Συνέντευξη στην Δήμητρα Μπαλαφούτη
Ως γιατρός που έχει δει από κοντά περιστατικά ακραίας κακοποίησης παιδιών, πότε συνειδητοποιείτε ότι δεν πρόκειται για ατύχηµα αλλά για κάτι πολύ πιο σοβαρό; Υπάρχουν σηµάδια που «φωνάζουν» την αλήθεια;
Υπάρχουν συγκεκριµένα σηµάδια που θεωρούνται ύποπτα για κακοποίηση και τα οποία ο κλινικός γιατρός, ιδιαίτερα όσοι ασχολούνται µε παιδιά, είναι εκπαιδευµένος να αναγνωρίζει. Αυτά διδάσκονται τόσο στα πανεπιστήµια όσο και κατά τη διάρκεια της ειδικότητας. Συνήθως πρόκειται για κακώσεις που δεν συνάδουν µε την ηλικία του παιδιού ή µε το ιστορικό που δίνεται. Για παράδειγµα, τραύµατα σε σηµεία όπως η πλάτη ή ο κορµός, ανεξήγητα κατάγµατα ή επαναλαµβανόµενες κακώσεις είναι ενδείξεις που µας κινητοποιούν άµεσα. Σε τέτοιες περιπτώσεις ενεργοποιείται η διαδικασία διερεύνησης και προστασίας του παιδιού.
Πολλοί γιατροί στο παρελθόν δίσταζαν να καταγγείλουν υποψίες κακοποίησης φοβούµενοι νοµικές συνέπειες. Πόσο σηµαντικό είναι το νέο πρωτόκολλο για την προστασία τόσο των παιδιών όσο και των γιατρών;
Είναι εξαιρετικά σηµαντικό. Το πρωτόκολλο παρέχει σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες για το ποια σηµάδια θεωρούνται ύποπτα κακοποίησης, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει νοµική κάλυψη στους γιατρούς. Αυτό σηµαίνει ότι ο γιατρός όχι µόνο ενθαρρύνεται να καταγγείλει µια υποψία, αλλά έχει και υποχρέωση να το κάνει. Η µη αναφορά µπορεί να επιφέρει ακόµη και ποινικές ευθύνες. Έτσι προστατεύονται και τα παιδιά, αλλά και οι επαγγελµατίες υγείας που ενεργούν σωστά.
Από την εµπειρία σας στα επείγοντα περιστατικά, ποιο είναι το πιο σκληρό µοτίβο που βλέπετε στις υποθέσεις κακοποιηµένων παιδιών; Είναι η σιωπή του περιβάλλοντος, η αδιαφορία ή η επαναλαµβανόµενη βία που δεν καταγγέλλεται εγκαίρως;
Η παιδική κακοποίηση είναι συχνά η «κορυφή του παγόβουνου». Το πιο σκληρό στοιχείο είναι ότι, σε παγκόσµιο επίπεδο, περίπου το 80% των περιστατικών προέρχεται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον. Δηλαδή, από ανθρώπους που θα έπρεπε να προστατεύουν το παιδί. Μόνο ένα µικρό ποσοστό αφορά άτοµα εκτός οικογένειας. Αυτό δείχνει πόσο δύσκολο είναι να εντοπιστεί έγκαιρα, καθώς πολλές φορές υπάρχει σιωπή ή συγκάλυψη.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η έγκαιρη υποψία ενός γιατρού ή νοσηλευτή έσωσε κυριολεκτικά τη ζωή ενός παιδιού από συνεχιζόµενη κακοποίηση; Τι θα µπορούσε να είχε συµβεί αν εκείνη η υποψία δεν εκφραζόταν;
Ναι, έχουν υπάρξει τέτοιες περιπτώσεις. Η έγκαιρη παρέµβαση µπορεί να οδηγήσει στην αποµάκρυνση του παιδιού από ένα κακοποιητικό περιβάλλον και ουσιαστικά να του σώσει τη ζωή. Είναι κρίσιµο ο γιατρός ή ο νοσηλευτής να εκφράσει την υποψία του και να µην αδιαφορήσει. Μια τέτοια παρέµβαση µπορεί να αλλάξει πλήρως την πορεία ενός παιδιού.
Έχετε αντιµετωπίσει περιστατικά που σας συγκλόνισαν προσωπικά; Υπήρξε στιγµή µέσα στο χειρουργείο ή στο θάλαµο που ως γιατρός αλλά και ως άνθρωπος ,δυσκολευτήκατε να διαχειριστείτε αυτό που βλέπατε σε ένα παιδικό σώµα;
Φυσικά. Είµαστε πρώτα άνθρωποι και µετά γιατροί. Υπάρχουν στιγµές που νιώθουµε οργή και βαθιά θλίψη. Ωστόσο, οφείλουµε να παραµένουµε ψύχραιµοι και αντικειµενικοί, ώστε να κάνουµε σωστά τη δουλειά µας και να προστατεύσουµε το παιδί. Η συναισθηµατική διαχείριση είναι δύσκολη, αλλά απαραίτητη.
Όταν ένα κακοποιηµένο παιδί τελικά σώζεται και αρχίζει να χαµογελά ξανά, τι σηµαίνει αυτή η στιγµή για έναν γιατρό που έχει δει την άλλη πλευρά της ανθρώπινης βίας; Αισθάνεστε ικανοποίηση;
Δεν είναι δικαίωση, γιατί φυσιολογικά, δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει συµβεί η κακοποίηση. Είναι όµως µια βαθιά ικανοποίηση. Σηµαίνει ότι αυτό το παιδί έχει πλέον µια ευκαιρία για ζωή, για µέλλον. Τα παιδιά είναι το µέλλον και αξίζουν να µεγαλώνουν σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον. Το χαµόγελό τους είναι η µεγαλύτερη ανταµοιβή.
Αν µπορούσατε να στείλετε ένα µήνυµα προς την κοινωνία αλλά και προς όσους κακοποιούν παιδιά µετά από όλα όσα έχετε ζήσει ως γιατρός, ποιο θα ήταν αυτό;
Το µήνυµα είναι σαφές… Όλοι πρέπει να γίνουµε ενεργοί πολίτες. Αν δούµε κάτι ύποπτο, οφείλουµε να το καταγγείλουµε. Η σιωπή δεν προστατεύει κανέναν αντιθέτως, διαιωνίζει το πρόβληµα. Τα παιδιά είναι πολύτιµα και πρέπει να τα προστατεύουµε όλοι. Και προς όσους κακοποιούν, η κοινωνία πλέον δεν θα σιωπά. Η ανοχή έχει τελειώσει.
