Τα σχολεία άνοιξαν τις πόρτες τους και φέτος να υποδεχτούν χιλιάδες Ελληνάκια, μικρά και μεγαλύτερα παιδιά. Γέμισαν τα προαύλια με χαρούμενες φωνές λιλιπούτειων, διψασμένων για μάθηση, για καινούριες γνώσεις και εμπειρίες.
Δυστυχές το γεγονός ότι κάποιες σχολικές πόρτες παρέμειναν κλειστές εξαιτίας της έλλειψης μαθητικού δυναμικού και φέτος! Το δημογραφικό πρόβλημα, βλέπετε, για το οποίον πολύς λόγος γίνεται τελευταία στη χώρα μας.
Στις μεγάλες πόλεις και στις ημιαστικές περιοχές συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός μαθητών και σχηματίζονται σχολεία … “Γκράβες” με τα όποια αρνητικά επακόλουθα για τα παιδιά. Βλέπετε, λανθασμένα οι γονείς και κηδεμόνες των μαθητών θεωρούν ότι το να φοιτήσει το παιδί τους σε ένα μεγάλο, πολυθέσιο σχολείο εξασφαλίζεται η καλύτερη εκπαίδευσή του. Θα εξηγήσω παρακάτω γιατί χρησιμοποίησα τον όρο “λανθασμένα”.
Υπάρχουν επίσης και τα λεγόμενα “ολιγοθέσια σχολεία”, που κι εκείνα άνοιξαν διάπλατα την αγκαλιά τους για να υποδεχτούν τα μαθητούδια τους για τη νέα σχολική χρονιά. Με τον όρο “ολιγοθέσια σχολεία” εννοούμε εκείνα που λειτουργούν με μία (μονοθέσια), δύο (διθέσια) ή τρεις θέσεις δασκάλων (τριθέσια), αλλά έχουν κανονικά και τις έξι τάξεις φοίτησης. Πολλοί από εσάς που τυχόν διαβάζετε τούτα τα λόγια, ίσως έχετε μαθητεύσει σε παρόμοια σχολεία ή και τα παιδιά σας. Σε κάθε απομακρυσμένη περιοχή τόσο στη χώρα μας όσο και σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, λειτουργούν τα σχολεία αυτά και, ως εκπαιδευτικός που υπηρέτησα για χρόνια σε ολιγοθέσια σχολεία, είμαι σε θέση να σας διαβεβαιώσω για την εξαιρετική λειτουργία τους.
Και εξηγούμαι για να γίνει πιο κατανοητό αυτό που ανέφερα παραπάνω:
Με το δίκιο του ο κάθε γονιός να εκπλήσσεται πώς είναι δυνατόν να προσφέρεται άρτια εκπαίδευση στο παιδί του, όταν συνδιδάσκεται η Α’ με τη Β’ τάξη, η Γ’ με την Δ’ και η Ε’ με την ΣΤ’ τάξη! Εδώ παρεμβαίνει ο καλός εκπαιδευτικός για να εξηγήσει στον κάθε καλοπροαίρετο γονιό πώς ακριβώς λειτουργεί ένα ολιγοθέσιο σχολείο και ποια τα πολύ σημαντικά οφέλη για τα παιδιά που θα φοιτήσουν σε αυτό.
Τα ολιγοθέσια σχολεία προσφέρουν σημαντικά παιδαδωγικά και κοινωνικά οφέλη στα παιδιά παρά τον μικρό αριθμό των εκπαιδευτικών τους.
Ανάπτυξη συνεργασίας και αυτόνομης μάθησης.
Όταν ο δάσκαλος ασχολείται με τη διδασκαλία της Α’ και Β’ τάξης για παράδειγμα, τα παιδιά των άλλων τάξεων ασχολούνται με στοχευμένες εργασίες που έχει από πριν ετοιμάσει ο δάσκαλος σύμφωνα με το διδασκόμενο μάθημα της κάθε τάξης. Τα παιδιά αυτενεργούν συνεργαζόμενα μεταξύ τους, αναπτύσσοντας έτσι την αλληλοδιδασκαλία και αλληλοβοήθεια, στοιχεία απαραίτητα για την εκπαίδευσή τους και την αυριανή είσοδό τους στην κοινωνία μεγαλώνοντας. Επιπλέον ενισχύεται το αίσθημα της προσφοράς και της ευθύνης απέναντι στους συμμαθητές τους. Πολύ σημαντικό!
Εξατομικευμένη διδασκαλία και προσοχή
Στα σχολεία που αναφερόμαστε, ακριβώς επειδή ο αριθμός των μαθητών ειναι μικρός, ο δάσκαλος έχει τη δυνατότητα να κάνει εξατομικευμένη διδασκαλία γνωρίζοντας σε βάθος τις ανάγκες του κάθε μαθητή ξεχωριστά. Μιλάμε στην ουσία για ένα σχολείο – φροντιστήριο με πολλά οφέλη για τα παιδιά.
Οικογενειακό και ασφαλές σχολικό περιβάλλον
Στα ολιγοθέσια σχολεία μαθητές και δάσκαλοι λειτουργούν σαν μια μικρή κοινότητα. Σαν οικογένεια σε αρμονία! Ο σχολικός εκφοβισμός, που τόσο έχει μπει δυστυχώς στη ζωή των παιδιών μας τα τελευταία χρόνια, εξαφανίζεται και τη θέση του παίρνει η ψυχολογική ασφάλεια και η καλώς εννοούμενη ηρεμία. Επιστρέφουν το μεσημέρι τα παιδιά στο σπίτι τους χαρούμενα, ικανοποιημένα και όχι προβληματισμένα.
Γνωριμία με το φυσικό περιβάλλον
Το μάθημα σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα της Φυσικής των μεγάλων τάξεων ή της Μελέτης Περιβάλλοντος των μικρότερων τάξεων, μπορεί να γίνει στο προαύλιο του σχολείου ή στη φύση κοντά στο σχολείο με θεαματικά αποτελέσματα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα μαθητούδια μου να κόβουν το καθένα από ένα ανθάκι από τα λουλούδια που διατηρούσαμε στα παρτέρια του προαύλιου χώρου του σχολείου μας και να διδάσκονται για τα μέρη από τα οποία αποτελείται το άνθος κάθε φυτού! Ακόμη , όταν συναντηθούμε, μου λένε για τις όμορφες εκείνες εμπειρίες τους στη φύση. Και βέβαια έτσι αποκτούν γνώσεις που δεν ξεχνιούνται ποτέ! Δύσκολο έως ακατόρθωτο να γίνει κάτι τέτοιο σε πολυθέσια σχολεία με 100, 200 και 300 παιδιά!
Ισχυροί δεσμοί με την τοπική κοινωνία
Τα λεγόμενα “μικρά σχολεία” αποτελούν τον πολιτιστικό πυρήνα του τόπου. Μέσα από τις σχολικές δραστηριότητες τα παιδιά μαθαίνουν να αγαπούν και να προστατεύουν τον τόπο τους, το χωριό τους, τον περιβάλλοντα χώρο τους και να λειτουργούν συλλογικά για το καλό του.
Ομαλή ένταξη αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών
Φαινόμενο της εποχής μας είναι η φοίτηση στα σχολεία μας όλο και περισσοτέρων αλλοδαπών μαθητών προερχόμενοι από άλλες χώρες για διάφορους λόγους. Αυτά τα παιδιά, πιστέψτε με, από εμπειρία σας μιλώ, είναι στην κυριολεξία χαμένα, ξεριζωμένα από το γνώριμο περιβάλλον τους. Χρειάζονται στήριξη ουσιαστική για να ενταχθούν ομαλά στην καινούρια τους πατρίδα, στο καινούριο σχολικό περιβάλλον τους. Τα ολιγοθέσια σχολεία, ακριβώς επειδή αναπτύσσουν την αλληλοβοήθεια, είναι τα πλέον κατάλληλα για τα παιδιά αυτά. Θυμάμαι πόση ήταν η χαρά ενός μαθητή μου από τη Νιγηρία, όταν μπήκε για πρώτη φορά στην τάξη του μικρού σχολείου μας και τον περίμεναν οι μαθητές με χαμόγελα, καλωσορίσματα και λουλούδια στα χέρια!
Φιλαναγνωσία
Όταν τα παιδιά ολοκληρώσουν τις λύσεις των ασκήσεων που τους έχουν ανατεθεί από τον δάσκαλο ενόσο εκείνος διδάσκει σε άλλη τάξη, μπορούν να ασχοληθούν με άλλες δραστηριότητες, όπως είναι η ανάγνωση ενός βιβλίου της αρεσκείας τους από τη σχολική βιβλιοθήκη, χειροτεχνικές εργασίες και άλλα. Η αυτενέργεια που αναφέραμε παρ
Αγαπητοί γονείς και κηδεμόνες των μαθητών μας,
Όλα όσα αναφέρονται παραπάνω είναι αποτέλεσμα πολλών και πολύχρονων ερευνών, μα , επιτρέψτε μου να σας διαβεβαιώσω και προσωπικά καθόσον επί 25 συναπτά έτη της εκπαιδευτικής μου σταδιοδρομίας δίδαξα σε διθέσια και τριθέσια σχολεία αποκομίζοντας τις καλύτερες των εντυπώσεων. Τα υπόλοιπα 10 χρόνια που υπηρέτησα σε πολυθέσιο σχολείο με 350 μαθητές με έκαναν να αναπολώ τα μικρά σχολεία και να παλεύω για την ομαλή λειτουργία τους.
Άλλωστε η σύγχρονη παιδαγωγική αναγνωρίζει ότι η διαφορετική χρονολογική ηλικία των μαθητών στην ίδια αίθουσα μπορεί να μετατραπεί σε ένα σημαντικό εκπαιδευτικό πλεονέκτημα. Έρευνα μεγάλης κλίμακας σε 125 ολιγοθέσια σχολεία και σε 42 πολυθέσια δεν διαπίστωσε καμία διαφορά στη σχολική επίδοση των μαθητών. Αυτό δείχνει ότι τα ολιγοθέσια σχολεία δεν είναι και δεν πρέπει αυθαίρετα να θεωρούνται “κατώτερα σχολεία”. Η ποιότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οργάνωση και την υποστήριξή τους.
Θα με ρωτήσει κάποιος, όλα όσα μας είπατε καλά και άγια! Αρνητικά δεν υπάρχουν στα συγκεκριμένα σχολεία; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έλεγαν το ρητό “Ουδέν καλόν αμιγές κακού”. Φυσικά και υπάρχουν δυσκολίες, όπως άλλωστε και στα πολυθέσια.
Κατ’ εμέ το δύσκολο σημείο έγκειται στην απίστευτη κούραση του εκπαιδευτικού, αφού είναι υποχρεωμένος να διδάσκει όλα τα μαθήματα των τάξεων καθημερινά. Να προετοιμάζει ασκήσεις για διαφορετικές τάξεις και μαθήματα, ώστε να εργάζονται δημιουργικά οι μαθητές του όταν εκείνος είναι απασχολημένος με άλλη τάξη. Αυτό όμως είναι και η χαρά του, βλέποντας τους μαθητές του να προοδεύουν και να μην υστερούν σε τίποτα από άλλα μεγάλα και πολυπληθή σχολεία.
Χρειάζεται επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και καλή οργάνωση των σχολείων με προγράμματα εφαρμόσιμα στη σχολική διαδικασία. Επίσης η αγαστή συνεργασία μεταξύ των γειτονικών σχολείων έχει να προσφέρει μόνο θετικά αποτελέσματα. Η δημιουργία πλούσιων σχολικών βιβλιοθηκών είναι καθοριστική και απαραίτητη σε κάθε ελληνικό σχολείο. Εκατοντάδες τα ολιγοθέσια σχολεία στην πατρίδα μας λόγω του ανάγλυφού της. Χρειάζονται στήριξη τόσον από την πολιτεία όσον και από τις τοπικές κοινωνίες.
Αγαπητοί γονείς
Όταν έρχεται η ώρα να επιλέξουμε σχολείο για τα παιδιά μας, η σκέψη μας είναι να βρίσκονται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, χαρούμενο και δημιουργικό. Να μορφώνονται σε ένα σχολείο, όπου δεν θα είναι απλώς ένας μαθητής ανάμεσα σε πολλούς, αλλά ένα παιδί που το γνωρίζουν με το μικρό του όνομα, το προσέχουν και το αγαπούν.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη δύναμη ενός ολιγοθέσιου σχολείου.
Ένα μικρό σχολείο μπορεί να έχει λίγους μαθητές, αλλά πολύ χώρο για τον καθένα.
Χώρο για ν’ ακουστεί η φωνή του.
Χρόνο για να εκφράσει τις απορίες του.
Ελευθερία να κάνει λάθη και χρόνο για να τα διορθώσει.
Ανθρώπους που γνωρίζουν τον χαρακτήρα του, τις δυσκολίες και τα χαρίσματά του.
Στο ολιγοθέσιο σχολείο τα παιδιά διαφορετικών ηλικιών μεγαλώνουν μαζί. Οι μικρότεροι παρατηρούν και μαθαίνουν από τους μεγαλύτερους και οι μεγαλύτεροι μαθαίνουν να βοηθούν, να συνεργάζονται και να ενδιαφέρονται, να νοιάζονται για τους μικρότερους. Έτσι η σχολική τάξη γίνεται μια μικρή κοινότητα, όπου ο ένας ενδιαφέρεται για τον άλλον, αναπτύσσοντας την ενσυναίσθηση.
Καλή σχολική χρονιά με υγεία και πρόοδο σε όλα τα παιδιά!
Καλή δύναμη στους συναδέλφους εκπαιδευτικούς!
