Δεν χρειάζεται να βρίσκεται κάποιος στην κορυφή ενός βουνού, σε ανοιχτό χωράφι ή στη μέση της θάλασσας για να απειληθεί από κεραυνό.
Η εδραιωμένη εντύπωση ότι οι πυκνοκατοικημένες πόλεις μας προσφέρουν αυτόματη και απόλυτη προστασία απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα καταρρίπτεται με δραματικό τρόπο από την πραγματικότητα και τα επιστημονικά δεδομένα.
Νεκροί
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του συστήματος καταγραφής TALOS, δεκάδες άνθρωποι (44 επίσημα καταγεγραμμένοι θάνατοι από το 2001 έως και το 2024) έχουν χάσει τη ζωή τους στη χώρα μας από κεραυνούς.
Παρότι οι περισσότερες αναφορές αφορούν αγρότες, κτηνοτρόφους ή ορειβάτες, η λίστα περιλαμβάνει πολίτες σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, αποδεικνύοντας ότι κανείς δεν είναι ασφαλής, ακόμη και μέσα στον αστικό ιστό.
Πρόσφατα περιστατικά σε κατοικημένες περιοχές, είοχαν δραματική κατάληξη.
Ο κεραυνός δεν χρειάζεται να σε πετύχει ευθέως
Όπως επισημαίνουν διεθνείς μετεωρολογικοί οργανισμοί και φορείς υγείας —όπως η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (NWS) και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC)— η μεγαλύτερη παγίδα είναι η πεποίθηση ότι ο κίνδυνος αφορά αποκλειστικά και μόνο την απευθείας πτώση πάνω στον άνθρωπο.
Στην πραγματικότητα, οι πιο συνηθισμένοι και θανατηφόροι μηχανισμοί είναι αόρατοι και λειτουργούν περιφερειακά.
Ένας από αυτούς είναι το ρεύμα εδάφους
Όταν ένας κεραυνός χτυπήσει το έδαφος ή ένα αντικείμενο, τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας διαχέεται ακτινωτά στην επιφάνεια.
Ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση γίνεται μέρος αυτής της πορείας, καθώς το ρεύμα εισέρχεται και εξέρχεται από το σώμα του.
Σύμφωνα με τη NWS, αυτός ο μηχανισμός ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους και τραυματισμούς.
Επιπλέον, υπάρχει το πλευρικό φλας.
Ο κεραυνός χτυπάει ένα ψηλό σημείο ή δέντρο και μέρος του φορτίου «πηδά» προς έναν άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα του.
Στις πόλεις, μάλιστα, το ρεύμα μπορεί να ταξιδέψει απρόβλεπτα μέσα από μεταλλικές κατασκευές, καλώδια, σωληνώσεις ή δομικά στοιχεία κτιρίων, σύμφωνα με το National Severe Storms Laboratory, το διεθνώς αναγνωρισμένο εργαστήριο μετεωρολογικής έρευνας των ΗΠΑ, το οποίο υπάγεται στην Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA)
Η ψευδαίσθηση της ασφάλειας στην πόλη
Οι πόλεις είναι γεμάτες από ψηλά κτήρια, κεραίες και πάρκα με δέντρα.
Αντίθετα με ό,τι πιστεύουν πολλοί, αυτά τα σημεία δεν λειτουργούν πάντα ως ασπίδες προστασίας για τους πεζούς· αντιθέτως, μπορούν να γίνουν επικίνδυνα σημεία εκφόρτισης.
Ασπίδα το αυτοκίνητο
Ειδικοί θεωρούν πως το αυτοκίνητο στην περίπτωση κεραυνοφόρας καταιγίδας αποτελεί ασπίδα για τον οδηγό αλλά και τους επιβάτες. Σε αντίθεση με τους οδηγούς και τους συνεπιβάτες μηχανών που είναι εκτεθειμένοι. Και έχει συμβεί στη βόρεια Ελλάδα να χάσει τη ζωή του από κεραυνό οδηγός μοτοσικλέτας.
Ας έχουμε υπόψιν μας ότι σύμφωνα με τα δεδομένα του CDC, οι κεραυνοί μπορούν να πλήξουν περιοχές έως και 16 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο όπου βρέχει.
Να μην περπατάμε χέρι χέρι
Μάλιστα, όπως είχε προσφάτως δηλώσει εμφατικά ο Ζαφείρης Τρόμπακας, υπό την ιδιότητα του διευθυντού εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, πολύ σημαντικό είναι «σε περίπτωση που υπάρχει μαζί παιδί να μην περπατάμε μαζί χέρι χέρι», και «τα κατοικίδια να μην φορούν λουρί».
«Αν πέσει κεραυνός στα πέντε μέτρα μακριά και είμαστε με ενωμένα τα πόδια, το μόνο που θα μας προκαλέσει είναι το ωστικό κύμα να μας πετάξει και να δημιουργήσει μια περιοδική κώφωση. Γι’ αυτό σκοτώνονται πρώτα τα τετράποδα, όπως κατσίκια, κοπάδια, σκύλοι, άλογα που δεν μένουν ακίνητα και τρέχουν με μεγάλη δρασκελιά»
Η κρίσιμη γραμμή άμυνας
Παρά τη σφοδρότητα του φαινομένου, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που πλήττονται από κεραυνό (περίπου το 90%) επιζεί, αν και συχνά με σοβαρά τραύματα ή νευρολογικές βλάβες, με την καρδιακή ανακοπή να αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου.
Η οδηγία των ειδικών είναι ξεκάθαρη: μόλις ακουστεί η πρώτη βροντή, οφείλουμε να αναζητούμε άμεσα καταφύγιο σε κλειστό κτήριο ή σε κλειστό αυτοκίνητο.
Τα υπόστεγα, οι στάσεις λεωφορείων και τα δέντρα σε ανοιχτούς χώρους δεν προσφέρουν απολύτως καμία προστασία.
