Mετακινείς έναν δείκτη για το πόσο ικανή θα γίνει η AI, έναν δεύτερο για το πόσο γρήγορα θα τη χρησιμοποιήσουν οι επιχειρήσεις, αποφασίζεις αν θα βοηθά τους ανθρώπους ή θα τους αντικαθιστά και πόσο εύκολα θα βρίσκει άλλη δουλειά όποιος εκτοπίζεται. Μπροστά σου αλλάζουν αμέσως οι καμπύλες: ΑΕΠ, ανεργία, μισθοί, θέσεις εργασίας, μερίδιο της εργασίας και του κεφαλαίου. Η Anthropic έφτιαξε ένα διαδραστικό οικονομικό μοντέλο για να δούμε τι θα μπορούσε να συμβεί στις ΗΠΑ έως το 2030, αν η τεχνητή νοημοσύνη αρχίσει να αναλαμβάνει ουσιαστικό κομμάτι της ανθρώπινης εργασίας.
Το «Economic Scenarios for Transformative AI» δεν επιχειρεί να προβλέψει ποιο μέλλον θα έρθει. Οι συγγραφείς το λένε ρητά: τα τρία σενάρια ήπιο, σημαντικής μεταβολής και ακραίο— δεν είναι προβλέψεις και δεν συνοδεύονται από πιθανότητες. Το εργαλείο υπάρχει για να δείξει τι συμβαίνει στην οικονομία όταν αλλάζουν μερικές βασικές παραδοχές: οι δυνατότητες της AI, η ταχύτητα με την οποία υιοθετείται, το πόσο συχνά συμπληρώνει ή αντικαθιστά τον άνθρωπο, η αύξηση της παραγωγικότητας και ο χρόνος που χρειάζεται ένας εργαζόμενος για να βρει νέα δουλειά.
Στο πιο ήπιο σενάριο, η αλλαγή δύσκολα θα φαινόταν ως επανάσταση. Μέχρι το 2030 η AI χρησιμοποιείται περίπου στο 4% των εργασιών της οικονομίας και το ΑΕΠ είναι μόλις 1,6% υψηλότερο από όσο θα ήταν χωρίς αυτήν. Η επίδραση στην απασχόληση και στην ανεργία παραμένει μικρή.
Στο δεύτερο σενάριο η εικόνα αλλάζει. Η AI χρησιμοποιείται περίπου στο 12% των εργασιών και, στις περισσότερες από αυτές, αντικαθιστά ανθρώπινη εργασία αντί απλώς να τη διευκολύνει. Το ΑΕΠ το 2030 βρίσκεται 8,3% ψηλότερα από το σενάριο χωρίς AI και η συνολική ανεργία φτάνει το 4,6%. Η απασχόληση στα επαγγέλματα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην αυτοματοποίηση μειώνεται περίπου κατά 4%.
Και ύστερα υπάρχει το ακραίο σενάριο. Ως το 2030 η AI εκτελεί σχεδόν το μισό της γνωστικής εργασίας που κάνουν σήμερα οι άνθρωποι. Ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης φτάνει κάποια στιγμή το 15% και το ΑΕΠ είναι 32,4% υψηλότερο από όσο θα ήταν χωρίς AI. Η συνολική ανεργία, όμως, πλησιάζει το 12%, ενώ σχεδόν ένας στους πέντε εργαζομένους σε γνωστικά επαγγέλματα είναι άνεργος. Οι μισθοί σε αυτές τις δουλειές βρίσκονται 11,5% χαμηλότερα από την πορεία που θα ακολουθούσαν χωρίς την τεχνητή νοημοσύνη.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, όμως, δεν αφορά μόνο το πόσες δουλειές χάνονται. Αφορά ποιος παίρνει τα χρήματα από αυτή την πρωτοφανή ανάπτυξη. Σήμερα, σύμφωνα με το μοντέλο, από κάθε 100 δολάρια εισοδήματος περίπου 60 πηγαίνουν στην εργασία και 40 στο κεφάλαιο. Στο ακραίο σενάριο η αναλογία αντιστρέφεται: το μερίδιο των εργαζομένων πέφτει στο 45,2% και εκείνο του κεφαλαίου ανεβαίνει στο 54,8%. Η οικονομία έχει γίνει περίπου κατά ένα τρίτο μεγαλύτερη, αλλά το συνολικό εισόδημα από εργασία έχει αλλάξει ελάχιστα σε σχέση με έναν κόσμο χωρίς AI.
Η πίεση δεν μοιράζεται εξίσου. Το μοντέλο χωρίζει την αγορά σε επαγγέλματα που βασίζονται κυρίως σε γνωστικές εργασίες —διοίκηση, επαγγελματικές υπηρεσίες, πωλήσεις, δουλειές γραφείου— και σε επαγγέλματα που προς το παρόν είναι πολύ δυσκολότερο να αυτοματοποιηθούν. Όταν η AI αναλαμβάνει περισσότερη δουλειά από την πρώτη ομάδα, η ζήτηση για αυτούς τους εργαζομένους μειώνεται. Αντίθετα, η μεγαλύτερη παραγωγικότητα μπορεί να αυξήσει τη ζήτηση για ηλεκτρολόγους, εργαζομένους στις κατασκευές και άλλες δουλειές που απαιτούν φυσική παρουσία. Στο ακραίο σενάριο, οι μισθοί εκτός των γνωστικών επαγγελμάτων βρίσκονται 34% πάνω από την πορεία που θα είχαν χωρίς AI.
Οι οικονομολόγοι της Anthropic δεν υποστηρίζουν ότι αυτό είναι το μέλλον που μας περιμένει. Το μοντέλο αφήνει μάλιστα έξω αρκετά πράγματα που θα μπορούσαν να αλλάξουν δραματικά την εικόνα: ύφεση ή χρηματοπιστωτική αναταραχή, πολιτικές παρεμβάσεις, πτώση της κατανάλωσης εξαιτίας της ανεργίας, ενδεχόμενες καταστροφικές συνέπειες από την ίδια την AI και μια μεγάλη πρόοδο στη ρομποτική που θα έφερνε την αυτοματοποίηση και στις χειρωνακτικές δουλειές.
Υπάρχει, πάντως, ένας λόγος που η Anthropic πιστεύει ότι δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι το 2030 για να καταλάβουμε προς τα πού κινούμαστε. Ο οικονομολόγος Άντον Κόρινεκ εκτιμά ότι μέσα στα επόμενα ένα ή δύο χρόνια θα αρχίσει να φαίνεται πόσο γρήγορα βελτιώνονται οι δυνατότητες της AI, πόσο γρήγορα περνά στην πραγματική οικονομία και τι κέρδη παραγωγικότητας φέρνει.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, μπορεί να μην είναι αν η AI θα κάνει την οικονομία πλουσιότερη. Και στα τρία σενάρια το κάνει. Το ερώτημα είναι αν οι άνθρωποι που εργάζονται θα εξακολουθήσουν να παίρνουν το ίδιο κομμάτι αυτής της οικονομίας ή αν η μεγαλύτερη πίτα θα καταλήγει όλο και περισσότερο σε όσους κατέχουν το κεφάλαιο και την τεχνολογία.
Με στοιχεία από Axios
