Οι μυστικές υπηρεσίες έχουν έναν ευφημισμό για το πιο παλιό τους τέχνασμα: «honey trap» το λένε στα αγγλικά, σε αυτολεξεί μετάφραση «παγίδα μελιού». Πρόκειται για μια μακραίωνη κατασκοπευτική τακτική, που μετατρέπει τη σαγήνη σε εργαλείο υποκλοπής κρατικών απορρήτων, μοχλό εκβιασμού και άσκησης επιρροής σε πρόσωπα τα οποία κατέχουν ισχύ και εξουσία.
Από τη θρυλική Μάτα Χάρι και τα πολεμικά και ψυχροπολεμικά χαρακώματα του 20ού αιώνα έως την κινέζα επιχειρηματία και φερόμενη κατάσκοπο Αλις Χουάνγκ, πέτρα του σκανδάλου της Nvidia που συγκλονίζει σήμερα την Ουάσιγκτον και τη βιομηχανία της ΑΙ, οι ανά τον κόσμο μυστικές υπηρεσίες έχουν αξιοποιήσει διαχρονικά τις προσωπικές και ερωτικές σχέσεις ως «όπλο».
Αν και ο ρόλος των κατασκόπων ως ερωτικών παγίδων δεν περιορίζεται στο γυναικείο φύλο – είναι θρυλική, για παράδειγμα, η ψυχροπολεμική δράση των Ανατολικογερμανών Romeo Spies, που είχαν ως αποστολή να προσεγγίζουν γυναίκες που εργάζονταν σε υπηρεσίες και θεσμούς της Δυτικής Γερμανίας και είχαν πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες -, η πρακτική έχει συνδεθεί ιστορικά με γυναίκες, σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο κόσμο. Η πρακτική συνεχίζεται ακόμη και στην εποχή της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης. Στον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών, το πραγματικό όπλο δεν είναι το φύλο, αλλά η δυνατότητα αξιοποίησης της ανθρώπινης εμπιστοσύνης, της επιθυμίας και της ευαλωτότητας.
Μάτα Χάρι
Ο κατασκοπευτικός θρύλος
Συνώνυμο της γυναίκας κατασκόπου, η Μαργκαρέτα Γερτρούδη Ζέλε γεννήθηκε στην Ολλανδία το 1876. Εμεινε στην Ιστορία ως Μάτα Χάρι, το καλλιτεχνικό ψευδώνυμό της ως εξωτικής χορεύτριας. Αφότου επέστρεψε ως διαζευγμένη στην Ευρώπη από τις τότε Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες (σημερινή Ινδονησία), έκανε θραύση στα κοσμικά κέντρα διασκέδασης, κυρίως στο Παρίσι. Εγινε περιζήτητη ερωμένη πλούσιων επιχειρηματιών και αξιωματικών και από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα επί Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κατηγορήθηκε ως διπλή κατάσκοπος. Καταδικάστηκε και εκτελέστηκε από τους Γάλλους το 1917 για κατασκοπεία υπέρ των Γερμανών. Η ίδια αρνείτο την ενοχή της. Η ιστορική συζήτηση παραμένει ανοιχτή σχετικά με την πραγματική αποτελεσματικότητα της κατασκοπευτικής δράσης της και για το εάν υπήρξε τελικά αποδιοπομπαίος τράγος.
Μαρτ Ρισάρ
Η «μετρ» του Α’ Παγκοσμίου
Με πολυτάραχη ζωή, γεννημένη το 1889 στη Λωρραίνη, η Μαρτ Ρισάρ εργάστηκε ως ιερόδουλη στη Νανσί από τα 16 της. Αργότερα παντρεύτηκε έναν πλούσιο βιομήχανο, έγινε μία από τις πρώτες γαλλίδες αεροπόρους και, όταν χήρεψε το 1916, εντάχθηκε στη γαλλική αντικατασκοπεία επί Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εγινε ερωμένη του γερμανού ναυτικού ακολούθου Χανς φον Κρον στη Μαδρίτη. Το ποιες ακριβώς πληροφορίες απέσπασε παραμένει ασαφές: μεγάλο μέρος του θρύλου της στηρίζεται σε απομνημονεύματα. Τιμήθηκε με τη Λεγεώνα της Τιμής. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1946, έδωσε ως δημοτική σύμβουλος του Παρισιού το όνομά της σε νόμο για το κλείσιμο των οίκων ανοχής στη Γαλλία.
Μπέτι Πακ
Η «Σίνθια» των Συμμάχων
Ανάγοντας την αποπλάνηση σε εργαλείο κατασκοπείας, η Αγγλοαμερικανίδα Μπέτι Πακ υπηρέτησε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τον κωδικό «Σίνθια» στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και αργότερα στις αμερικανικές. Κατάφερε να αποσπάσει κρίσιμες πληροφορίες για τις κρυπτογραφικές μηχανές Enigma που χρησιμοποιούσε η ναζιστική Γερμανία, να αποκτήσει τα κρυπτογραφικά εγχειρίδια της φασιστικής Ιταλίας και να υποκλέψει τους ναυτικούς κώδικες της Γαλλίας του Βισί, που βοήθησαν στην απόβαση των Συμμάχων στη Βόρεια Αφρική τον Νοέμβριο του 1942.
Λαρίσα Κρόνμπεργκ
Το «χελιδόνι» της KGB
Επί Ψυχρού Πολέμου, η KGB εκπαίδευε γυναίκες κατασκόπους, τα λεγόμενα «χελιδόνια», για να παγιδεύουν ξένους διπλωμάτες (η ανδρική εκδοχή ήταν τα «κοράκια»). Το πιο γνωστό θύμα ήταν ο γάλλος πρεσβευτής στη Μόσχα Μορίς Ντεζάν, στενός συνεργάτης του Σαρλ ντε Γκωλ. Κεντρικό πρόσωπο, ως ερωμένη του, ήταν η ηθοποιός Λαρίσα Κρόνμπεργκ – Σομπολέφσκαγια, σε μια επιχείρηση του 1958, με τη φερόμενη συμμετοχή περίπου εκατό σοβιετικών πρακτόρων και αξιωματικών και στόχο τον εκβιασμό και τη στρατολόγηση του Ντεζάν. Η πλεκτάνη αποκαλύφθηκε όταν ένας από τους εμπλεκομένους αυτομόλησε στη Δύση. Ο Ντεζάν ανακλήθηκε στο Παρίσι το 1964, με το σκάνδαλο να βάζει άδοξο τέλος στη διπλωματική καριέρα του, συνοδευόμενο από τη βιτριολική ατάκα του γάλλου προέδρου Ντε Γκωλ: «Alors, Dejean, on couche?» («Λοιπόν, Ντεζάν, κοιμάσαι όπου βρεις;»).
Κριστίν Κίλερ
Το σκάνδαλο που έριξε κυβέρνηση
Νεαρό μοντέλο και χορεύτρια στο Λονδίνο, η Κριστίν Κίλερ δεν αποδείχθηκε ποτέ ότι έχει στρατολογηθεί ως κατάσκοπος. Ομως λίγο μετά την ενηλικίωσή της βρέθηκε στο επίκεντρο του Σκανδάλου Προφιούμο το 1963, που πυροδότησε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές κρίσεις στη μεταπολεμική ιστορία της Βρετανίας, με κατάληξη την παραίτηση του συντηρητικού πρωθυπουργού Χάρολντ Μακμίλαν. Η υποψία περί κατασκοπείας προέκυψε εξαιτίας των παράλληλων ερωτικών σχέσεων που διατηρούσε επί Ψυχρού Πολέμου με τον βρετανό υπουργό Πολέμου Τζον Προφιούμο και τον σοβιετικό ναυτικό ακόλουθο στο Λονδίνο Γεβγκένι Ιβάνοφ, αξιωματικό της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της ΕΣΣΔ. Η εκδοχή οργανωμένης ερωτικής «παγίδας», που κυκλοφόρησε τότε εντόνως, ουδέποτε τεκμηριώθηκε.
Σέριλ Χανίν Μπεντόβ
Η «Σίντι» του Βανούνου
Το 1986 ο Μορντεχάι Βανούνου, πρώην τεχνικός στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών του Ισραήλ στην έρημο Νεγκέβ, ο οποίος είχε μόλις δώσει στους «Sunday Times» λεπτομέρειες για το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ, γνώρισε στο Λονδίνο μια γυναίκα που του συστήθηκε ως «Σίντι». Παρίστανε την τουρίστρια, ενώ στην πραγματικότητα ήταν πράκτορας της Μοσάντ. Η αμερικανοϊσραηλινή αξιωματικός Σέριλ Χανίν Μπεντόβ τον έπεισε να ταξιδέψουν μαζί στη Ρώμη για διακοπές. Μόλις έφτασαν εκεί, πράκτορες της Μοσάντ τον απήγαγαν και τον μετέφεραν μυστικά στο Ισραήλ, όπου καταδικάστηκε σε 18 χρόνια φυλάκιση για προδοσία και κατασκοπεία.
Αννα Τσάπμαν
Η κατάσκοπος που έγινε σταρ
Τον Ιούνιο του 2010 το FBI συνέλαβε δέκα πράκτορες της ρωσικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού SVR. Ανάμεσά τους ήταν η 28χρονη Αννα Τσάπμαν. Δήλωνε επιχειρηματίας στη Νέα Υόρκη. Αποστολή της ήταν να αναπτύσσει επαφές σε πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους. Αν και δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι χρησιμοποίησε την αποπλάνηση για να αποσπάσει πληροφορίες, ο Τύπος τη βάφτισε «Κατάσκοπο 90-60-90» για την εντυπωσιακή εμφάνισή της. Λίγο μετά τη σύλληψή της απελάθηκε, στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας. Επιστρέφοντας στη χώρα της, έγινε περιζήτητο μοντέλο, τηλεοπτική παρουσιάστρια και σύμβολο της νεολαίας του κυβερνώντος κόμματος του Πούτιν.
Κριστίν Φανγκ
Η φοιτήτρια – κατάσκοπος της Καλιφόρνιας
Το 2020 το Axios αποκάλυψε την ιστορία της νεαρής κινέζας φοιτήτριας Κριστίν Φανγκ, γνωστής ως Φανγκ Φανγκ. Σπουδάζοντας στην Καλιφόρνια, ανέπτυσσε από το 2011 σχέσεις με τοπικούς πολιτικούς που θα μπορούσαν κάποτε να φτάσουν στην Ουάσιγκτον. Οι αμερικανικές Αρχές τη θεωρούσαν πράκτορα των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών. Φέρεται να είχε ερωτικές σχέσεις με τουλάχιστον δύο δημάρχους πόλεων στις Μεσοδυτικές Πολιτείες και με τον πρώην βουλευτή των Δημοκρατικών Ερικ Σουόλγουελ. Εφυγε αιφνιδιαστικά από τις ΗΠΑ το 2015, όταν αντιλήφθηκε ότι βρισκόταν υπό έρευνα του FBI. Δεν της απαγγέλθηκαν ποτέ κατηγορίες.
9 Αλις Χουάνγκ
Η φερόμενη κατάσκοπος των τσιπ
Από τη δημοσιογραφία στον χρηματοπιστωτικό τομέα και μετέπειτα επιχειρηματίας στον τεχνολογικό κλάδο, η Αλις Χουάνγκ, γνωστή και ως Χουάνγκ Λε, βρίσκεται στο επίκεντρο του ερωτικού σκανδάλου κατασκοπείας που συνδέεται με την παραίτηση του πανίσχυρου CEO της Nvidia και πάτρονα της AI, Αμερικανοταϊβανού Τζένσεν Χουάνγκ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι αμερικανικές Αρχές τη θεωρούν κατάσκοπο του Πεκίνου, κάτι το οποίο αρνείται. Οι δημοσιογραφικές αναφορές, εν τω μεταξύ, πληθαίνουν για λαθραία εισαγωγή στην Κίνα, μέσω δικτύου εταιρειών της, υψηλής τεχνολογίας μικροτσίπ της Nvidia. Κάτι που απαγορεύεται από την κείμενη αμερικανική νομοθεσία και εγείρει ερωτήματα ακόμη και για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Η σχέση της με τον (συνονόματό της) Χουάνγκ φέρεται να κρατά από το 2023, μάλιστα με την ανοχή του επιχειρηματικού εταίρου και συζύγου της Κανγκ Γουέι, γράφει η «Wall Street Journal». Πλέον η Αλις έχει επιστρέψει στο Πεκίνο, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg, εν γνώσει των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας.
Τραγουδίστρια της όπερας που ήταν… άντρας
Σι Πέι Που
Μία από τις πιο παράξενες υποθέσεις κατασκοπείας επί Ψυχρού Πολέμου αφορά τον γάλλο διπλωμάτη Μπερνάρ Μπουρσικό και – όπως ο ίδιος πίστευε για χρόνια – μια κινέζα τραγουδίστρια όπερας, που γνώρισε το 1964 στο Πεκίνο. Στην πραγματικότητα, ήταν άντρας. Ο Σι Πέι Που, ερμηνευτής γυναικείων ρόλων στην Οπερα του Πεκίνου και παράλληλα κατάσκοπος, έπεισε τον Μπουρσικό ότι ήταν γυναίκα. Με ερωτικές συνευρέσεις στο απόλυτο σκοτάδι, η σχέση τους διήρκεσε σχεδόν είκοσι χρόνια. Ο Σι τού παρουσίασε μάλιστα ένα αγόρι ως παιδί τους. Πεπεισμένος ότι έτσι θα τους προστάτευε, ο διπλωμάτης παρέδωσε απόρρητα έγγραφα στις κινεζικές μυστικές υπηρεσίες. Η σύλληψή τους το 1983 από τις γαλλικές Αρχές για κατασκοπεία αποκάλυψε το πραγματικό φύλο του Σι.
