Επιστήμονες δημιούργησαν μια ψηφιακή ανακατασκευή του προσώπου ενός ανθρώπου που έζησε πριν από περίπου 315.000 χρόνια, τα λείψανα του οποίου ανακαλύφθηκαν στο Jebel Irhoud του Μαρόκου και θεωρούνται από τα αρχαιότερα γνωστά ευρήματα του είδους μας.
Η αναπαράσταση βασίστηκε σε ένα σύνθετο τρισδιάστατο μοντέλο κρανίου και επιτρέπει για πρώτη φορά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς μπορεί να έμοιαζε ένας από τους πρώτους Homo sapiens.
Από ένα τυχαίο εύρημα στο Μαρόκο
Η ιστορία ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν ένας εργάτης που πραγματοποιούσε εξορύξεις στο Jebel Irhoud εντόπισε ένα κρανίο με έντονα ανθρώπινα χαρακτηριστικά.
Το απολίθωμα, γνωστό ως Irhoud 1, αρχικά θεωρήθηκε ότι ανήκε σε μια αφρικανική παραλλαγή του ανθρώπου του Νεάντερταλ και εκτιμήθηκε ότι είχε ηλικία περίπου 40.000 ετών.
Οι μεταγενέστερες αναλύσεις, ωστόσο, άλλαξαν πλήρως την εικόνα. Το 1991 η ηλικία του υπολογίστηκε μεταξύ 100.000 και 200.000 ετών, ενώ το 2007 η εκτίμηση μετακινήθηκε περίπου στα 160.000 χρόνια.
Το 2017, νέες μελέτες επαναταξινόμησαν το Irhoud 1 και τα υπόλοιπα ευρήματα της περιοχής ως Homo sapiens, χρονολογώντας τα περίπου στα 315.000 χρόνια. Η ανακάλυψη αυτή αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην κατανόηση της πρώιμης εξέλιξης του ανθρώπινου είδους.
Πώς δημιουργήθηκε το ψηφιακό πρόσωπο
Η νέα ανακατασκευή βασίστηκε σε δεδομένα που είχαν δημοσιοποιηθεί από το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck (MPI-EVA).
Οι ερευνητές δημιούργησαν αρχικά ένα τρισδιάστατο μοντέλο του σύνθετου κρανίου μέσω φωτογραμμετρίας. Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν αξονική τομογραφία σύγχρονου ενήλικου ανθρώπου και την προσαρμόσανε ώστε να ταιριάζει ανατομικά με το απολίθωμα, μέσω της τεχνικής της περιορισμένης ανατομικής παραμόρφωσης (constrained anatomical deformation).
Στη διαδικασία αξιοποιήθηκαν επίσης δεδομένα για το πάχος των μαλακών ιστών από ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής, ώστε να αποδοθεί η πιθανή μορφή του προσώπου.
Το βασικό κρανιακό μοντέλο στηρίχθηκε στο Irhoud 1, ενώ συμπληρώθηκε με τμήματα από άλλα απολιθώματα της ίδιας περιοχής, όπως τα Irhoud 10, Irhoud 11, Irhoud 21 και Irhoud 22, τα οποία προέρχονται από τον ίδιο πληθυσμό και το ίδιο αρχαιολογικό στρώμα.
Ένας εγκέφαλος κοντά στα σύγχρονα επίπεδα
Η μελέτη εκτίμησε τον όγκο της εγκεφαλικής κοιλότητας του Irhoud 1 στα 1.364 κυβικά εκατοστά, τιμή που βρίσκεται πολύ κοντά σε προηγούμενη μέτρηση του 2018, η οποία είχε υπολογίσει τον όγκο στα 1.375 ml.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι προηγούμενες μελέτες είχαν δώσει εύρος μεταξύ 1.305 και 1.480 ml, επίπεδα που βρίσκονται μέσα στο εύρος των σύγχρονων ανθρώπων.
Η ανακατασκευή παρουσιάστηκε σε δύο εκδοχές. Η πρώτη είναι μια ουδέτερη απεικόνιση σε γκρι τόνους, χωρίς μαλλιά, με στόχο να αναδεικνύεται η σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του προσώπου και στη δομή του κρανίου.
Η δεύτερη είναι μια έγχρωμη καλλιτεχνική εκδοχή, στην οποία προστέθηκαν στοιχεία όπως δέρμα, μαλλιά και γένια. Οι λεπτομέρειες αυτές αποτελούν υποθετική καλλιτεχνική απόδοση και δεν προκύπτουν άμεσα από το απολίθωμα.
Η σημασία της ανακάλυψης
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δείχνει πως οι σύγχρονες τεχνολογίες ψηφιακής ανακατασκευής μπορούν να προσφέρουν νέα εργαλεία στην παλαιοανθρωπολογία.
Η χρήση ανοιχτών δεδομένων και διαφανών διαδικασιών, σύμφωνα με τους ερευνητές, επιτρέπει πιο αξιόπιστες και προσβάσιμες μελέτες σύνθετων απολιθωμάτων.
Το πρόσωπο του ανθρώπου από το Jebel Irhoud δεν αποτελεί απλώς μια εντυπωσιακή εικόνα του παρελθόντος. Προσφέρει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης, δείχνοντας ότι οι ρίζες του σύγχρονου ανθρώπου βρίσκονται πολύ βαθύτερα στον χρόνο από ό,τι θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα.
