Πίσω από τη βιτρίνα της χλιδής, των νέων εμπορικών κέντρων και των θεματικών πάρκων, η Βόρεια Κορέα επιχειρεί μια αθόρυβη οικονομική μεταμόρφωση, όπου η πολυτέλεια δεν αποτελεί απλώς μια σπάνια απόλαυση, αλλά ένα υπολογισμένο εργαλείο κρατικής επιβολής.
«Έκρηξη» της καταναλωτικής ψυχαγωγίας
Καφετέριες, νεροτσουλήθρες και καταναλωτική θεραπεία: η Βόρεια Κορέα, μια χώρα που ελάχιστοι θα συνέδεαν με την αναψυχή ή τη διασκέδαση, βιώνει μια αναπάντεχη έξαρση ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων, γράφει το Reuters.
Τα στοιχεία των κινεζικών τελωνείων αποτυπώνουν ξεκάθαρα την εικόνα: οι εισαγωγές εξοπλισμού μασάζ στη Βόρεια Κορέα εκτοξεύτηκαν, σημειώνοντας τεσσαρακονταπλάσια αύξηση την τελευταία δεκαετία. Οι αποστολές διαδρόμων γυμναστικής αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 600%, ενώ πιέζονται και εισρέουν στη χώρα πιάνα, ακόμη και συγκρουόμενα αυτοκινητάκια.
Αυτή η καταναλωτική εκστρατεία επεκτείνεται σε πολυτελή εμπορικά κέντρα, παραθαλάσσια θέρετρα και χιονοδρομικούς προορισμούς που ξεφυτρώνουν σε διάφορα σημεία της Βόρειας Κορέας, σύμφωνα με επισκόπηση εμπορικών στατιστικών και αναφορών των κρατικών μέσων ενημέρωσης από το Reuters, καθώς και από συνεντεύξεις με πέντε πρόσφατους επισκέπτες και δύο αυτομόλους.
Η στρατηγική πίσω από την «πολυτέλεια»
Σύμφωνα με αναλυτές, ο στόχος δεν είναι απλώς η διεύρυνση της πρόσβασης στις μικρές απολαύσεις της ζωής.
Διοχετεύοντας την ιδιωτική δαπάνη μέσα από κρατικά ελεγχόμενα δίκτυα ψυχαγωγίας και λιανικής, ο Κιμ ενισχύει τον κυβερνητικό έλεγχο στο εμπόριο, περιορίζει τις παράτυπες/ανεπίσημες αγορές και ξεκλειδώνει νέες πηγές εσόδων και ανάπτυξης για την πυρηνικά εξοπλισμένη χώρα.
Αυτή η στρατηγική αποσκοπεί στο να προσελκύσει «την παραγωγή, τη διανομή και τις χρηματικές ροές που είναι συγκεντρωμένες στις ιδιωτικές αγορές, μεταφέροντάς τες σε έναν επίσημο οικονομικό χώρο υπό τη διαχείριση του κράτους», δήλωσε ο Κανγκ Σονγκ-χιόν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ερευνών Hyundai με έδρα τη Σεούλ.
Οι επιλογές για κατανάλωση έχουν πολλαπλασιαστεί παρά το γεγονός ότι η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζει βαρύτατες κυρώσεις από τον ΟΗΕ —συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών στα είδη πολυτελείας, την ενέργεια και το εμπόριο ορυκτών— οι οποίες σχεδιάστηκαν για να εμποδίσουν το εξοπλιστικό πρόγραμμα του Κιμ.
Η οικονομία της Βόρειας Κορέας αναπτύχθηκε κατά 3,5% το 2025, καταγράφοντας για τρίτη συνεχόμενη χρονιά ρυθμό ανάπτυξης άνω του 3%, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε η κεντρική τράπεζα της Νότιας Κορέας τον Ιούλιο.
Αυτή η εικόνα ανανεωμένης ευημερίας έχει τραβήξει την προσοχή των ξένων. Μετά την επίσκεψή του στην Πιονγιάνγκ τον Μάιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Σινγκαπούρης, Βίβιαν Μπαλακρισνάν, χαρακτήρισε την πρόοδο της πρωτεύουσας «εντυπωσιακή», σημειώνοντας ότι θυμίζει «οποιαδήποτε σύγχρονη πόλη» της Ανατολικής Ασίας.
Πώς χρηματοδοτείται το «κύμα» αναψυχής
Στο συγκρότημα υπηρεσιών Rangnang Aeguk Kumgang, ένα πολυτελές εμπορικό κέντρο στην Πιονγιάνγκ που άνοιξε τις πύλες του πέρυσι, οι κάτοικοι πίνουν καπουτσίνο και περιηγούνται σε καταστήματα με οικιακές συσκευές, όπως φαίνεται σε βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επαληθεύτηκαν από το Reuters.
Τη δίψα τους μπορούν να σβήσουν στο εστιατόριο-μπυραρία Hwasong Taedonggang Beer Restaurant, ένα στέκι δύο ετών που εξυμνείται από τα κρατικά μέσα.
Τον Απρίλιο, ο Κιμ επισκέφθηκε ένα νέο κατάστημα κατοικιδίων μαζί με την κόρη του, Κιμ Τζου Άε, η οποία μαγνητίστηκε από τα γατάκια και τα κουτάβια.
Αυτό το μπαράζ ψυχαγωγίας στην Πιονγιάνγκ χρηματοδοτείται από ροές εσόδων που περιλαμβάνουν κλοπές κρυπτονομισμάτων, την αποστολή Βορειοκορεατών στρατιωτών για να πολεμήσουν στο πλευρό της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς και τις εξαγωγές άνθρακα και άλλων ορυκτών, σύμφωνα με Νοτιοκορεάτες ερευνητές.
Αμερικανοί και άλλοι ξένοι αξιωματούχοι, καθώς και ειδικοί σε θέματα κυβερνοασφάλειας, έχουν επανειλημμένα συνδέσει τις κλοπές κρυπτονομισμάτων με χάκερ που υποστηρίζονται από το βορειοκορεατικό κράτος.
Παράλληλα, το Ινστιτούτο Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας με έδρα τη Σεούλ -ένα νοτιοκορεατικό ερευνητικό κέντρο που χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση- εκτιμά ότι η Βόρεια Κορέα κέρδισε έως και 14,4 δισεκατομμύρια δολάρια από τη συμμετοχή της στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας μεταξύ Αυγούστου 2023 και Δεκεμβρίου 2025.
Αυτή η εισροή ρευστών διοχετεύεται στην οικονομία της Βόρειας Κορέας, όπου πολλοί έχουν βγάλει χρήματα και από το ανεπίσημο, παρακεκαλυμμένο εμπόριο.
Ωστόσο, ο συσσωρευμένος πλούτος δημιουργεί ένα πρόβλημα: «Μια μεσαία τάξη περίπου οκτώ εκατομμυρίων ανθρώπων με αποταμιεύσεις και κανέναν χώρο για να τις διαθέσουν», δήλωσε ο Ρούντιγκερ Φρανκ, καθηγητής Οικονομίας και Κοινωνίας της Ανατολικής Ασίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.
Η κατανάλωση αποτελεί την απάντηση του Κιμ, εξήγησε ο Φρανκ. Μειώνει τη δυσαρέσκεια, διοχετεύει τα χρήματα μακριά από την αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά όπως το ρύζι, και δημιουργεί ανάπτυξη μέσω της εγχώριας ζήτησης.
Έχοντας βελτιώσει την οικονομική της θέση, η Βόρεια Κορέα έχει πλέον λιγότερη ανάγκη για ελάφρυνση των κυρώσεων και λιγότερα κίνητρα για την επανέναρξη των πυρηνικών διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, επισημαίνουν αναλυτές, παρά τη δεδηλωμένη επιθυμία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μια νέα συνάντηση με τον Κιμ.
Η πρεσβεία της Βόρειας Κορέας στο Πεκίνο δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την εκστρατεία ενίσχυσης της εγχώριας κατανάλωσης. Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας και ο Λευκός Οίκος επίσης δεν έκαναν κάποιο σχόλιο.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας ανέφερε ότι διατηρεί το εμπόριο και τη συνεργασία με τη Βόρεια Κορέα εφαρμόζοντας παράλληλα τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσθέτοντας ότι οι κυρώσεις δεν θα πρέπει να επηρεάζουν τη διαβίωση του πληθυσμού.
Πάρκα, παραλίες και υποδομές αναψυχής
Οι αναφορές στον τουρισμό, την αναψυχή και την πολιτιστική ζωή στα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Βόρειας Κορέας έχουν αυξηθεί από το 2022, καθώς διάφορα αξιοθέατα εγκαινιάζονται ή ανακαινίζονται, όπως προκύπτει από επισκόπηση περισσότερων από 1.200 άρθρων από το Reuters.
Αυτές περιλαμβάνουν το παραθαλάσσιο θέρετρο Wonsan Kalma, το οποίο λειτούργησε το καλοκαίρι του 2025, πέντε πολυτελή ξενοδοχεία που άνοιξαν τον Δεκέμβριο στο Σαμτζιγιόν, στα σύνορα με την Κίνα, ένα χιονοδρομικό κέντρο υπό κατασκευή εκεί κοντά, καθώς και ένα υδάτινο πάρκο και έναν ιππικό όμιλο που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στα βορειοανατολικά.
Η κάλυψη της κρατικής τηλεόρασης για τον καύσωνα τον Αύγουστο έδειξε το θέρετρο Wonsan γεμάτο από ντόπιους επισκέπτες.
«Μια τοπική επαφή μου ανέφερε μάλιστα ότι όταν πήγε εκεί την οικογένειά του, αρκετά μέλη αναγκάστηκαν να μοιραστούν ένα δίκλινο δωμάτιο επειδή όλα τα υπόλοιπα ήταν ήδη πλήρη», δήλωσε ο Ρόουαν Μπερντ, συνιδρυτής του ταξιδιωτικού πρακτορείου Young Pioneer Tours.
Το Wonsan Kalma υποδέχθηκε περισσότερους από 300.000 ντόπιους επισκέπτες το δεύτερο μισό του 2025, σύμφωνα με την πρεσβεία της Κίνας στην Πιονγιάνγκ, η οποία ανέφερε τον αριθμό σε ανάρτησή της τον Φεβρουάριο σχετικά με την επίσκεψη του πρέσβη της.
Σάουνες, πισίνες, αίθουσες με ηλεκτρονικά παιχνίδια και αθλητικά κέντρα έχουν επίσης ξεφυτρώσει στη βορειοανατολική πόλη Ρασόν, δήλωσε ένας Κινέζος επιχειρηματίας με το επώνυμο Τσούι.
Στο πλαίσιο ενός περιφερειακού αναπτυξιακού σχεδίου, ο Κιμ κατασκευάζει επίσης συγκροτήματα αναψυχής που περιλαμβάνουν βιβλιοθήκες, εστιατόρια και κινηματογράφους σε ολόκληρη τη χώρα, με τουλάχιστον είκοσι από αυτά να έχουν ολοκληρωθεί ή να βρίσκονται υπό κατασκευή, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα.
Ωστόσο, οι πιο πολυτελείς προσθήκες βρίσκονται στην Πιονγιάνγκ. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης περιέγραψαν μια νέα οικιστική περιοχή που περιλαμβάνει αίθουσα παιχνιδιών, αντιπροσωπεία αυτοκινήτων και ένα εστιατόριο μπάρμπεκιου που σερβίρει κοιλιά σολομού και μπέργκερ με φουά γκρα.
Ηλεκτρονικές πληρωμές και η μάχη κατά της ιδιωτικής αγοράς
Η γκάμα των διαθέσιμων αγαθών στη Βόρεια Κορέα έχει επίσης διευρυνθεί, δήλωσαν στο Reuters τρεις πρόσφατοι επισκέπτες στη χώρα.
Στο Ryugyong Golden Plaza, το οποίο άνοιξε το 2023, τα καταστήματα προβάλλουν λογότυπα ωρολογοποιών όπως οι Rolex, Omega και Herbelin, ενώ ένα κατάστημα ηλεκτρονικών φέρει τη σήμανση της Huawei, σύμφωνα με βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επαληθεύτηκαν από το Reuters.
Η Rolex και η Huawei αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η Omega και η Herbelin δήλωσαν στο Reuters ότι δεν διαθέτουν επίσημους εμπόρους ή διανομείς στη Βόρεια Κορέα.
Οι Βορειοκορεάτες κάνουν αγορές στο διαδίκτυο χρησιμοποιώντας εφαρμογές για κινητά που μοιάζουν με το κινεζικό Alipay, σύμφωνα με εικόνες που δημοσίευσε ο Μπερντ και το NKTechLab, ένα αναλυτικό έργο του Stimson Center με έδρα τις ΗΠΑ.
Ο Μπερντ, που επισκέφθηκε την Πιονγιάνγκ τον Μάιο, δήλωσε ότι οι πληρωμές μέσω εφαρμογών χρησιμοποιούνταν «παντού» και για «οτιδήποτε ήταν διαθέσιμο προς πώληση».
Τα στατιστικά στοιχεία του εμπορίου δείχνουν πώς η εκστρατεία αναψυχής περιλαμβάνει τόσο προσωπικά αγαθά όσο και υποδομές υπό κρατική καθοδήγηση.
Τα δεδομένα των κινεζικών τελωνείων αποκαλύπτουν αλματώδη αύξηση στις αποστολές πιάνων, ρολογιών και εξοπλισμού λούνα παρκ —συμπεριλαμβανομένων καρουζέλ, ρόλερ κόστερ και νεροτσουληθρών.
Η Βόρεια Κορέα εισήγαγε περισσότερους από 3 μετρικούς τόνους συγκρουόμενων αυτοκινήτων από την Κίνα, αξίας άνω των 20.000 δολαρίων, μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και Ιουλίου φέτος.
Το εμπόριο με την Κίνα έχει ανακάμψει ευρέως μετά την πανδημία Covid-19. Μια ανθίζουσα κουλτούρα αυτοκινήτου έχει μάλιστα εμφανιστεί στην Πιονγιάνγκ, τροφοδοτούμενη από τις κινεζικές εισαγωγές
«Η κατανάλωση αγοράζει χρόνο»
Μετά τον λιμό της δεκαετίας του 1990, οι ημιπαράνομες ιδιωτικές αγορές άνθησαν καθώς το κράτος αδυνατούσε να τροφοδοτήσει τους κατοίκους.
Οι προσπάθειες για το κλείσιμό τους στις αρχές αυτού του αιώνα απέτυχαν επειδή το κράτος στερούνταν τις υποδομές διανομής για να τις αντικαταστήσει, σύμφωνα με τον Τζουνγκ Τσανγκ-Χιουν, διευθυντή του Ινστιτούτου Ερευνών Ειρηνικής Οικονομίας στη Σεούλ.
Τώρα, όπως δήλωσε ο ίδιος, ο καταναλωτικός ελιγμός του Κιμ εξυπηρετεί αυτόν ακριβώς τον σκοπό: τη δημιουργία μιας κρατικής εμπορικής υποδομής που μπορεί να ανταγωνιστεί και τελικά να υπονομεύσει τις ιδιωτικές αγορές.
Παράλληλα, οι εφαρμογές πληρωμών και παράδοσης επιτρέπουν τον επίσημο έλεγχο και την παρακολούθηση της ιδιωτικής δαπάνης, επισημαίνουν οι αναλυτές. Το 2023, η Πιονγιάνγκ ψήφισε νόμο που απαιτεί από κάθε τράπεζα και κατάστημα να δέχεται ηλεκτρονικές πληρωμές.
Ωστόσο, δεν επωφελούνται όλοι από αυτή την καταναλωτική έκρηξη.
Ο Γιανγκ Ιλ-τσέολ, ο οποίος εργαζόταν ως οδηγός στην Πιονγιάνγκ πριν αυτομολήσει στη Νότια Κορέα πέρυσι, ανέφερε ότι άνθρωποι σαν αυτόν είχαν ελάχιστη πρόσβαση στα νέα εστιατόρια και τις εγκαταστάσεις αναψυχής.
Παρόλο που τα κινητά τηλέφωνα έχουν γίνει πανταχού παρόντα στην πρωτεύουσα, πολλοί Βορειοκορεάτες δυσπιστούν απέναντι στην κυβέρνηση και προτιμούν τις πληρωμές με μετρητά, σημείωσε ο Γιανγκ.
Ο καθηγητής Φρανκ τόνισε ότι η εκστρατεία του Κιμ για την ενίσχυση της εγχώριας δαπάνης φαίνεται να αποδίδει — προς το παρόν. «Η κατανάλωση αγοράζει χρόνο. Δεν αγοράζει την αφοσίωση για πάντα».
