Καθώς ο τομέας της τεχνητής νοημοσύνης συνεχίζει να ωθεί την αγορά σε νέα υψηλά επίπεδα, οι επενδυτές αναρωτιούνται όλο και περισσότερο αν βρισκόμαστε σε μια άλλη χρηματοπιστωτική φούσκα που είναι προδιαγεγραμμένη να σκάσει.
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή, τουλάχιστον σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα.
Ο δείκτης S&P 500 σημείωσε άνοδο 16% το 2025, με τις εταιρείες Nvidia Corp., Alphabet Inc., Broadcom Inc. και Microsoft Corp. να συμβάλλουν περισσότερο. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνονται οι ανησυχίες για τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια που οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν δεσμευτεί να δαπανήσουν για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Εν τω μεταξύ, η OpenAI έχει δεσμευτεί να δαπανήσει περισσότερα από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, ένα εντυπωσιακό ποσό για μια κλειστή, μη κερδοφόρα εταιρεία. Αλλά ίσως ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κυκλική φύση πολλών από τις συμφωνίες της.
Σύμφωνα με τον Μπράιαν Λέβιττ, επικεφαλής στρατηγικού σχεδιασμού της Invesco, η υπερβολική επένδυση ήταν πάντα ένα κοινό φαινόμενο όταν υπήρχε μια τεχνολογική πρόοδος που θα μεταμόρφωνε την κοινωνία, όπως η ανάπτυξη των σιδηροδρόμων, της ηλεκτρικής ενέργειας και του διαδικτύου. Αυτή τη φορά τα πράγματα μπορεί να μην είναι διαφορετικά.
Ωστόσο, με τις αποτιμήσεις των μετοχών να αυξάνονται σταδιακά και τις Nvidia, Microsoft, Alphabet, Amazon.com, Broadcom και Meta Platforms να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 30% του S&P 500, ένα sell-off AI θα έπληττε σκληρά τον δείκτη.
Ρυθμός, διάρκεια
Ένας απλός τρόπος για να εκτιμήσουμε αν η άνοδος της τεχνολογίας που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη έχει προχωρήσει πολύ ή πολύ γρήγορα είναι να τη συγκρίνουμε με προηγούμενες ανοδικές τάσεις. Σύμφωνα με έρευνα του στρατηγικού αναλυτή της Bank of America, Μάικλ Χάρτνετ, οι 10 φούσκες μετοχών από όλο τον κόσμο από το 1900 διήρκεσαν κατά μέσο όρο λίγο περισσότερο από δυόμισι χρόνια, με κέρδη από το χαμηλότερο στο υψηλότερο σημείο της τάσης να φτάνουν το 244%.
Συγκριτικά, η άνοδος που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται στο τρίτο έτος της, με τον S&P 500 να έχει σημειώσει άνοδο 79% από το τέλος του 2022 και τον δείκτη Nasdaq 100, που περιλαμβάνει κυρίως εταιρείες τεχνολογίας, να έχει σημειώσει άνοδο 130%.
Αν και είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα από τα δεδομένα, ο Χάρτνετ προειδοποιεί τους επενδυτές να μην εγκαταλείψουν την αγορά, ακόμη και αν πιστεύουν ότι βρίσκεται σε φούσκα, επειδή το τελευταίο στάδιο της ανόδου είναι συνήθως το πιο απότομο και η απώλεια θα ήταν δαπανηρή. Ένας τρόπος αντιστάθμισης είναι η αγορά φθηνών μετοχών, όπως μετοχές του Ηνωμένου Βασιλείου και εταιρείες ενέργειας, είπε.
Συγκέντρωση
Οι 10 μεγαλύτερες μετοχές του S&P 500 αντιπροσωπεύουν πλέον σχεδόν το 40% του δείκτη, ένα επίπεδο συγκέντρωσης που δεν έχει παρατηρηθεί από τη δεκαετία του 1960. Αυτό έχει αποθαρρύνει ορισμένους επενδυτές, μεταξύ των οποίων και ο βετεράνος ερευνητής της Wall Street Εντ Γιαρντένι, ο οποίος δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι δεν έχει πλέον νόημα να συνιστάται η υπερεκτίμηση των μετοχών τεχνολογίας.
Οι ιστορικοί της αγοράς υποστηρίζουν ότι, αν και η συγκέντρωση φαίνεται ακραία, υπάρχουν προηγούμενα. Οι κορυφαίες μετοχές ως μερίδιο της αμερικανικής αγοράς ήταν σε παρόμοια επίπεδα τη δεκαετία του 1930 και του 1960, σύμφωνα με τον καθηγητή του London Business School, Πολ Μαρς, ο οποίος μελέτησε τα τελευταία 125 χρόνια των αποδόσεων των παγκόσμιων περιουσιακών στοιχείων. Το 1900, το 63% της αξίας της αμερικανικής αγοράς ήταν συνδεδεμένο με μετοχές σιδηροδρόμων, σε σύγκριση με το 37% που ήταν συνδεδεμένο με την τεχνολογία στο τέλος του 2024, δήλωσε ο Μαρς.
Βασικά μεγέθη
Οι φούσκες περιουσιακών στοιχείων τείνουν να είναι πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστούν σε πραγματικό χρόνο παρά εκ των υστέρων, επειδή τα βασικά μεγέθη βρίσκονται συνήθως στο επίκεντρο της συζήτησης και οι δείκτες στους οποίους επικεντρώνονται οι επενδυτές μπορεί να είναι ρευστοί, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της TS Lombard, Ντάριο Πέρκινς.
Ωστόσο, ορισμένα θεμελιώδη στοιχεία είναι πάντα σημαντικά. Για παράδειγμα, σε σύγκριση με τη φούσκα των dot-com, οι σημερινοί κολοσσοί της τεχνητής νοημοσύνης έχουν χαμηλότερους δείκτες χρέους προς κέρδη από, για παράδειγμα, την WorldCom Inc. Eταιρείες όπως η Nvidia και η Meta Platforms ήδη αναφέρουν ισχυρή αύξηση των κερδών από την τεχνητή νοημοσύνη, κάτι που δεν ίσχυε απαραίτητα στην εποχή της κερδοσκοπίας πριν από 25 χρόνια.
Το ενδεχόμενο πιστωτικού κινδύνου στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης κάνει ορισμένους επενδυτές νευρικούς. Αφού η Oracle Corp. πούλησε ομόλογα αξίας 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις 24 Σεπτεμβρίου, η μετοχή της έπεσε κατά 5,6% την επόμενη μέρα και έκτοτε έχει υποχωρήσει κατά 37%. Σύμφωνα με εκτίμηση της Societe Generale, οι Meta, Alphabet και Oracle θα χρειαστεί να συγκεντρώσουν συνολικά 86 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο το 2026.
Αποτιμήσεις
Η αποτίμηση του S&P 500 είναι η υψηλότερη που έχει σημειωθεί ποτέ, εκτός από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τουλάχιστον σύμφωνα με τον κυκλικά προσαρμοσμένο δείκτη τιμής προς κέρδη, που επινόησε ο οικονομολόγος Ρόμπερτ Σίλερ.
Οι αισιόδοξοι επενδυτές υποστηρίζουν ότι, ενώ οι αποτιμήσεις της αγοράς αυξάνονται λόγω της τεχνολογίας, ο ρυθμός αύξησης είναι πολύ πιο αργός από ό,τι στην εποχή των dot-com.
Προειδοποιήσεις επενδυτών
Οι συζητήσεις για μια πιθανή φούσκα συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά εντάθηκαν σημαντικά τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, εν μέσω προειδοποιήσεων από τον επενδυτή Μάικλ Μπέρι και την Τράπεζα της Αγγλίας. Περισσότερες από 12.000 δημοσιεύσεις τον Νοέμβριο ανέφεραν τη φράση «φούσκα AI», περίπου ισάριθμες με τους προηγούμενους δέκα μήνες συνολικά, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.
