του Αχιλλέα Ροδίτη
Τι γίνεται με το δημοτικό αποτεφρωτήριο της Πάτρας, που μάλιστα η δημοτική αρχή έχει εξ αρχής συνδέσει τη θητεία της με την κατασκευή του έργου; Τελευταία φορά που υπήρξαν νεότερα για το θέμα, ήταν τον Φεβρουάριο του 2024, όταν διέρρευσε η πληροφορία ότι μετά την ολοκλήρωση του διαγωνισμού ιδεών η ανάθεση της μελέτης ήταν προ των πυλών ώστε να αναζητηθεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση. Από τότε μέχρι σήμερα, το έργο φαίνεται ξανά να έχει «κολλήσει».
Στην πραγματικότητα όμως δεν έχει σταματήσει ούτε στιγμή η προσπάθεια και οι ενέργειες είναι συνεχείς από την πλευρά του Δήμου Πατρέων. Και μάλιστα, όπως πρόσφατα έγραψε η «Πολιτεία», «είναι σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για να προχωρήσει η διαδικασία και πολύ σύντομα να υπάρξουν επίσημες ανακοινώσεις». Σήμερα, η εφημερίδα εισφέρει το μοναδικό «αγκάθι» που έχει εμφανιστεί ως τροχοπέδη στις προσπάθειες που καταβάλλονται.
Και αυτό είναι η έλλειψη τεχνογνωσίας στην Ελλάδα, δηλαδή ειδικού κατασκευαστή που να μπορεί να αναλάβει την εγκατάσταση και λειτουργία του εξοπλισμού που είναι απαραίτητος. Γεγονός που εξωθεί σε αναζήτηση τέτοιου ειδικού μόνο στο εξωτερικό κι αυτό είναι ένας «γόρδιος δεσμός» που αντιμετωπίζεται με δυσκολία λόγω του πολύ διαφορετικού κόστους.
Παρόλα αυτά πάντως η «Πολιτεία» πληροφορείται ότι ο αντιδήμαρχος που έχει υπό την ευθύνη του την δρομολόγηση κατασκευής του έργου, Παναγιώτης Μελάς, έχει προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό τις διαδικασίες και τις ενέργειες, ώστε μέσα στους επόμενους μήνες, ίσως και εντός του καλοκαιριού, να έχουμε χειροπιαστές εξελίξεις και επίσημες ανακοινώσεις.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΜΠΟΔΙΟ
Σαφώς επρόκειτο εξ αρχής για δύσκολο εγχείρημα αφού αποτεφρωτήρια στην Ελλάδα δεν έχουν κατασκευαστεί πέραν αυτού της Ριτσώνας. Το δημοτικό αποτεφρωτήριο της Πάτρας είναι το δεύτερο που προγραμματίστηκε στη χώρα. Να σημειωθεί πως υπάρχει και η περίπτωση του Ελαιώνα στον Δήμο Αθηναίων που ωστόσο φαντάζει ακόμα πιο… μακρινή υπόθεση. Το δε αρχικό εμπόδιο που είχε ως αποτέλεσμα να «σκαλώσει» για πρώτη φορά το έργο, εντοπίστηκε στη δυσκολία να περιέλθει το οικόπεδο στον ΒΙΟΠΑ στην κυριότητα του Δήμου Πατρέων. Μέσα από τη διαδικασία του πλειστηριασμού, ο Δήμος πλήρωσε τα χρήματα που χρωστούσε ο ΒΙΟΠΑ σε εργολάβο και εν τέλει πέρασε στην κυριότητά του η έκταση.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
Στην Ελλάδα η αποτέφρωση νεκρών θεσμοθετήθηκε με νόμο το 2006 και το 2018 λειτούργησε το ιδιωτικό αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Το 2019 έγινε ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που προκήρυξε ο Δήμος Πατρέων και το πρώτο βραβείο κέρδισαν οι αρχιτέκτονες Στέλιος Ανδρικόπουλος, Κώστας Γρίβας (επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών) και Αλεξάνδρα Στράτου. Επόμενο βήμα ήταν να ανατεθεί σε μελετητικό γραφείο για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, με επόμενο «σταθμό» τη δημοπράτηση του έργου, με έναν χρονικό ορίζοντα πραγματοποίησής του στα δύο χρόνια περίπου.
ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΣΟΔΑ
Το οικόπεδο έχει εμβαδόν 10.396,41 τ.μ. και σήμερα ο χώρος είναι ελεύθερος και αδιαμόρφωτος. Το κόστος κατασκευής ανέρχεται στα 2 εκατ. ευρώ και η απόσβεση εκτιμάται ότι μπορεί να γίνει σε περίπου τέσσερα χρόνια, με βάση το κόστος για κάθε αποτέφρωση. Συγκεκριμένα, σήμερα, μεταφέρονται από την Ελλάδα στη Βουλγαρία προς αποτέφρωση 3.000 σοροί (εκεί η αποτέφρωση κοστίζει περίπου 600 ευρώ). Στο αποτεφρωτήριο της Πάτρας η κάθε καύση εκτιμάται ότι θα κοστίζει περίπου 400 ευρώ, ενώ οι δύο κλίβανοι μπορούν να πραγματοποιούν περίπου 2.500 αποτεφρώσεις τον χρόνο.
ΠΩΣ ΘΑ ΕΙΝΑΙ
Λειτουργικότητα και μυστικισμός είναι τα χαρακτηριστικά που προσέδωσαν οι μελετητές στα σχέδια. Εμπνεύστηκαν από τις πρωτογενείς ταφικές δομές των τύμβων και σχεδίασαν ένα σχεδόν υπόσκαφο συγκρότημα, εσωστρεφές. Ο πυρήνας του κτιρίου, ένα μεγάλο κεντρικό αίθριο και η μικρή εσωτερική αυλή καύσης, φιλτράρει το φως. Ο επισκέπτης κατηφορίζει στην αχαϊκή γη έχοντας πλάι του το υδάτινο στοιχείο.
Οι αρχιτέκτονες σχεδίασαν ένα διάτρητο διάφραγμα από κιβωτούς-τεφροδόχους προσανατολισμένους ώστε να επιτρέπεται στο φως της δύσης να εισχωρεί στο αίθριο. Η χρήση του χώματος ως φυσική μόνωση μειώνει σημαντικά τις ενεργειακές απαιτήσεις, ενώ τα υλικά που θα πρωταγωνιστούν είναι η φυσική φύτευση, η πεπιεσμένη γη και το λευκό ανεπίχριστο σκυρόδεμα.
ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΩΝ
Σαφώς και η κατασκευή ενός αποτεφρωτηρίου συνοδεύεται από αντιδράσεις κατοίκων. Βέβαια στη συγκεκριμένη περίπτωση του ΒΙΟΠΑ δεν φαίνεται να έχουν οργανωθεί αντιδράσεις πέραν των φυσιολογικών ορίων. Περισσότερο εκφράζεται δυσφορία λόγω έλλειψης ενημέρωσης από τους αρμόδιους φορείς. Αυτό που τονίζουν κάτοικοι είναι ότι υπάρχουν σε φυσιολογικά πλαίσια το άγχος και οι απορίες, τις οποίες όμως πρέπει ο Δήμος να φροντίσει να καλύψει μέσω ενός γύρου ενημερωτικών συναντήσεων.
