατουμένων. Λόγω της έλλειψης νοσηλευτικών και ψυχιατρικών υποδομών, οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι διαχειρίζονται άτομα με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές ή βαριές εξαρτήσεις χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία.
ΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
Οι εργαζόμενοι, μέσω του θεσμικού τους οργάνου, αποτυπώνουν την υπηρεσιακή κατάσταση του καταστήματος. Η Ένωση Υπαλλήλων Φυλακής Πάτρας (Ε.Υ.Φ.Π.) περιγράφει στο διεκδικητικό πλαίσιο προς την Ομοσπονδία Σωφρονιστικών Υπαλλήλων Ελλάδος (Ο.Σ.Υ.Ε.) τις συνθήκες που, κατά τους υπαλλήλους, συνδέονται με τις τραγωδίες. Πρώτο αίτημα είναι νέα οργανογράμματα με πραγματική αποτύπωση των κενών στις οργανικές θέσεις.
Οι ανάγκες αυτές, κατά την Ένωση, περιλαμβάνουν τον υπερδιπλάσιο αριθμό κρατουμένων, τις διαδοχικές βάρδιες, το επίπεδο ασφαλείας των ειδικών πτερύγων και την τακτοποίηση των υπαλλήλων ΔΕ Φύλαξης που εκτελούν διοικητικά καθήκοντα, ώστε να φανούν τα κενά στην εξωτερική και εσωτερική φύλαξη. Η έλλειψη προσωπικού έχει συσσωρεύσει ημέρες ανάπαυσης (ρεπό) που δεν χορηγούνται, με συνέπεια σωματική και ψυχολογική καταπόνηση.
Δεύτερο αίτημα είναι η αναβάθμιση της ασφάλειας. Σύμφωνα με την Ένωση, η κατοχύρωση της σωματικής ακεραιότητας του προσωπικού αποτελεί θεμελιώδη όρο για τη λειτουργία των καταστημάτων. Οι υπάλληλοι ζητούν σύγχρονο ατομικό εξοπλισμό προστασίας και ρουχισμό, αξιόπιστα μέσα επικοινωνίας, τεχνολογικά συστήματα επιτήρησης των πτερύγων για την αποτροπή εισαγωγής παράνομων ουσιών, μέσα διαχείρισης εκτάκτων περιστατικών και τακτικό έλεγχο των υποδομών ασφαλείας.
Το τρίτο αίτημα συνδέεται πιο άμεσα με την πρόληψη θανάτων. Η Ε.Υ.Φ.Π. ζητά ίδρυση ψυχιατρικής σωφρονιστικής μονάδας με ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, λειτουργία εξειδικευμένου Πειθαρχικού Καταστήματος για τον διαχωρισμό παραβατικών συμπεριφορών και ειδική κατάρτιση του υγειονομικού και φυλακτικού προσωπικού. Στόχος είναι η αντιμετώπιση των περιστατικών αυτών σε κατάλληλο θεραπευτικό και σωφρονιστικό περιβάλλον, ώστε να αποφορτιστούν τα γενικά καταστήματα κράτησης.
Οι Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις (ΕΔΕ) και οι εισαγγελικές παραγγελίες είναι απαραίτητες για την απόδοση ευθυνών. Με έντεκα νεκρούς μέσα σε λίγους μόλις μήνες και τους υπαλλήλους να επισημαίνουν ελλείψεις σε προσωπικό, εξοπλισμό και ιατρική κάλυψη, οι ανάγκες που καταγράφονται είναι η αποσυμφόρηση του καταστήματος, η ενίσχυση των οργανικών θέσεων φύλαξης, η πρόσληψη μόνιμου ιατρικού και ψυχιατρικού προσωπικού και ο εκσυγχρονισμός των τεχνολογικών μέσων ελέγχου. Η ευθύνη για τις αλλαγές αυτές ανήκει στην Πολιτεία. Οι ανάγκες αυτές αφορούν και τα δύο σκέλη του προβλήματος, δηλαδή την προστασία της ζωής των κρατουμένων και την ασφάλεια των υπαλλήλων.
Η καταγραφή των θανάτων από τον Απρίλιο
2 Απριλίου: θάνατος 31χρονου Αλγερινού κρατουμένου.
6 και 24 Απριλίου: δύο ακόμη θάνατοι, ο δεύτερος 46χρονου ημεδαπού.
Μάιος: οι απώλειες φτάνουν τις έξι μέσα σε λίγες εβδομάδες. Παρεμβαίνουν η Εισαγγελία Εφετών Πάτρας και ο Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών.
4 και 5 Ιουνίου: καταγράφονται ο έβδομος και ο όγδοος θάνατος.
Μέσα Ιουνίου: οι νεκροί φτάνουν τους δέκα, μεταξύ αυτών κρατούμενος που κατέληξε ενώ βρισκόταν σε κανονική άδεια.
Καλοκαίρι 2026: ακολουθεί περίοδος έντασης και αιματηρών επεισοδίων στο ίδρυμα.
5 Νοεμβρίου: βρίσκεται νεκρός στο κελί του 62χρονος ημεδαπός βαρυποινίτης με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό. Είναι ο ενδέκατος θάνατος.
Αιτίες: σε αρκετές περιπτώσεις οι ιατροδικαστικές εκθέσεις έδειξαν παθολογικά αίτια ή επιπλοκές χρόνιων ασθενειών. Σε τουλάχιστον τρεις θανάτους οι εξετάσεις έδειξαν λήψη τοξικών και συνθετικών ουσιών, όπως το «μπονσάι».
Χωρητικότητα: περίπου 450 κρατούμενοι. Πραγματικός πληθυσμός: σταθερά πάνω από 700.
Αιτήματα της Ε.Υ.Φ.Π. προς την Ο.Σ.Υ.Ε.: νέα οργανογράμματα με πραγματική αποτύπωση των κενών, αναβάθμιση ασφάλειας και εξοπλισμού, ψυχιατρική σωφρονιστική μονάδα, εξειδικευμένο Πειθαρχικό Κατάστημα και ειδική κατάρτιση προσωπικού.
Ζητούνται επίσης μόνιμο ιατρικό και ψυχιατρικό προσωπικό και εκσυγχρονισμός των τεχνολογικών μέσων ελέγχου.
Υπάλληλοι ΔΕ Φύλαξης που εκτελούν διοικητικά καθήκοντα ζητούν διοικητική τακτοποίηση, ώστε να φανούν τα κενά στην εξωτερική και εσωτερική φύλαξη.
Συσσωρευμένα ρεπό δεν χορηγούνται λόγω πιεστικών υπηρεσιακών αναγκών.
