Στο μικρό Άξστεντ της Κάτω Σαξονίας στη Γερμανία, ένα χωριό μόλις 1.200 κατοίκων, λειτουργεί εδώ και σχεδόν τρία χρόνια ένα διαφορετικό μοντέλο σούπερ μάρκετ. Το κατάστημα της Tante Enso παραμένει προσβάσιμο όλο το 24ωρο, ακόμη και χωρίς προσωπικό, διαθέτοντας περίπου 2.500 προϊόντα σε μόλις 160 τετραγωνικά μέτρα.
Το εγχείρημα επιχειρεί να δώσει απάντηση σε ένα αυξανόμενο πρόβλημα της γερμανικής περιφέρειας: την εξαφάνιση των μικρών καταστημάτων τροφίμων και την έλλειψη εύκολης πρόσβασης σε βασικά αγαθά.
Από 90 καταστήματα στα 300
Η Tante Enso διαθέτει ήδη περισσότερα από 90 καταστήματα στη Γερμανία, όμως τα σχέδιά της είναι πολύ μεγαλύτερα. Σύμφωνα με τη Handelsblatt, o διευθύνων σύμβουλος Τόμας Γκούτμπερλετ θέλει να αυξήσει το δίκτυο στα 300 σημεία έως το 2030.
Σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η εξαγορά 36 καταστημάτων της Tegut στην Έσση, τη Θουριγγία και τη βόρεια Βαυαρία. Όπως αναφέρει ο γερμανικός τύπος, η συμφωνία έχει ήδη λάβει το πράσινο φως από τη γερμανική αρχή ανταγωνισμού και τα καταστήματα αναμένεται να ενσωματωθούν σταδιακά στο δίκτυο της Tante Enso έως την άνοιξη του 2027.
Η ανάπτυξη γίνεται σε μια εξαιρετικά συγκεντρωμένη αγορά. Edeka, Rewe, Schwarz Group -στην οποία ανήκουν Lidl και Kaufland- και Aldi ελέγχουν συνολικά πάνω από το 90% της γερμανικής αγοράς τροφίμων.
Η Tante Enso επιλέγει επομένως να επικεντρωθεί κυρίως στην επαρχία, όπου οι μεγάλοι όμιλοι δεν έχουν πάντα οικονομικό κίνητρο να διατηρούν μικρά καταστήματα.
Το συνεταιριστικό μοντέλο βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής. Πριν ανοίξει κατάστημα σε ένα νέο χωριό, η εταιρεία πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 30.000 ευρώ μέσα σε τέσσερις εβδομάδες.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι απαιτούνται τουλάχιστον 300 κάτοικοι που θα αγοράσουν από μία μερίδα των 100 ευρώ. Μόνο τότε προχωρά η δημιουργία του Smart Store.
Το μοντέλο λειτουργεί ταυτόχρονα ως τεστ ζήτησης αλλά και ως μηχανισμός δημιουργίας πιστού πελατολογίου. Όποιος έχει επενδύσει στο μοναδικό σούπερ μάρκετ του χωριού του έχει επιπλέον κίνητρο να πραγματοποιεί εκεί τις αγορές του.
Αγορές στις 11.30 το βράδυ
Εκτός των ωρών λειτουργίας με προσωπικό, ο πελάτης περνά την ειδική κάρτα από το μηχάνημα στην είσοδο, μπαίνει στο κατάστημα, επιλέγει τα προϊόντα και πληρώνει σε ταμείο self-service.
Το σύστημα δεν απευθύνεται κυρίως σε περαστικούς ή περιστασιακούς νυχτερινούς πελάτες. Οι κάρτες αποστέλλονται ταχυδρομικά, ενώ η εταιρεία υποστηρίζει ότι τα δεδομένα που συγκεντρώνει χρησιμοποιούνται σε ανώνυμη μορφή, μεταξύ άλλων για τη βελτίωση της γκάμας των προϊόντων.
Στο Άξστεντ το μοντέλο φαίνεται να έχει βρει σημαντική ανταπόκριση. Από το άνοιγμα του καταστήματος τον Νοέμβριο του 2023, σχεδόν τα δύο τρίτα των κατοίκων έχουν εγγραφεί. Υπάρχουν περισσότεροι από 780 μέτοχοι και πάνω από 2.500 κάρτες πελατών, ενώ περίπου 165 άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά την κάρτα τους για να μπουν στο κατάστημα.
Τα οικονομικά πίσω από το μοντέλο
Σύμφωνα με τον Γκούτμπερλετ, ακόμη και ένα μικρό κατάστημα χρειάζεται συχνά ετήσιο τζίρο άνω των 500.000 ευρώ για να είναι κερδοφόρο, παρά τη μικρή επιφάνεια και το χαμηλότερο ενοίκιο.
Η Tante Enso είχε το 2025 έσοδα περίπου 40 εκατ. ευρώ, με βασικές αγορές την Κάτω Σαξονία, το Σλέσβιχ-Χόλσταϊν και τη Σαξονία-Άνχαλτ.
Τα 36 καταστήματα της Tegut που αποκτά ο όμιλος είχαν συνολικό τζίρο περίπου 60 εκατ. ευρώ το 2025. Η διοίκηση αναμένει ότι τον πρώτο χρόνο μετά την εξαγορά μπορεί να υπάρξει πτώση έως 20%, μέχρι το νέο μοντέλο να εδραιωθεί στις τοπικές αγορές.
Η ευκαιρία των 3.300 περιοχών χωρίς κοντινό κατάστημα
Τα Smart Stores αποτελούν ακόμη μικρό κομμάτι του γερμανικού λιανεμπορίου, αλλά η αγορά αναπτύσσεται. Η Tante Enso είναι ήδη ο μεγαλύτερος διαχειριστής τέτοιων καταστημάτων στη Γερμανία, ενώ η ανταγωνίστρια Tante M διαθέτει περίπου 75 σημεία.
Το περιθώριο ανάπτυξης είναι σημαντικό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται στο δημοσίευμα, περίπου 3.300 περιοχές στη Γερμανία δεν διαθέτουν πλέον κατάστημα τροφίμων σε απόσταση που μπορεί να καλυφθεί με τα πόδια.
Το μοντέλο χωρίς προσωπικό μπορεί να καταστήσει βιώσιμα σημεία στα οποία ένα συμβατικό σούπερ μάρκετ με πλήρη στελέχωση δεν θα ήταν οικονομικά αποδοτικό.
Η Tante Enso, πάντως, δεν σχεδιάζει να καταργήσει εντελώς την ανθρώπινη παρουσία. Στο Άξστεντ υπάρχει προσωπικό πέντε πρωινά και δύο απογεύματα την εβδομάδα, ενώ σε αυτές τις ώρες μπορούν να ψωνίσουν ακόμη και πελάτες χωρίς κάρτα.
Παρότι το 88% των πελατών στο συγκεκριμένο κατάστημα σκανάρει πλέον μόνο του τις αγορές του, η εταιρεία θεωρεί ότι η ανθρώπινη επαφή παραμένει απαραίτητη στα χωριά όπου δραστηριοποιείται.
