Σήμερα είναι η Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας. Μια μέρα που συνήθως τη γιορτάζουμε με μεγάλα λόγια για το Σύνταγμα και τους θεσμούς. Εγώ θέλω να τη γιορτάσω με ένα παράδειγμα που αποδεικνύει τι σημαίνει στην πράξη σεβασμός στη Δημοκρατία.
Ήταν βράδυ, μετά από τις εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ. Μια διαδικασία που τότε φαινόταν εσωτερική, αλλά σήμερα ξέρουμε ότι ήταν η πιο κρίσιμη καμπή για την πορεία της παράταξης και ίσως και για την πολιτική ιστορία της χώρας.
Όσοι ζήσαμε εκείνες τις εκλογές από μέσα, ξέρουμε πολύ καλά πώς βγήκε το αποτέλεσμα. Ξέρουμε τι σήμαινε η μάχη των μηχανισμών απέναντι σε έναν άνθρωπο που πήγε με τον κόσμο, με τον λόγο του και με τις ιδέες του.
Ξέρουμε ότι ο Παύλος Γερουλάνος δεν έχασε πολιτικά εκείνο το βράδυ. Τον έκαναν να χάσει οι μηχανισμοί. Και ενώ είχε κάθε δημοκρατικό δικαίωμα, κανείς άλλωστε δεν θα τον κατηγορούσε, όταν ο δημοσιογράφος τον ρώτησε το αυτονόητο, αν θα ζητήσει επανακαταμέτρηση, στάθηκε μπροστά στις κάμερες, κουρασμένος, πληγωμένος αλλά και απίστευτα αξιοπρεπής και απάντησε: “Όποιος πιστεύει στη Δημοκρατία, πιστεύει και στο αποτέλεσμα”.
Σε μια εποχή που η πολιτική έχει γίνει συνώνυμο του “εγώ θα δικαιωθώ πάση θυσία” και όλοι φωνάζουν όταν χάνουν, ένας άνθρωπος έβαλε τον θεσμό πάνω από τον εαυτό του. Σεβάστηκε ένα αποτέλεσμα που ήξερε καλύτερα από τον καθένα πώς είχε διαμορφωθεί.
Επέλεξε να χάσει με αξιοπρέπεια, για να κερδίσει η παράταξή του και η Δημοκρατία. Αυτό ήταν το δικό του μεγαλείο, αλλά αυτό είναι ίσως και το μεγάλο μας λάθος ως Δημοκρατία. Διότι η δική μας Δημοκρατία έχει την πιο βαριά ιστορία. Γεννήθηκε στην αρχαία Αγορά, πληγώθηκε, προδόθηκε, ξανακερδήθηκε με αίμα στη Μεταπολίτευση.
Ορκιστήκαμε τότε “ποτέ ξανά”. Και όμως, χτίσαμε ένα κράτος που φοβάται τον ίδιο τον πολίτη του. Μιλάμε για Δημοκρατία, αλλά την κρατάμε “κλειδωμένη” στην Αθήνα. Και αυτό το λάθος δεν είναι μόνο ελληνικό.
Είναι ευρωπαϊκό. Βλέπετε, η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει σήμερα στις Βρυξέλλες και στα μεγάλα σαλόνια. Κινδυνεύει στον εγγύτερο θεσμό στον πολίτη, στους Δήμους μας. Κινδυνεύει εκεί που ο πολίτης αποφασίζει αν αξίζει να πάει να ψηφίσει ή όχι.
Και ο πολίτης πλέον γυρίζει την πλάτη του γιατί νιώθει ότι η ψήφος του τελικά δεν θα φέρει κανένα διαφορετικό αποτέλεσμα για την καθημερινότητά του και τη ζωή του. Τι του είπαμε για δεκαετίες στην Ελλάδα;
Του είπαμε ότι πιστεύουμε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά χτίσαμε ένα κράτος συγκεντρωτικό που φοβάται τους αιρετούς του. Δίνουμε αρμοδιότητες στους Δημάρχους και στους Περιφερειάρχες χωρίς όμως πόρους, και τους ελάχιστους πόρους που δίνουμε χωρίς τελικά καμία ελευθερία.
Τους ζητάμε να λύσουν τα προβλήματα της καθημερινότητας, αλλά παράλληλα τους “δένουμε” τα χέρια. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ευρώπη. Μιλάμε για το μέλλον της, για τις αξίες και το όραμά της, αλλά ξεχνάμε ότι η Ευρώπη δεν θα εμπνεύσει ξανά αν δεν την νιώσει ο πολίτης στον τόπο του. Και ο τόπος του, είναι ο Δήμος του.
Αν δεν πιστέψει ο πολίτης ότι η Ευρώπη μπορεί να αλλάξει τη ζωή του πρώτα στη γειτονιά του, δεν θα την πιστέψει ποτέ. Η Ευρώπη θα σωθεί από κάτω προς τα πάνω, ή δεν θα σωθεί καθόλου.
Και για να σωθεί, χρειάζεται να διορθώσουμε το αρχικό μας λάθος. Να σταματήσουμε να επιβραβεύουμε τους μηχανισμούς στο πλαίσιο πάντα των θεσμών και των κανόνων, και να αρχίσουμε να επιβραβεύουμε το αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό και ο πολίτης, την Διεθνή Ημέρα της Δημοκρατίας, δεν θέλει άλλη μια ομιλία για τους θεσμούς. Θέλει να δει ότι η Δημοκρατία παράγει πραγματικό αποτέλεσμα. Ότι η ψήφος του επιστρέφει ως λύση.
Γι αυτό η Δημοκρατία, δεν χρειάζεται μόνο ανθρώπους που ξέρουν να κερδίζουν. Χρειάζεται ανθρώπους που ξέρουν να χάνουν με αξιοπρέπεια. Γιατί τελικά μόνο αυτοί ξέρουν να κερδίζουν για όλους.
Σήμερα λοιπόν, Διεθνή Ημέρα Δημοκρατίας, ας μην μείνουμε στα μεγάλα λόγια. Ας αναλογιστούμε ακόμα και τα δικά μας ατομικά λάθη. Και ας φέρουμε επιτέλους μπροστά τους ανθρώπους και τους θεσμούς που πιστεύουν στο αποτέλεσμα ακόμα κι όταν τους αδικεί.
Την Αυτοδιοίκηση, την Ευρώπη των πολιτών, τους ανθρώπους σαν τον Παύλο Γερουλάνο. Τους έχει ανάγκη ο τόπος περισσότερο από ποτέ.
