Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία ελληνικής έρευνας για τις διατροφικές διαταραχές, που δείχνουν ότι η συναισθηματική υπερεμπλοκή των φροντιστών είναι υψηλότερη όταν ο ασθενής πάσχει από νευρική ανορεξία, έχει χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος ή εμφανίζει αυτοτραυματικές συμπεριφορές.
Τα ευρήματα φωτίζουν με διαφορετικό τρόπο τον ρόλο της οικογένειας στη φροντίδα των ατόμων με διατροφικές διαταραχές, αναδεικνύοντας ότι η έντονη συναισθηματική συμμετοχή των φροντιστών δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται μονοδιάστατα ως αρνητικός παράγοντας. Αντίθετα, σε πολιτισμικά πλαίσια όπως το ελληνικό και ευρύτερα το μεσογειακό, μπορεί να αποτελεί έκφραση φροντίδας, εγγύτητας και αυξημένου αισθήματος ευθύνης απέναντι στο αγαπημένο πρόσωπο που νοσεί.
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο International Congress for Eating Disorders (ICED) 2026, στη Χάγη, και υπογράφεται από τις Δρ. Μαρία Τσιάκα και Έλενα Διέτη, με τίτλο «Οι πολιτισμικές διαστάσεις στη φροντίδα ατόμων με διατροφικές διαταραχές: Συναισθηματική υπερεμπλοκή και χαρακτηριστικά ασθενών και φροντιστών στην Ελλάδα».
Τα στοιχεία της ελληνικής μελέτης
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 68 βασικούς φροντιστές ασθενών με διατροφικές διαταραχές, εκ των οποίων το 91% ήταν μητέρες. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 20,43 έτη, με ηλικιακό εύρος από 12 έως 57 ετών.
Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, οι φροντιστές ασθενών με νευρική ανορεξία εμφάνισαν εντονότερη συναισθηματική εμπλοκή σε σχέση με εκείνους που φρόντιζαν άτομα με νευρική βουλιμία. Η ίδια τάση καταγράφηκε και σε περιπτώσεις όπου οι ασθενείς είχαν χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος, η νόσος γινόταν αντιληπτή ως πιο πρόσφατη ή υπήρχαν αυτοτραυματικές συμπεριφορές.
Όταν η φροντίδα γίνεται επαγρύπνηση
Σύμφωνα με την έρευνα, η έντονη εμπλοκή των φροντιστών μπορεί να αντανακλά αυξημένη επαγρύπνηση, φόβο και προστατευτικότητα, ιδιαίτερα όταν η νόσος γίνεται αντιληπτή ως πιο οξεία, σωματικά επικίνδυνη ή συναισθηματικά απειλητική.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι η υψηλότερη συναισθηματική υπερεμπλοκή συνδέθηκε με χαμηλότερη αναφερόμενη αντίληψη αλλαγών στη ζωή των φροντιστών λόγω της φροντίδας. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι φροντιστές, παρότι εμπλέκονται έντονα στην υποστήριξη του ασθενούς, ενδέχεται να υποτιμούν ή να ελαχιστοποιούν τον προσωπικό αντίκτυπο που έχει η φροντίδα στη δική τους καθημερινότητα.
Όπως δήλωσε η Δρ. Μαρία Τσιάκα, «η οικογένεια στις διατροφικές διαταραχές δεν είναι ένας παθητικός παρατηρητής. Είναι συχνά ο βασικός χώρος μέσα στον οποίο η νόσος εκδηλώνεται, αλλά και ο χώρος μέσα από τον οποίο μπορεί να υποστηριχθεί ουσιαστικά η ανάρρωση».
Γιατί έχει σημασία το μεσογειακό πλαίσιο
Η ίδια υπογραμμίζει ότι στο ελληνικό και μεσογειακό πλαίσιο η έντονη συναισθηματική εμπλοκή δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτόματα ως δυσλειτουργική. Αντίθετα, χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη το πολιτισμικό νόημα της φροντίδας, της εγγύτητας και της οικογενειακής ευθύνης.
Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για πιο εξειδικευμένες και πολιτισμικά ενημερωμένες παρεμβάσεις για τους φροντιστές ατόμων με διατροφικές διαταραχές. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της υποστήριξης της οικογένειας όχι με όρους ενοχοποίησης, αλλά με στόχο την εκπαίδευση, την αποφόρτιση, την ενδυνάμωση και τη θεραπευτική αξιοποίηση της οικογενειακής παρουσίας.
