Οριστικό «πράσινο φως» έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα, συνολικού ύψους 4,77 δισ. ευρώ, στο οποίο περιλαμβάνεται και το πολυσυζητημένο πρόγραμμα Κοινωνικού Leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς πλέον δεν μιλάμε απλώς για μια κυβερνητική πρόταση ή για ένα σχέδιο υπό διαπραγμάτευση. Η Κομισιόν ενέκρινε επίσημα το ελληνικό πρόγραμμα, το οποίο είναι το πέμπτο και ταυτόχρονα το μεγαλύτερο σε ύψος χρηματοδότησης εθνικό σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο του νέου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Το συνολικό ποσό των παρεμβάσεων ανέρχεται σε 4,77 δισ. ευρώ χωρίς τον ΦΠΑ ή περίπου 5,3 δισ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καλύψει το 75%, δηλαδή περίπου 3,58 δισ. ευρώ, ενώ η εθνική συμμετοχή θα φτάσει τα 1,19 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα θα αναπτυχθεί σταδιακά έως το 2032 και θα χρηματοδοτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, του γνωστού ETS2.
Αυτοκίνητο για τέσσερα χρόνια με έως 150 ευρώ τον μήνα
Σύμφωνα με το τελικό σχέδιο, για το Κοινωνικό Leasing προβλέπονται περίπου 165,3 εκατ. ευρώ, ενώ η ελληνική κυβερνητική ανακοίνωση αναφέρει στρογγυλοποιημένο προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι να ενταχθούν 15.000 μεταφορικά ευάλωτα νοικοκυριά, αριθμός αυξημένος κατά 2.500 σε σχέση με την αρχική πρόταση που αφορούσε 12.500 δικαιούχους.
Οι δικαιούχοι θα μπορούν να μισθώσουν ένα αμιγώς ηλεκτρικό αυτοκίνητο για τέσσερα χρόνια, καταβάλλοντας μηνιαίο μίσθωμα που δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ. Το όχημα δεν θα επιλέγεται ελεύθερα από το σύνολο της αγοράς, αλλά μέσα από συγκεκριμένη και δημόσια αναρτημένη λίστα επιλέξιμων μοντέλων. Σε αυτήν αναμένεται να περιληφθούν κυρίως τα οικονομικότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα πόλης και μικρά οικογενειακά μοντέλα.
Στον αρχικό σχεδιασμό προβλεπόταν μέση επιδότηση 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για την τετραετή μίσθωση, προσαύξηση 2.000 ευρώ για νοικοκυριά με μέλος με αναπηρία και επιπλέον 500 ευρώ για την αγορά οικιακού φορτιστή. Με αυτό το μοντέλο, ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο με συνολικό κόστος leasing 20.000 ευρώ στην τετραετία θα άφηνε στον δικαιούχο υπόλοιπο 7.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 145 ευρώ τον μήνα.
Ωστόσο, αυτά τα επιμέρους ποσά πρέπει να θεωρούνται ακόμη ενδεικτικά. Η τελική επιδότηση, η προκαταβολή, τα ετήσια χιλιόμετρα, το κόστος ασφάλισης και συντήρησης, η διαδικασία εγκατάστασης φορτιστή και η πιθανή εξαγορά του αυτοκινήτου μετά το τέλος της τετραετίας θα καθοριστούν στον επίσημο οδηγό εφαρμογής.
Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε πολίτες που αντιμετωπίζουν «μεταφορική φτώχεια». Δηλαδή σε νοικοκυριά με χαμηλά ή χαμηλότερα μεσαία εισοδήματα, τα οποία δυσκολεύονται να καλύψουν τις απαραίτητες καθημερινές μετακινήσεις τους, κατοικούν σε περιοχές με ανεπαρκή δημόσια συγκοινωνία ή έχουν αυξημένες ανάγκες μετακίνησης.
Στο αρχικό πλαίσιο είχαν παρουσιαστεί ενδεικτικά εισοδηματικά όρια 10.500 ευρώ για μονομελές νοικοκυριό, 13.650 ευρώ για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα παιδί, 16.650 ευρώ όταν υπάρχει και μέλος με αναπηρία, 20.800 ευρώ για έγγαμο ζευγάρι χωρίς παιδιά, 27.100 ευρώ για ζευγάρι με δύο παιδιά, 30.100 ευρώ όταν υπάρχει και μέλος με αναπηρία και έως 36.400 ευρώ για πολύτεκνη οικογένεια με μέλος με αναπηρία. Τα ποσά προβλέπεται να επικαιροποιούνται με βάση τις φορολογικές δηλώσεις, αλλά τα οριστικά κριτήρια θα ανακοινωθούν μαζί με την πρόσκληση.
Η ένταξη δεν θα κρίνεται μόνο από το εισόδημα. Αναμένεται να λαμβάνονται υπόψη η σύνθεση της οικογένειας, η ύπαρξη αναπηρίας, ο τόπος κατοικίας, η απόσταση από την εργασία ή βασικές υπηρεσίες, η πρόσβαση σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και ενδεχομένως η απόσυρση παλαιού, ρυπογόνου αυτοκινήτου.
Σύμφωνα με τα ορόσημα του εγκεκριμένου σχεδίου, η πρόσκληση και ο οδηγός εφαρμογής πρέπει να έχουν δημοσιευτεί έως το πρώτο τρίμηνο του 2027. Οι προπαρασκευαστικές διαδικασίες αρχίζουν μέσα στο 2026, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα ανοικτή πλατφόρμα αιτήσεων.
Η εφαρμογή θα είναι σταδιακή. Προβλέπεται να έχουν μισθωθεί 3.000 ηλεκτρικά αυτοκίνητα έως το δεύτερο τρίμηνο του 2028, 9.000 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2029 και συνολικά 15.000 έως το τέλος του 2031. Τουλάχιστον το 15% των συμβάσεων θα πρέπει να έχει λάβει αυξημένη ενίσχυση για ειδικές κοινωνικές ομάδες ή πρόσθετη επιδότηση λόγω απόσυρσης παλαιού οχήματος.
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει 135 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης σε περιοχές όπου σήμερα το δίκτυο είναι ανεπαρκές. Επιπλέον 373,7 εκατ. ευρώ προορίζονται για περίπου 15.550 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις, ώστε να αγοράσουν ή να μισθώσουν οχήματα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών.
