Δεν ξέρω αν υπάρχουν άνθρωποι, Έλληνες ή ξένοι, που να έχουν επισκεφτεί τα νησιά των Κυκλάδων και να μην έχουν μαγευτεί από το κατάλευκο των σπιτιών συνδυασμένο με το μπλε της θάλασσας και το γαλάζιο τ’ ουρανού! Πόσο έχει υμνηθεί αυτός ο συνδυασμός, πόσα ποιήματα έχουν γραφτεί, πόσες αφίσες έχουν τυπωθεί, πόσες ταινίες έχουν γυριστεί στα χαρακωμένα με ασβέστη πλακόστρωτα στα στενά δρομάκια ανάμεσα στους σφιχταγκαλιασμένους οικισμούς!
Αυτή η απόλυτη κυριαρχία του λευκού υπήρχε ανέκαθεν ή είναι πολύ νεότερη;
Τα ιστορικά στοιχεία αναφέρουν ότι οι οικισμοί όλων ανεξαιρέτως των νησιών μας πριν από τον 20ό αιώνα, είχαν γήινα χρώματα ανάλογα πού ήταν χτισμένοι. Αν ήταν σε πετρώδη εδάφη, είχαν το χρώμα της πέτρας που κυριαρχούσε στο περιβάλλον. Αν ήταν σε περιοχές με πολύ χώμα, τα σπίτια είχαν καφέ χρωματισμούς. Και βέβαια ποτέ δεν έχτιζαν σε παραλιακά μέρη, όπως κατά κόρον γίνεται σήμερα. Βλέπετε, υπήρχαν οι πειρατές που λημαίνονταν τους παραλιακούς οικισμούς από τα βυζαντινά ακόμη χρόνια.
Πώς όμως μας προέκυψε το λευκό των Κυκλάδων;
Αναφέρεται ότι το 1938 στα Κυκλαδονήσια έπεσε επιδημία χολέρας και οι άνθρωποι πέθαιναν. Τότε ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς λέγεται ότι εξέδωσε διάταγμα σύμφωνα με το οποίον υποχρεώνονταν όλοι οι κάτοικοι των Κυκλάδων να βάψουν τα σπίτια τους με ασβέστη για υγειονομικούς σκοπούς. Όμως η ιστορική έρευνα που δημοσίευσε η εφημερίδα “Καθημερινή” στις 26 Αυγούστου 2026 δεν επιβεβαιώνει την επιδημία χολέρας στις Κυκλάδες και δεν έχει εντοπιστεί κανένα τέτοιο διάταγμα που να αναφέρεται στην χρωματική αλλαγή των σπιτιών.
Τι έγινε, λοιπόν; Πώς καθιερώθηκε το λευκό στα Κυκλαδονήσια;
Τη δεκαετία του 1950, καθαρά για τουριστικούς σκοπούς, καθιερώνεται το λευκό που σε συνδυασμό με το μπλε της θάλασσας και το γαλάξιο τ’ ουρανού κρίθηκε ιδανικό για φωτογραφίσεις, για τουριστικές αφίσες στο εσωτερικό και εξωτερικό, δελεάζοντας πολλούς κινηματογραφικούς παραγωγούς να γυρίσουν ταινίες στα νησιά μας.
Το μόνο ιστορικό στοιχείο που έχουμε είναι η διαβίβαση εγγράφου στις 15 Ιουνίου 1972 της τότε Νομαρχίας Κυκλάδων προς τις κατά νησί τοπικές αρχές, σύμφωνα με το οποίον απαγόρευαν διά ροπάλου την πολυχρωμία των οικισμών και επέβαλαν το λευκό χρώμα. Έτσι λοιπόν, οι δύο δικτατορίες που πέρασαν από τον τόπο μας αναφέρονται ως υπαίτιες για την μονοχρωμία στα υπέροχα Κυκλαδονήσια μας! (Προσωπική μου γνώμη; Ίσως να είναι και το μοναδικό καλό που μας άφησαν).
Όπως και να ‘χει πάντως, δεν θα άλλαζα το λευκό των νησιών μας με κανένα χρώμα της ίριδας! Χιλιοτραγουδισμένα τα νησάκια μας, “ριγμένα από το χέρι του Θεού στο πέλαγο”.
“Κάτασπρα ζωγραφιές χωριά
σε ρεματιές και όρη
που αγκαλιάζονται απ’ το φως
μα κι απ’ το ξεροβόρι”
όπως γράφει “ο στιχουργός του Αιγαίου” Θανάσης Περιστεράκης στο ποίημά του με τίτλο “Νησάκια μου”.
Την καλημέρα μου και την αγάπη μου σ’ όλους τους συμπατριώτες μου Κυκλαδίτες και σ’ όλους όσοι αγαπούν τα νησάκια μας τα λατρεμένα!
