Το 1944 η Αθήνα ήταν μια δυστυχισμένη πόλη που ζούσε με το όνειρο της Απελευθέρωσης. Οι κάτοικοί της έβλεπαν τον εφιάλτη της Κατοχής να τελειώνει, είχαν αγωνία για την επόμενη μέρα, αλλά δεν ήξεραν ότι η πόλη τους έφτασε ένα βήμα πριν την πλήρη καταστροφή.
Ένα χρόνο νωρίτερα είχε αφιχθεί ο συνταγματάρχης Βάλτερ Μπλούμε, δεξί χέρι του Βάλτερ Σιμάνα, διοικητή των SS στην κατεχόμενη Ελλάδα. Ουσιαστικά ήταν ο κυβερνήτης της χώρας με τους Έλληνες συνεργάτες συνεργάτες που ήταν κυβέρνηση να τον υπακούουν τυφλά.
Ο Μπλούμε ήταν αυτός που συντόνισε την μεταφορά 46.000 Ελλήνων Εβραίων στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τώρα είχε αναλάβει ένα ακόμα καθήκον: Να αφήσει καμένη γη φεύγοντας και ο τελευταίος Γερμανός στρατιώτης.
- Θα ανατίναζε το φράγμα του Μαραθώνα από το οποίο έπινε νερό όλη η πρωτεύουσα.
- Θα εκτελούσε τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, αλλά και πολιτικούς, έτσι ώστε να επικρατήσει χάος στην πόλη.
- Θα αχρήστευε το λιμάνι του Πειραιά και τις εγκαταστάσεις ηλεκτρισμού.
Με άλλα λόγια θα επέφερε το χάος. Αυτή την ονομασία άλλωστε είχε δοθεί: Επιχείρηση Χάος.
Υπήρχε και η αντίθετη άποψη, κυρίως από την πλευρά των μόνιμων στρατιωτικών της Βέρμαχτ. Ο αρχηγός των Γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ελλάδα, ο πτέραρχος Χέλμουτ Φέλμι ήθελε οι άνδρες του να φύγουν με ασφάλεια από την Ελλάδα. Από τα μέσα Αυγούστου επεξεργαζόταν αυτό το σχέδιο. Έτρεμε στην ιδέα ότι οι δυνάμεις του θα μπορούσαν να εγκλωβιστούν και να αποδεκατιστούν.
Πολιτικό σύμβουλο είχε τον ανθυπασπιστή Ρόναλντ Χάμπε, αρχαιολόγο, ο οποίος ήξερε ελληνικά και είχε αποκτήσει διασυνδέσεις.
Οι εξελίξεις όμως έτρεχαν. Οι Βρετανοί είχαν στείλει στην Αθήνα τον συνταγματάρχη Σέπαρντ μαζί με κομάντος για να παρακολουθούν την κατάσταση. Είχαν καταφέρει όχι μόνο να περάσουν απαρατήρητοι, αλλά και να παρακολουθούν τόσο τις κινήσεις των Γερμανών, όσο και των ανταρτών του ΕΛΑΣ.
Στην Αθήνα εκπρόσωπος της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης ήταν ο στρατηγός Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος. Αυτός θα αναλάμβανε την τήρηση της τάξεως από μέρα που έφευγαν οι ναζί μέχρι να εγκατασταθεί η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου.
Τα όσα έγιναν εκείνες τις τελευταίες μέρες θυμίζουν κατασκοπευτική ταινία. Ο Φέλμι κατάφερε να επικοινωνήσει με τον Σεπαρντ και μέσω ενός αξιωματικού του, του φον Βούρμαν μετέφερε το βράδυ της 8ης Οκτωβρίου τους όρους του για να μην προκληθούν ζημιές στην πρωτεύουσα. Ήταν διατεθειμένος να αφήσει 400 άνδρες ως φρουρά για την τήρηση της τάξεως. Ο Σέπαρντ, απάντησε, ότι θα ενημερώσει τους προϊσταμένους του στο Κάιρο, αλλά την επομένη, μονομερώς, ο Φέλμι κήρυξε την Αθήνα ανοχύρωτη πόλη. Σε αυτό τον εξυπηρετούσε το γεγονός ότι ο Σιμάνα και οι άνδρες του είχαν ήδη πάρει το δρόμο της επιστροφής αφού φρόντισαν να πάρουν μαζί κάποιους Έλληνες συνεργάτες τους και να εκτελέσουν τους διερμηνείς για να μην αποκαλύψουν τα εγκλήματά τους!
Τι είχε συμβεί; Ο Χάμπε είχε αναπτύξει παράλληλα σχέσεις με τους εκπροσώπους της… άλλης πλευράς. Είχε συναντηθεί με τον τέως πρωθυπουργό Θεμιστοκλή Σοφούλη, τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, ακόμα και με εκπροσώπους της εξόριστης ακόμα κυβέρνησης Παπανδρέου για τον ίδιο σκοπό: Την απρόσκοπτη αποχώρηση των Γερμανών.
Δολιοφθορές έγιναν, αλλά όχι στο βαθμό που προέβλεπε η επιχείρηση ΧΑΟΣ. Από την άλλη δυνάμεις του ΕΛΑΣ έδωσαν μάχες κι απέτρεψαν σαμποτάζ σε κρίσιμους τομείς για τη λειτουργία της πόλης, όπως η Ηλεκτρική Εταιρεία.
Κι ενώ η Αθήνα απελευθερώθηκε δύο μέρες αργότερα με τις μικρότερες απώλειες, ενώ η διαταγή για τη ματαίωση της επιχείρησης Χάος ουδέποτε ανεκλήθη. Το ανακάλυψε ο διοικητής των δυνάμεων Αυστριακός ναζιστής Χέρμαν Ναϊμπάχερ που ήταν ειδικός απεσταλμένος του Υπουργείου Εξωτερικών για τα νοτιοανατολικά και ο στρατιωτικός διοικητής στα νοτιοανατολικά της Σερβίας. Αυτός έκανε δεκτό το αίτημα που Φέλμι το προώθησε στο Βερολίνο, αλλά επειδή ο χρόνος πίεζε και απάντηση δεν είχε πάρει, αρκέστηκε στις πληροφορίες που είχε ότι το αίτημά του θα γίνει δεκτό. Λίγες μέρες μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα (12/10) η γερμανική γραφειοκρατία του προώθησε την αρνητική απάντηση.
