Ενα μικρό εκκλησάκι που «βγάζει κλαδιά». Απίστευτο κι όμως αληθινό. Περασμένο και στο βιβλίο Γκίνες. Είναι η εκκλησία της Αγίας Θεοδώρας στη Βάστα Αρκαδίας, 30 χιλιόμετρα από τη Μεγαλόπολη, γνωστή ως «το εκκλησάκι με τα 17 δένδρα στη στέγη». Ενα απίστευτο μνημείο. Σε ένα μαγευτικό τοπίο με πυκνή βλάστηση και τρεχούμενα νερά, ένα βυζαντινό ναΐδριο του 12ου αιώνα, μόλις τεσσάρων μέτρων πλάτους και πέντε μήκους.
Οι ρίζες των δέντρων δεν είναι ορατές, διακρίνονται μόνο οι κορμοί και τα κλαδιά που περνούν μέσα από τη στέγη και τους τοίχους. Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση, ο αριθμός τους είναι όσα τα χρόνια της Αγίας Θεοδώρας όταν πέθανε. Και ο θρύλος λέει ότι στο σημείο όπου εκτελέστηκε, το αίμα της έγινε ποτάμι και τα μαλλιά της δέντρα.
Το 1996, το Εργαστήριο Γεωφυσικής του Πανεπιστημίου Πάτρας απάντησε στο ερώτημα πώς το εκκλησάκι αντέχει το βάρος των δένδρων. Πραγματοποίησε έναν πρωτοποριακό έλεγχο με ηλεκτρική και τομογραφία γεωραντάρ, που έδειξε ότι το ριζικό σύστημα των δέντρων έχει διεισδύσει στην πέτρινη κατασκευή των τοίχων, δημιουργώντας κενά, μέσω των οποίων φτάνει στο έδαφος, δημιουργώντας ένα πλέγμα που κρατάει το μικρό κτίσμα όρθιο.
Ακολούθησαν εργασίες αποκατάστασης (1998-1999), καθαρισμός και αρμολόγηση της τοιχοποιίας χωρίς τσιμεντοενέσεις, ώστε να μην ξεραθούν οι ρίζες των δέντρων. Σύμφωνα με μια εκδοχή, η Θεοδώρα ήταν κόρη του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Η’, βασίλεψε για έναν χρόνο, ώσπου ο Μιχαήλ ΣΤ’ ο Στρατιωτικός τη διαδέχθηκε. Εκείνος τότε υποστήριξε ότι η Θεοδώρα αρρώστησε και πέθανε, όμως πολλοί υποψιάζονταν ότι τη δολοφόνησε και την έθαψε εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το εκκλησάκι.
Σύμφωνα με τη δεύτερη εκδοχή, η Θεοδώρα, μεγαλύτερο παιδί μιας φτωχής οικογένειας, καταγόταν από τη Βάστα. Αναγκάστηκε, δε, να υποδυθεί τον άνδρα για να καλύψει την υποχρέωση της οικογένειας να συμμετέχει ένα μέλος της στον βυζαντινό στρατό, καθώς ο πατέρας της ήταν άρρωστος. Αποδείχτηκε ισάξια σε ικανότητες με τους άνδρες στρατιώτες. Ομως μια κοπέλα, πιστεύοντας πως είναι άνδρας τον (την) ερωτεύτηκε.
Η Θεοδώρα δεν ενέδωσε κι εκείνη, για να την εκδικηθεί, έμεινε έγκυος με άλλον στρατιώτη, αλλά υποστήριξε στον διοικητή ότι το παιδί που περίμενε ήταν από τη Θεοδώρα. Η Θεοδώρα αρνήθηκε να την παντρευτεί. Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα η εκκλησία. Σύμφωνα πάντα με την παράδοση, στα τελευταία της λόγια η Οσιομάρτυρας ανέφερε: «Κάνε, Κύριε, τα χρόνια μου να γίνουν δέντρα και το αίμα μου νερό να τα ποτίζει».
