Σε ένα γιγάντιο εργοστάσιο περιτριγυρισμένο από χιονισμένα βουνά στην Σλοβακία, ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο βγαίνει από τη γραμμή παραγωγής κάθε λεπτό που περνά.
Η γραμμή παραγωγής αποτελείται από 690 ρομπότ που κατασκευάζουν το ατσάλινο αμάξωμα, πριν ένας στρατός από εργαζόμενους με κόκκινα παντελόνια και λευκά μπλουζάκια αναλάβει να τα μετατρέψει σε ολοκληρωμένα αυτοκίνητα.
Η κορεατική αυτοκινητοβιομηχανία Kia επένδυσε 2,5 δισ. ευρώ στο ευρωπαϊκό εργοστάσιό της, έξω από την πόλη Ζίλινα της βόρειας Σλοβακίας.
Και δεν είναι η μοναδική. Εργοστάσια στη Σλοβακία διαθέτει η Stellantis (των Peugeot-Citroen, Fiat και Chrysler) και η Jaguar Land Rover, ενώ και η Volvo θα κατασκευάζει τα δικά της ηλεκτρικά αυτοκίνητα στη χώρα από το 2027.
Κάπως έτσι, αυτή η χώρα των 5,4 εκατ. κατοίκων παράγει περίπου μισό εκατομμύριο αυτοκίνητα τον χρόνο. Σε κατά κεφαλήν επίπεδο, η παραγωγή της είναι η υψηλότερη στον κόσμο.
Ο μέσος μισθός στο εργοστάσιο της Kia είναι 2.400 ευρώ τον μήνα, πολύ υψηλότερος από τον μισθό του μέσου Σλοβάκου, που το 2023 υπολογιζόταν στα 1.403 ευρώ, σημειώνει το BBC. Αλλά την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι της Kia κερδίζουν πολύ λιγότερα από τον μέσο Ευρωπαίο, του οποίου ο μισθός ανέρχεται στα 3.417 ευρώ.
Η Σλοβακία κατασκευάζει αυτοκίνητα από την εποχή που ήταν μέρος της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας. Αλλά τότε, τα αυτοκίνητά της ήταν αργά, θορυβώδη και ενεργοβόρα.
Δυο χρόνια μετά την Βελούδινη Επανάσταση του 1989, η Volkswagen άρχισε να επενδύει στην τσεχοσλοβακική αυτοκινητοβιομηχανία Skoda και μέχρι το 2000, ήλεγχε ολόκληρη την εταιρεία.
Μετά τον διαχωρισμό της πρώην Τσεχοσλοβακίας, το 1993, και άλλες ξένες αυτοκινητοβιομηχανίες άρχισαν να επενδύουν στην Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, αφού, όπως εξηγεί στο BBC ο ειδικός του κλάδου, Peter Prokop, το εργατικό κόστος στη Σλοβακία αντιστοιχούσε τότε μόλις στο 20% του αντίστοιχου γερμανικού.
Σήμερα, η Σλοβακία διατηρεί ακόμα ένα σημαντικό πλεονέκτημα στο κόστος, σύμφωνα με τον Prokop, που είναι επικεφαλής της Give Management Consulting, μιας γερμανικής συμβουλευτικής εταιρείας για τον κλάδο των αυτοκινήτων. «Από τη μία πλευρά, έχει ακόμα χαμηλότερους μισθούς. Θα έλεγα στο 60% των μισθών στη Δύση. Αλλά από την άλλη, έχει και υψηλή παραγωγικότητα. Οπότε είναι σίγουρα ανταγωνιστική».
Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος της Kia Europe, Marc Hedrich, λέει ότι η αυτοκινητοβιομηχανία της Σλοβακίας ωφελείται επίσης από την κεντρική τοποθεσία της χώρας. «Η Σλοβακία βρίσκεται πραγματικά στην καρδιά της Ευρώπης, με αρκετά καλές συνδέσεις με τις μεγάλες αγορές», λέει.
Η μεγαλύτερη αγορά για τα αυτοκίνητα που παράγονται στο εργοστάσιο της Kia είναι η βρετανική (για αυτό και στη γραμμή συναρμολόγησης κανείς βλέπει κυρίως δεξιοτίμονα οχήματα). Άλλωστε, η Kia είναι το τέταρτο σε πωλήσεις brand στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά τις VW, BMW και Ford. Η Ισπανία, η Ιταλία και η Γερμανία είναι επίσης μεγάλες αγορές στην Ευρώπη για την εταιρεία.
Το υψηλό ποσοστό παραγωγής ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα στη Σλοβακία, από την υδροηλεκτρική έως την πυρηνική ενέργεια, και η αυξανόμενη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σημαίνει επίσης ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα της χώρας είναι επιλέξιμα για μεγαλύτερα επίπεδα κρατικών εκπτώσεων όταν τα αγοράζουν οι πελάτες, όπως για παράδειγμα στο πλαίσιο της επιχορήγησης ηλεκτρικών αυτοκινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ένα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα της Σλοβακίας είναι το πυκνό δίκτυο προμηθευτών της αυτοκινητοβιομηχανίας. Περίπου 360 εταιρείες εργάζονται για την αυτοκινητοβιομηχανία. «Η βάση προμηθευτών είναι τεράστια», λέει ο Hendrich, «αυτό είναι κρίσιμο».
Όπως θα περίμενε κανείς, η κυβέρνηση δίνει ειδικά φορολογικά κίνητρα στις αυτοκινητοβιομηχανίες που ενδιαφέρονται να στήσουν τα εργοστάσιά τους στη χώρα, αφού τα οφέλη είναι ορατά παντού.
Ο δήμαρχος της Ζίλινα, Peter Fiabane, μιλά στο BBC για την τεράστια μείωση της ανεργίας και τη σημαντική βελτίωση της οικονομίας που έφερε στην περιοχή η Kia. «Σήμερα, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι απασχολούνται στην Kia και σε άλλες εταιρείες που συνδέονται με την Kia μέσω της παραγωγής».
Στην Τεχνική Σχολή της Ζίλινα, 100 φοιτητές παρακολουθούν ένα «διπλό πρόγραμμα» που χρηματοδοτείται από την Kia, στο οποίο μοιράζουν τον χρόνο τους μεταξύ σπουδών και εργασίας στο εργοστάσιο.
Στο Πανεπιστήμιο της Ζίλινα, περίπου 400 απόφοιτοι βρίσκουν θέσεις εργασίας που σχετίζονται με την αυτοκινητοβιομηχανία κάθε χρόνο.
Και ενώ η Σλοβακία πρωτοστατεί, άλλες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ προσελκύουν και αυτές αυτοκινητοβιομηχανίες της Δυτικής Ευρώπης και της Ασίας. Εργοστάσια στη Τσεχική Δημοκρατία διαθέτουν οι Hyundai, Toyota και VW, ενώ αυτοκίνητα στην Πολωνία παράγουν οι Toyota, Stellantis και VW.
Εν τω μεταξύ, οι Audi, Mercedes-Benz και Suzuki έχουν εγκαταστάσεις στην Ουγγαρία, οι Ford και Renault στη Ρουμανία και η Ford στη Σερβία.
Όλες προσελκύονται από τους χαμηλούς μισθούς και μια παράδοση στη βιομηχανία και τους μορφωμένους εργαζόμενους.
