Μια δραματική αύξηση στη θνησιμότητα καταγράφεται στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού, καθώς τέσσερα διαδοχικά κύματα καύσωνα προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 35.000 επιπλέον ανθρώπων σε σχέση με τα αναμενόμενα επίπεδα. Το συγκεκριμένο νούμερο, που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ, αφορά μόνο το μισό της ευρωπαϊκής ηπείρου και δεν περιλαμβάνει τις απώλειες του Αυγούστου. Ενδεικτικά, μόνο σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία, οι προσωρινοί εθνικοί απολογισμοί δείχνουν ότι οι θάνατοι έχουν ήδη υπερβεί τους 25.000, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για περαιτέρω άνοδο μόλις οριστικοποιηθούν τα δεδομένα του τελευταίου μήνα.
Η κατάσταση στην Ελλάδα και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Στην ελληνική επικράτεια, οι επιπλέον θάνατοι που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου υπολογίζονται σε 40, αν και δεν υφίσταται ακόμη κάποιος επίσημος, διακριτός απολογισμός από τις αρμόδιες αρχές που να αφορά αποκλειστικά τα θύματα του καύσωνα για το 2026. Υπενθυμίζεται ότι το καλοκαίρι του 2025, η επιστημονική κοινότητα είχε εκτιμήσει πως 1.093 άτομα έχασαν τη ζωή τους λόγω της ζέστης στην Αθήνα, με τους 630 εξ αυτών να συνδέονται άμεσα με την κλιματική αλλαγή. Αντίστοιχα, ανάλυση της Greenpeace Ελλάδας είχε αποδώσει στην κλιματική κρίση 808 επιπλέον θανάτους σε εθνικό επίπεδο για το προηγούμενο έτος.
Ρεκόρ θερμοκρασιών και θνησιμότητας στη Δυτική Ευρώπη
Η δυτική Ευρώπη βιώνει από τον Μάιο μια σειρά από ακραία θερμικά φαινόμενα που κατέρριψαν τα ρεκόρ σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς. Η Γαλλία βίωσε την πιο θερμή μέση εθνική ημέρα στην ιστορία της, ενώ στη Γερμανία καταγράφηκαν τρεις συνεχόμενες ημέρες με 46 σταθμούς να ξεπερνούν τους 40°C. Παράλληλα, η Ισπανία αντιμετώπισε παρατεταμένες περιόδους με θερμοκρασίες άνω των 42°C. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η ανθρωπογενής υπερθέρμανση καθιστά αυτά τα φαινόμενα ολοένα και συχνότερα.
Η Γερμανία παρουσιάζει τον υψηλότερο αριθμό απωλειών, με περίπου 14.000 θανάτους να συνδέονται με τη ζέστη από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Το Ινστιτούτο Robert Koch (RKI) επισήμανε ότι 9.600 άνθρωποι κατέληξαν μόνο κατά την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου. Πρόκειται για το χειρότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 8.900 θανάτων του 2018, ενώ σε κανονικές συνθήκες οι θάνατοι λόγω ζέστης συνήθως δεν ξεπερνούν τους 2.000.
Μεθοδολογικές προκλήσεις στην καταγραφή
Η Ισπανία, μέσω του συστήματος παρακολούθησης του ινστιτούτου υγείας Carlos III, αποδίδει 4.947 θανάτους στη ζέστη από τον Μάιο έως σήμερα, καθιστώντας το 2026 τη χειρότερη χρονιά στην ιστορία της χώρας, ξεπερνώντας το όριο των 4.520 θανάτων του 2022. Η δυσκολία στην ακριβή αποτύπωση έγκειται στο γεγονός ότι η ζέστη επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, οδηγώντας σε θανάτους από εγκεφαλικά ή ανακοπές. Ο Καρλ Λάουτερμπαχ, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, εκτίμησε ότι τα δημοσιευμένα στοιχεία πιθανότατα υποτιμούν την πραγματική έκταση της τραγωδίας.
Στη Γαλλία, όπου το 98% της χώρας τέθηκε κάποια στιγμή σε κατάσταση συναγερμού και πάνω από 500 σταθμοί μέτρησαν θερμοκρασίες άνω των 40°C, οι αρχές ανακοινώνουν αρχικά υπερβολικούς θανάτους «όλων των αιτιών» πριν από την οριστική απόδοση. Αντίστοιχα δεδομένα για τη Γαλλία δείχνουν 7.300 θανάτους μεταξύ τέλους Μαΐου και 22 Ιουλίου, βασισμένα σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά που καλύπτουν το 80% της θνησιμότητας.
Επιπτώσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
- Στην Ιταλία, η μοντελοποίηση υποδεικνύει 2.700 επιπλέον θανάτους μόνο για την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου, με τους επιδημιολόγους να εκτιμούν ότι ο τελικός αριθμός θα κυμανθεί μεταξύ 5.000 και 8.000.
- Στην Αγγλία, η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας ανέφερε 2.877 θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο.
- Το Βέλγιο κατέγραψε αύξηση 39% στη θνησιμότητα μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που μεταφράζεται σε 1.222 επιπλέον απώλειες.
- Στην Ολλανδία, τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν στο διάστημα 22 Ιουνίου έως 5 Ιουλίου.
- Στην Πολωνία, εκτιμάται ότι 1.070 επιπλέον άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τον καύσωνα στα τέλη Ιουνίου.
- Στην Ελβετία, η αρχή δημόσιας υγείας κατέγραψε 220 επιπλέον θανάτους την ίδια εβδομάδα.
- Στο Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους ανά χώρα.
Συνολικά, περιοχές όπου κατοικούν περισσότεροι από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίοι βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 40°C, σύμφωνα με υπολογισμούς του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε προειδοποιήσει από τον Μάιο ότι η θνησιμότητα λόγω ζέστης στην ευρωπαϊκή περιφέρεια είχε αυξηθεί κατά 30% τις τελευταίες δύο δεκαετίες, προβλέποντας περαιτέρω επιδείνωση λόγω της κλιματικής κρίσης και της δημογραφικής γήρανσης.
