Το πρόσφατο τραγικό συμβάν απώλειας ανθρώπινης ζωής εντός των κρατητηρίων της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων (Υ.Δ.Ε.Ε.) Πατρών, το δεύτερο παρόμοιο περιστατικό μέσα σε λίγα χρόνια, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη μεμονωμένο γεγονός. Αντιθέτως, αποτελεί το δραματικό επιστέγασμα μιας χρόνιας και πλήρως ακατάλληλης κτιριακής και λειτουργικής πραγματικότητας, την οποία η Ένωσή μας οφείλει θεσμικά να αναδείξει προτού θρηνήσουμε νέα θύματα.
Σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, η Πολιτεία φέρει ακέραια την ευθύνη τόσο για την ασφάλεια και την αξιοπρεπή διαβίωση των πολιτών που τελούν υπό κράτηση, όσο και για τη διασφάλιση αξιοπρεπών και ασφαλών συνθηκών εργασίας για τα στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας. Στην περίπτωση της Υ.Δ.Ε.Ε. Πατρών, δυστυχώς, δεν διασφαλίζεται κανένα από τα δύο, για τους εξής αντικειμενικούς λόγους:
Η εσωτερική αρχιτεκτονική διαμόρφωση των κρατητηρίων και ιδίως του χώρου φύλαξης των ανδρών, καθιστά πρακτικά αδύνατη τη συνεχή οπτική επαφή και επιτήρηση. Ο χώρος είναι κατακερματισμένος σε επιμέρους δωμάτια με κοινόχρηστο προθάλαμο και τουαλέτα, δημιουργώντας «τυφλά σημεία» που δεν ελέγχονται από τη θύρα του κρατητηρίου. Για να εκτελέσει το καθήκον του ελέγχου, ο σκοπός υποχρεούται να εισέρχεται εντός του χώρου κράτησης και, με τη συνδρομή του Αξιωματικού Υπηρεσίας, να κλειδώνεται κυριολεκτικά μαζί με τους κρατουμένους. Η πρακτική αυτή μετατρέπει τον ίδιο τον αστυνομικό σε «όμηρο» των συνθηκών, εκθέτοντάς τον καθημερινά στον κίνδυνο αιφνιδιαστικής επίθεσης ή ομηρίας από σκληρούς ποινικούς κρατουμένους.
Ο χώρος των κρατητηρίων βρίσκεται στο ισόγειο του κτιρίου, ακριβώς δίπλα από το Γραφείο Έκδοσης Δελτίων Ταυτότητας, με τον προθάλαμο εισόδου των κρατητηρίων να ταυτίζεται με τον χώρο αναμονής των πολιτών. Ως αποτέλεσμα, οι κρατούμενοι, προκειμένου να μεταχθούν στα Δικαστήρια ή να οδηγηθούν στα γραφεία της Υ.Δ.Ε.Ε. για εξέταση, διέρχονται κυριολεκτικά ανάμεσα από τους πολίτες, γεγονός που δημιουργεί σοβαρότατους κινδύνους τόσο για τη σωματική ακεραιότητα των παρευρισκομένων όσο και για την εκδήλωση απόδρασης.
Επιπλέον, δεν είναι λίγες οι φορές που οι πολίτες που αναμένουν για την έκδοση ταυτότητας, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται συχνά και μικρά παιδιά, γίνονται αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες επεισοδίων και χυδαίων ύβρεων από αντιδραστικούς κρατουμένους. Αποκορύφωμα αυτής της απαράδεκτης κατάστασης αποτέλεσε το πρόσφατο περιστατικό αυτοχειρίας, κατά το οποίο οι πολίτες που ανέμεναν να εξυπηρετηθούν έγιναν άθελά τους μάρτυρες τόσο των υπεράνθρωπων προσπαθειών του σκοπού να επαναφέρει στη ζωή την κρατούμενη, την πράξη της οποίας αντιλήφθηκε άμεσα, όσο και της εικόνας του άψυχου σώματός της.
Τα συγκεκριμένα κρατητήρια λειτουργούν υπό καθεστώς διαρκούς υπερφόρτωσης, καθώς εξυπηρετούν όχι μόνο τις αυξημένες ανάγκες της Υ.Δ.Ε.Ε. Πατρών, αλλά και του συστεγαζόμενου Β’ Αστυνομικού Τμήματος Πατρών, το οποίο στερείται παντελώς δικών του κρατητηρίων και διαχειρίζεται καθημερινά πλήθος συλλήψεων μέσω του Γραφείου Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας.
Την ίδια στιγμή, το προσωπικό φύλαξης καλείται να φέρει εις πέρας ένα πολυδιάστατο και ασύμβατο με την αποκλειστική επιτήρηση έργο, καθώς επιφορτίζεται ταυτόχρονα με:
- Τη διεκπεραίωση δηλώσεων απώλειας εγγράφων και αντικειμένων πολιτών.
- Την καταγραφή των εμφανίσεων («παρών») ατόμων με περιοριστικούς όρους.
- Τον έλεγχο πρόσβασης και τη διαχείριση των πολιτών που εισέρχονται στο μέγαρο.
- Την εποπτεία της εξωτερικής φρούρησης του κτιρίου (ευθύνη του Αξιωματικού Υπηρεσίας).
- Την αναπλήρωση, κατά τις νυχτερινές ώρες, των καθηκόντων του Αξιωματικού Υπηρεσίας του Τμήματος Ασφαλείας και του Τμήματος Αλλοδαπών, ελλείψει εικοσιτετράωρης κάλυψης στις εν λόγω Υπηρεσίες.
Αποτελεί πανελλήνια αρνητική πρωτοτυπία για τη Διεύθυνση Αστυνομίας Αχαΐας το γεγονός ότι η φύλαξη των κρατουμένων ολόκληρου του Νομού ανατίθεται αποκλειστικά σε υπηρεσίες ασφαλείας και όχι τάξης, χωρίς μάλιστα να υφίσταται μόνιμη και εξειδικευμένη φρουρά. Αντιθέτως, χρησιμοποιούνται εκ περιτροπής στελέχη του Τμήματος Ασφαλείας και του Τμήματος Αλλοδαπών. Η τακτική αυτή αφενός αποστερεί από τις μάχιμες υπηρεσίες πολύτιμο ανακριτικό και επιχειρησιακό δυναμικό, αφήνοντας πίσω σοβαρές ποινικές υποθέσεις και αφετέρου στερεί από τη φύλαξη το στοιχείο της συνέχειας και της γνώσης των ιδιαιτεροτήτων των κρατουμένων, αυξάνοντας κατακόρυφα την πιθανότητα ατυχήματος.
Κύριε Αρχηγέ,
Οι αστυνομικοί της Αχαΐας υπηρετούν με υψηλό αίσθημα ευθύνης, αλλά δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ως «αλεξικέραυνα» σε δομικές ανεπάρκειες ετών, θέτοντας σε κίνδυνο τη σωματική τους ακεραιότητα και την υπηρεσιακή και ποινική τους υπόσταση. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους συναδέλφους μας και την τοπική κοινωνία, αιτούμαστε την άμεση παρέμβασή σας για:
Α) Την άμεση αναστολή λειτουργίας των υφιστάμενων χώρων κράτησης της Υ.Δ.Ε.Ε. Πατρών, έως ότου πληρούν τις σύγχρονες προδιαγραφές ασφαλείας.
Β) Τη ριζική κτιριακή ανακαίνιση και αναδιαμόρφωση των κρατητηρίων, με δημιουργία κελιών μικρής χωρητικότητας που θα επιτρέπουν την απρόσκοπτη, εικοσιτετράωρη οπτική επιτήρηση από τον σκοπό, χωρίς να απαιτείται ο εγκλεισμός του αστυνομικού εντός του χώρου κράτησης.
Γ) Τη θεσμοθέτηση και συγκρότηση μόνιμης φρουράς φύλαξης κρατουμένων, διοικητικά υπαγόμενης στη Διεύθυνση Αστυνομίας Αχαΐας και στελεχωμένης με μόνιμο προσωπικό, απεξαρτώντας πλήρως τις Υπηρεσίες Ασφαλείας από τα καθήκοντα φύλαξης.
Σε κάθε περίπτωση, σας γνωρίζουμε ότι η Ένωσή μας, συνεπής στον θεσμικό της ρόλο για την προάσπιση της ζωής, της υγείας και της επαγγελματικής αξιοπρέπειας των μελών της, έχει ήδη θέσει το σύνολο του ζητήματος υπόψη του Νομικού της Συμβούλου. Ο τελευταίος έχει εξουσιοδοτηθεί να προβεί σε κάθε προβλεπόμενη νομική ενέργεια, προκειμένου να διασφαλιστεί η σωματική ακεραιότητα των συναδέλφων μας και να αποτραπεί η άδικη εμπλοκή τους σε δικαστικές και πειθαρχικές περιπέτειες, εξαιτίας χρόνιων δομικών ανεπαρκειών για τις οποίες δεν φέρουν καμία απολύτως ευθύνη.
