ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ EXPERIMENTAL PATRASSO
Σήμερα, με ένα κλικ στο YouTube,
έχεις πρόσβαση σε κάθε 𝘃𝗶𝗱𝗲𝗼 𝗰𝗹𝗶𝗽,
σε ολόκληρες συναυλίες, σε μουσικά ντοκιμαντέρ και σε κάθε πιθανή πληροφορία για έναν καλλιτέχνη.
Η μουσική είναι παντού και είναι διαθέσιμη οποιαδήποτε στιγμή.
Στα 80s και τα 90s, όμως, τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά.
Η μουσική ήταν ραντεβού.
Έπρεπε να περιμένεις μια συγκεκριμένη μέρα και μια συγκεκριμένη ώρα.
Η τηλεόραση άνοιγε και το χέρι ήταν έτοιμο να πατήσει το κουμπί «𝗥𝗲𝗰𝗼𝗿𝗱» στο 𝗩𝗛𝗦, μήπως προλάβεις να γράψεις το καινούργιο 𝘃𝗶𝗱𝗲𝗼 𝗰𝗹𝗶𝗽 των Iron Maiden, των Depeche Mode, των Cure ή κάποιας μπάντας που μέχρι τότε γνώριζες μόνο από ένα εξώφυλλο δίσκου ή από ένα μουσικό περιοδικό.
Πριν το 𝗠𝗧𝗩 γίνει καθημερινότητα και πολύ πριν το διαδίκτυο αλλάξει για πάντα τον τρόπο που ακούμε μουσική, η κρατική τηλεόραση ήταν για μια ολόκληρη γενιά το παράθυρο προς έναν κόσμο που έμοιαζε μακρινός. Και υπήρξαν κάποιες εκπομπές που δεν έδειχναν απλώς μουσική. Έφτιαξαν μουσικό κοινό.
Το «Μουσικόραμα» ήταν ένα από τα πρώτα μεγάλα εβδομαδιαία μουσικά ραντεβού της ελληνικής τηλεόρασης.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’80,
όταν δεν υπήρχε 𝗠𝗧𝗩, YouTube ή οποιαδήποτε άλλη εύκολη πρόσβαση
στη διεθνή μουσική εικόνα, η ΕΡΤ ήταν το παράθυρο προς έναν διαφορετικό κόσμο.
Η εκπομπή συνδέθηκε αρχικά με τον Γιώργο Γκούτη και στη συνέχεια πέρασαν από αυτήν και άλλοι άνθρωποι της μουσικής δημοσιογραφίας και παρουσίασης.
Παρασκευή απόγευμα, η τηλεόραση άνοιγε και το δωμάτιο γέμιζε με εικόνες από έναν κόσμο που έμοιαζε πολύ μακρινός:
𝗽𝗼𝗽, 𝗿𝗼𝗰𝗸, 𝗻𝗲𝘄 𝘄𝗮𝘃𝗲, 𝘀𝘆𝗻𝘁𝗵-𝗽𝗼𝗽 και ό,τι άλλο έφτανε από τη διεθνή μουσική σκηνή.
Για τα παιδιά εκείνης της εποχής δεν ήταν απλώς μια εκπομπή. Ήταν η εβδομαδιαία μουσική ενημέρωση. Και αν την έχανες, τη Δευτέρα στο σχολείο υπήρχε σοβαρό ενδεχόμενο να μην ξέρεις τι συζητούν όλοι οι υπόλοιποι.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1985, εμφανίζεται στην ΕΡΤ2 ο Κώστας Σγόντζος με το «Μουσικό Καλειδοσκόπιο».
Η πρώτη εκπομπή προβλήθηκε στις 2 Μαΐου 1985 και η σειρά κράτησε έξι τηλεοπτικές σεζόν.
Παρουσίαζε ελληνική και ξένη μουσική και 𝘃𝗶𝗱𝗲𝗼 𝗰𝗹𝗶𝗽𝘀 καλλιτεχνών της 𝗽𝗼𝗽 και 𝗿𝗼𝗰𝗸 μουσικής.
Και μετά ερχόταν το σήμα.
Το «Zoolook» του Jean-Michel Jarre.
Για πολλούς θεατές εκείνης της εποχής,
οι πρώτες νότες του κομματιού ήταν σχεδόν συνώνυμες με την προσμονή ότι για την επόμενη ώρα θα έβλεπαν κάτι που δεν έβλεπαν πουθενά αλλού.
Ο Σγόντζος έφερε στην ελληνική τηλεόραση έναν διαφορετικό τρόπο παρουσίασης της μουσικής.
Η εκπομπή είχε ρυθμό, εικόνα και έναν αέρα που παρέπεμπε στις αντίστοιχες ευρωπαϊκές μουσικές εκπομπές.
Ήταν ένα παράθυρο προς τη Δύση.
Και για μια Ελλάδα χωρίς ιδιωτικά κανάλια, χωρίς 𝗠𝗧𝗩 και χωρίς διαδίκτυο, αυτό είχε τεράστια σημασία.
Το «Μουσικό Καλειδοσκόπιο» ολοκλήρωσε τον κύκλο του στις αρχές της δεκαετίας του ’90, σε μια περίοδο που το τηλεοπτικό τοπίο είχε πλέον αλλάξει και το 𝗠𝗧𝗩 είχε αρχίσει να γίνεται προσβάσιμο στο ελληνικό κοινό.
Και υπάρχει κάτι ειρωνικό σε όλη αυτή την ιστορία: σήμερα, όταν σχεδόν όλο το μουσικό υλικό μπορεί να βρεθεί με λίγα κλικ, μεγάλο μέρος της ίδιας της εκπομπής έχει χαθεί από το αρχείο. Κάποτε η μουσική ήταν δύσκολο να βρεθεί. Σήμερα είναι δύσκολο να βρεθεί η μνήμη της.
Στα μέσα των ’90s, ο Κώστας Σγόντζος επιστρέφει στη μουσική τηλεόραση με
τον «Υπερήχο».
Τώρα όμως η εποχή έχει αλλάξει.
Το 𝗮𝗹𝘁𝗲𝗿𝗻𝗮𝘁𝗶𝘃𝗲 𝗿𝗼𝗰𝗸, το 𝗴𝗿𝘂𝗻𝗴𝗲, το 𝗺𝗲𝘁𝗮𝗹,
το 𝗽𝘂𝗻𝗸 και ο νέος ήχος των ’90s έχουν δημιουργήσει μια διαφορετική νεανική κουλτούρα.
Η νέα γενιά έχει ήδη ακούσει Nirvana, Metallica, Rage Against the Machine, Cure, Depeche Mode και δεκάδες ακόμη ονόματα.
Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να τα δει στην τηλεόραση.
Ο «Υπέρηχος» ήταν παιδί των ’90s.
𝗔𝗹𝘁𝗲𝗿𝗻𝗮𝘁𝗶𝘃𝗲, 𝗺𝗲𝘁𝗮𝗹 και 𝗿𝗼𝗰𝗸 βρίσκουν χώρο στην κρατική τηλεόραση και μια νέα γενιά βλέπει στην οθόνη της τους ήχους που μέχρι τότε ανακάλυπτε κυρίως από περιοδικά, κασέτες, δισκάδικα και το ραδιόφωνο.
Και ίσως γι’ αυτό ο «Υπέρηχος» έμεινε στη μνήμη περισσότερο ως αίσθηση παρά ως απλή τηλεοπτική εκπομπή.
Και κάπου εκεί, στη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του ’90, η ΕΤ3 έρχεται να δώσει μια εντελώς διαφορετική διάσταση στη μουσική τηλεόραση με το 𝗝𝗮𝗺𝗺𝗶𝗻.
Δεν είμαστε πλέον στο αυστηρό τηλεοπτικό στούντιο όπου ένας παρουσιαστής μιλάει στην κάμερα και στη συνέχεια ακολουθεί ένα 𝘃𝗶𝗱𝗲𝗼 𝗰𝗹𝗶𝗽.
Το 𝗝𝗮𝗺𝗺𝗶𝗻 είχε την αίσθηση παρέας.
Υπήρχε χιούμορ, αυθορμητισμός, νεανική ενέργεια και κυρίως η αίσθηση ότι η μουσική δεν ήταν κάτι που παρακολουθείς από απόσταση.
Ήταν κάτι που συμβαίνει μπροστά σου.
Η εκπομπή έδωσε χώρο και στην ελληνική 𝗿𝗼𝗰𝗸 σκηνή των ’90s, σε μια περίοδο που το ελληνικό 𝗿𝗼𝗰𝗸 είχε αποκτήσει τεράστια δυναμική.
Τρύπες, Ξύλινα Σπαθιά, Μωρά στη Φωτιά και πολλές ακόμη μπάντες βρίσκονταν πλέον στο προσκήνιο και η τηλεόραση της ΕΤ3 μπορούσε να λειτουργήσει σαν γέφυρα ανάμεσα στη σκηνή και στο κοινό.
Το 𝗝𝗮𝗺𝗺𝗶𝗻 δεν έδειχνε απλώς τη μουσική που υπήρχε.
Έδειχνε ότι υπήρχε κοινότητα γύρω από αυτήν.
Και αν κάποιος πιστεύει ότι η κρατική τηλεόραση των ’90s ήταν μόνο 𝗽𝗼𝗽, 𝗰𝗵𝗮𝗿𝘁𝘀 και 𝗺𝗮𝗶𝗻𝘀𝘁𝗿𝗲𝗮𝗺 μουσική, ας θυμηθεί τη 𝗠𝗲𝘁𝗮𝗹𝗺𝗮𝗻𝗶𝗮.
Για τους μεταλλάδες της εποχής, η τηλεόραση δεν ήταν πάντα
το πιο φιλικό περιβάλλον.
Τα δισκάδικα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης είχαν πληροφορία.
Τα μουσικά περιοδικά είχαν πληροφορία. Οι κασέτες που αντάλλασσαν οι πιτσιρικάδες είχαν πληροφορία.
Αλλά η τηλεόραση;
Η τηλεόραση ήταν άλλο πράγμα.
Η 𝗠𝗲𝘁𝗮𝗹𝗺𝗮𝗻𝗶𝗮 της ΕΤ3 αποτέλεσε ένα σπάνιο τηλεοπτικό καταφύγιο για τον σκληρό ήχο και για ένα κοινό που συνήθως βρισκόταν έξω από τα όρια του 𝗺𝗮𝗶𝗻𝘀𝘁𝗿𝗲𝗮𝗺.
Εκεί μπορούσε να χωρέσει το 𝗵𝗲𝗮𝘃𝘆 𝗺𝗲𝘁𝗮𝗹, το 𝘁𝗵𝗿𝗮𝘀𝗵, το 𝗱𝗲𝗮𝘁𝗵 και όλο εκείνο το 𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝗴𝗿𝗼𝘂𝗻𝗱 σύμπαν που για πολλούς γονείς της εποχής ακουγόταν απλώς σαν «φασαρία».
Για τον πιτσιρικά που άκουγε 𝗺𝗲𝘁𝗮𝗹
όμως, δεν ήταν φασαρία. Ήταν ταυτότητα.
Και όταν ένα κρατικό κανάλι του έλεγε ουσιαστικά «αυτό που ακούς υπάρχει,
έχει ιστορία και αξίζει να το γνωρίσεις», αυτό είχε τεράστια σημασία.
Κοιτάζοντας σήμερα αυτές τις εκπομπές, υπάρχει ένας πειρασμός να τις δούμε απλώς σαν ένα νοσταλγικό τηλεοπτικό απομεινάρι.
Ήταν όμως κάτι πολύ περισσότερο.
Ήταν μουσική εκπαίδευση χωρίς να μοιάζει με εκπαίδευση.
Έμαθαν σε μια γενιά ποιοι ήταν οι καλλιτέχνες.
Της έδειξαν εικόνες από συναυλίες που δεν μπορούσε να παρακολουθήσει.
Της σύστησαν ήχους που δεν υπήρχαν
στο ελληνικό ραδιόφωνο.
Της έδωσαν ονόματα για να ψάξει μετά
στα δισκάδικα.
Και κυρίως δημιούργησαν την αίσθηση ότι κάπου, πέρα από τη δική μας πόλη και τη δική μας καθημερινότητα, υπήρχε ένας τεράστιος μουσικός κόσμος.
Το πιο παράξενο είναι πως η εποχή της δυσκολίας έκανε τη μουσική πιο πολύτιμη.Δεν μπορούσες να δεις ό,τι ήθελες όποτε ήθελες.
Έπρεπε να περιμένεις. Να ψάξεις.
Να γράψεις. Να ανταλλάξεις κασέτες.
Να πάρεις το περιοδικό.
Να πας στο δισκάδικο.
Να συζητήσεις με τον φίλο σου στο σχολείο.
Σήμερα έχουμε πρόσβαση σχεδόν στα πάντα. Τότε, όμως, κάθε καινούργιο τραγούδι έμοιαζε με ανακάλυψη.
Και πίσω από εκείνη την ανακάλυψη υπήρχαν η ΕΡΤ, η ΕΤ3, μια τηλεόραση που έπιανε με χιόνια, ένα VHS που περίμενε να γράψει και ένα παιδί που δεν ήθελε να χάσει ούτε δευτερόλεπτο.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο χιόνι της τηλεόρασης και την κόκκινη ένδειξη 𝗥𝗘𝗖, μια ολόκληρη γενιά έμαθε τι σημαίνει 𝗿𝗼𝗰𝗸.
