Μια νέα μορφή ψηφιακού εκβιασμού φαίνεται να εξαπλώνεται στο Instagram, με δημιουργούς περιεχομένου να καταγγέλλουν ότι έχουν χάσει σημαντικά χρηματικά ποσά ύστερα από ψευδείς αναφορές περί παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων, οι οποίες οδηγούν ακόμη και σε προσωρινή αναστολή ή διαγραφή λογαριασμών.
Ένας από τους δημιουργούς που μίλησαν στο BBC διαχειρίζεται λογαριασμό με περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο ακόλουθους και παραδέχθηκε ότι πλήρωσε 50 δολάρια σε απατεώνα, προκειμένου να ανακτήσει γρηγορότερα την πρόσβαση στον λογαριασμό του.
Η Meta, από την πλευρά της, δήλωσε: «Καταλαβαίνουμε ότι αυτό μπορεί να είναι απογοητευτικό για τους επηρεαζόμενους, και τα συστήματά μας έχουν σχεδιαστεί για να εμποδίζουν εξαρχής τέτοια περιστατικά». Παράλληλα, η εταιρεία πρόσθεσε: «Μετά την αξιολόγησή μας, αποκαταστήσαμε το επηρεασμένο περιεχόμενο και προσθέσαμε επιπλέον προστασίες για να διαφυλάξουμε τους λογαριασμούς από παρόμοιες απόπειρες στο μέλλον».
Ωστόσο, οι δημιουργοί που μίλησαν στο BBC υποστηρίζουν ότι οι μηχανισμοί της πλατφόρμας δεν καταφέρνουν πάντοτε να αναγνωρίσουν προφανώς καταχρηστικές αναφορές, ενώ η διαδικασία ένστασης μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του λογαριασμού Lost in Time History, ο οποίος δημοσιεύει ιστορικές φωτογραφίες και αριθμεί πάνω από 1,5 εκατομμύριο ακολούθους. Ο δημιουργός του, Olly, δήλωσε ότι χρησιμοποιεί αποκλειστικά φωτογραφίες δημόσιου τομέα ή υλικό για το οποίο διαθέτει άδεια. Παρ’ όλα αυτά, όπως υποστηρίζει, έχει δεχθεί δεκάδες «εμφανώς ψεύτικες» καταγγελίες μόνο μέσα στο 2026.
Συχνά, όπως περιγράφει, οι αναφορές γίνονται ταυτόχρονα για πολλές αναρτήσεις και προέρχονται από την ίδια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Λίγο αργότερα, ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από τις καταγγελίες επικοινωνεί μαζί του και ζητά να συνεχίσουν τη συζήτηση μέσω Telegram. «Απαιτούν ένα συγκεκριμένο χρηματικό ποσό», είπε, εξηγώντας ότι συνήθως πρόκειται για μερικές εκατοντάδες δολάρια.
Ο ίδιος αποφάσισε τελικά να καταβάλει 50 δολάρια σε κρυπτονόμισμα, χαρακτηρίζοντας την πληρωμή «έσχατη λύση», καθώς η επίσημη διαδικασία της Meta θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες.
Η πληρωμή, ωστόσο, δεν έλυσε το πρόβλημα. «Αυτό είναι το χειρότερο. Να αναγκάζεσαι να πληρώσεις τον άνθρωπο που σου προκάλεσε όλη αυτή την ταλαιπωρία, και αμέσως μετά να συμβαίνει ξανά το ίδιο», δήλωσε. Λόγω των αλλεπάλληλων αναφορών, ο λογαριασμός του αποχρηματοδοτήθηκε, με συνέπεια να μην μπορεί πλέον να αποκομίζει έσοδα από δημοφιλείς αναρτήσεις.
«Δεν υπάρχει καμία έρευνα για κατάχρηση, ούτε το σύστημα της Meta εντοπίζει ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποτελεί κατάχρηση», ανέφερε.
Αντίστοιχη εμπειρία περιέγραψε και ο Abin Tom Sebastian, ο οποίος διαχειρίζεται τον λογαριασμό Morbid Kuriosity. «Η Meta δεν ήταν καθόλου βοηθητική κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αναγκάζοντάς σε να πληρώνεις για υποστήριξη ώστε να μπορείς απλώς να μιλήσεις με κάποιον, ακόμη και αν ισχυρίζεται ότι στηρίζει τους δημιουργούς», δήλωσε.
Η συνδρομητική υπηρεσία επαλήθευσης της Meta προσφέρει, μεταξύ άλλων, πρόσβαση σε υποστήριξη μέσω ζωντανής συνομιλίας. Ο Sebastian πρόσθεσε: «Έχασα οριστικά σημαντικά συμβόλαια με εταιρείες, οι οποίες προχώρησαν με άλλους δημιουργούς, και δεν έλαβα καμία διαβεβαίωση ή υποστήριξη από τη Meta ότι κάτι τέτοιο δεν θα επαναληφθεί».
Στο πλαίσιο της έρευνάς του, το BBC επικοινώνησε με τρία άτομα τα οποία παραδέχθηκαν ότι υποβάλλουν αναφορές πνευματικών δικαιωμάτων κατά λογαριασμών του Instagram, χωρίς οι ίδιοι να είναι οι κάτοχοι των συγκεκριμένων δικαιωμάτων. Και οι τρεις φέρονται να βρίσκονται στην Ινδία ή σε γειτονικές χώρες και αρνήθηκαν ότι ενεργούν παράνομα, υποστηρίζοντας ότι υποβάλλουν καταγγελίες εκ μέρους δικαιούχων.
Ωστόσο, το BBC αναφέρει ότι έχει δει μηνύματα ενός εξ αυτών, στα οποία ζητούσε 900 δολάρια για να αποσύρει καταγγελία. Ο ίδιος φέρεται να υποστήριξε ότι το ποσό αποτελούσε αμοιβή για τις υπηρεσίες του και επιβεβαίωσε ότι το κρατούσε ολόκληρο. Ένα από τα πρόσωπα που μίλησαν στο βρετανικό δίκτυο ανέφερε: «Αν διαπιστώσω ότι χρησιμοποιούν περιεχόμενο κάποιου άλλου, υποβάλλω καταγγελίες πνευματικών δικαιωμάτων προς όφελος όλων».
Η Meta επισημαίνει ότι δικαίωμα υποβολής καταγγελίας για παραβίαση copyright έχουν μόνο οι πραγματικοί κάτοχοι των δικαιωμάτων ή εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποί τους. Μετά την παρουσίαση συγκεκριμένων περιπτώσεων από το BBC, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι προχώρησε σε αποκατάσταση περιεχομένου και ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων προστασίας στους λογαριασμούς που επηρεάστηκαν.
Η υπόθεση, πάντως, αναδεικνύει ένα σοβαρό κενό στο σύστημα προστασίας των δημιουργών, καθώς ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση πραγματικών παραβιάσεων πνευματικών δικαιωμάτων φαίνεται πως μπορεί να μετατραπεί, όταν γίνεται κατάχρησή του, σε μέσο οικονομικής πίεσης και εκβιασμού.
