Τα έξι είδη της Ελλάδας
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 6 είδη λαγοκεφάλων, με το ένα εξ’ αυτών να θεωρείται τοξικό και να υπάρχει ισχυρή σύσταση προς τους πολίτες να μην καταναλώνεται.
1.Κοινός Λαγοκέφαλος: Το ψάρι αυτό έχει μακρύ σώμα, το χρώμα της ράχης του είναι σε αποχρώσεις του μπλε ενώ έχει και λίγες κηλίδες.
2. Λαγοκέφαλος: Είναι το πιο κοινό είδος το οποίο συναντάται ευρέως και στις ελληνικές θάλασσες και αυτό για το οποίο υπάρχει η ισχυρή σύσταση να μην καταναλώνεται καθώς είναι τοξικό. Έχει πολλές σκούρες κηλίδες και μια ασημί πλευρική γραμμή.
3.Καστανόραχος Λαγοκέφαλος: Η ράχη του είναι καστανή, η κοιλιά του έχει ανοιχτό χρώμα και τα πτερύγιά του είναι κιτρινωπά.
4. Λαγοκέφαλος του Σουέζ: Το σώμα του συγκεκριμένου είδους είναι μικρότερο από τα υπόλοιπα του είδους και στα πλευρά έχει σκουρόχρωμες κηλίδες.
5. Βραχυκέφαλος τετραόδοντας: Το συγκεκριμένο είδος διαφέρει αρκετά από τα υπόλοιπα καθώς έχει κοντόχοντρο σώμα και στρογγυλεμένο κεφάλι. Σκούρες κηλίδες υπάρχουν και σε αυτό.
6.Νανολαγοκέφαλος: Είναι το πολύ μικρό είδος του ψαροκέφαλου. Το σώμα του είναι ιδιαίτερα λεπτό και ζει κοντά στο βυθό.
Από πού ήρθαν οι λαγοκέφαλοι
Οι λαγοκέφαλοι είναι ψάρια της οικογένειας Tetraodontidae, γνωστά διεθνώς ως pufferfish ή toadfish. Το πιο γνωστό πιο προβληματικό είδος, είναι το δεύτερο με επιστημονική ονομασία Lagocephalus sceleratus. Το είδος αυτό εισέβαλε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ενώ πλέον έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Η παρουσία του συγκεκριμένου είδους είναι ισχυρή κυρίως σε νότιες και ανατολικές περιοχές ενώ φαίνεται να επεκτείνεται όλο και περισσότερο.
Γιατί είναι επικίνδυνος;
Ο λαγοκέφαλος, σύμφωνα με τον Οδηγό Πεδίου Βιοποικιλότητας Ελλάδας, δεν πρέπει να καταναλώνεται. Το σώμα του μπορεί να περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση ή και θάνατο. Η τοξίνη εντοπίζεται συχνά σε όργανα όπως το συκώτι και οι γονάδες, αλλά μπορεί να υπάρχει και σε άλλους ιστούς ενώ μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, ζάλη, αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία ή στην κίνηση, εμετό, διάρροια, παράλυση και σε σοβαρές περιπτώσεις αναπνευστική ανεπάρκεια ή και θάνατο. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες μετά την κατανάλωση.
Παράνομη η πώλησή τους
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλιευτικά προϊόντα από δηλητηριώδη ψάρια των οικογενειών Tetraodontidae, Molidae, Diodontidae και Canthigasteridae δεν πρέπει να διατίθενται στην αγορά. Οι λαγοκέφαλοι ανήκουν στην οικογένεια Tetraodontidae.
Τι να προσέξουν οι ψαράδες και οι λουόμενοι
Οι ψαράδες, αν έρθουν αντιμέτωποι με λαγοκέφαλο, καλό θα είναι να ακολουθήσουν ορισμένα βήματα ασφαλείας. Αρχικά δεν θα πρέπει να τον καταναλώσουν καθώς είναι τοξικός. Επίσης, να μην τον διαθέσουν στην αγορά προς πώληση ή να τον δώσουν σε άλλον. Λόγω της τοξίνης που υπάρχει στο σώμα του, δεν θα πρέπει να καθαρίζεται ή να επεξεργάζεται με άλλα αλιεύματα. Οι ψαράδες δεν θα πρέπει να τον πιάνουν με γυμνά χέρια καθώς έχει πολύ ισχυρά δόντια. Δεν είναι λίγες φορές, που έχουν καταγραφεί λαγοκέφαλοι σε βίντεο να κόβουν ολόκληρα κομμάτια από κουτάκια αναψυκτικών. Και τέλος, θα πρέπει να γίνεται η καταγραφή του και να αποστέλλεται η φωτογραφία σε αρμόδιες πλατφόρμες.
Όσο για τους λουόμενους, αν δουν λαγοκέφαλο δεν θα πρέπει να προσπαθήσουν να τον αγγίξουν και θα πρέπει να κρατήσουν ασφαλή απόσταση από αυτόν. Αν τον βρουν νεκρό σε παραλία, θα πρέπει να βρουν έναν τρόπο να τον απομακρύνουν από το σημείο χωρίς να τον αγγίξουν και να τον μεταφέρουν σε σημείο που δεν θα μπορεί να τον φάει κάποιο ζώο.
Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει λαγοκέφαλος
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, με αφορμή την συνεχώς αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, ενημερώνει τους πολίτες για τους κινδύνους που εγκυμονεί το συγκεκριμένο είδος ψαριού και παρέχει χρήσιμες οδηγίες Πρώτων Βοηθειών σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμά του.
Ο λαγοκέφαλος περιέχει ισχυρή νευροτοξίνη (τετροδοτοξίνη), η οποία καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη. Επειδή η κατανομή της τοξίνης ποικίλλει, κανένα μέρος του ψαριού δεν θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση. Αν και το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι τοξικό, οι ιδιαίτερα ισχυρές σιαγόνες του, που μοιάζουν με ράμφος, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία.
Ο Τομέας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνιστά:
• Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο τρεχούμενο καθαρό νερό και σαπούνι. Μην χρησιμοποιείτε τοπικά αντισηπτικά χωρίς οδηγία γιατρού.
• Εφαρμόστε σταθερή πίεση με καθαρές γάζες ή πανί καθαρό. Αν η αιμορραγία είναι έντονη, διατηρήστε συνεχή πίεση πάνω στο τραύμα, κρατώντας το μέλος ψηλά.
• Αναζητήστε οπωσδήποτε ιατρική βοήθεια, το τραύμα από το δάγκωμα, θα χρειαστεί εξειδικευμένη φροντίδα, αντιτετανικό ορό, ίσως κι ράμματα αν το τραύμα είναι βαθύ.
• Σε περίπτωση που το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή ή η αιμορραγία είναι έντονη, οι πολίτες θα πρέπει να καλέσουν άμεσα το ΕΚΑΒ (166) ή τον Ευρωπαϊκό
Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112), παρέχοντας τις κατάλληλες Πρώτες Βοήθειες μέχρι την άφιξη της εξειδικευμένης βοήθειας.
