Πάνω από δύο δεκαετίες δημιουργίας, παραστάσεων και συνεχούς αναζήτησης συμπληρώνουν οι 𝗫-𝗦𝗮𝗹𝘁𝗶𝗯𝗮𝗴𝗼𝘀 στην Πάτρα. Από τα ζογκλερικά και τα ξυλοπόδαρα μέχρι το θέατρο δρόμου, το κουκλοθέατρο και τις πιο σύνθετες καλλιτεχνικές δράσεις, η πορεία τους δεν έμεινε ποτέ σταθερή. Άλλαξε μαζί με τους ίδιους.
Μιλήσαμε με τη Μαρία Βάρσου για το πώς ξεκίνησαν όλα,
για τον δρόμο ως «σχολείο και πανεπιστήμιο», για το πώς μεταμορφώνεται η καλλιτεχνική ανάγκη όσο περνούν τα χρόνια, αλλά και για την ανάγκη να βρίσκεις κάθε φορά έναν καινούργιο τρόπο για να μιλήσεις στο σήμερα.
****************************************
𝗘𝘅𝗽𝗲𝗿𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹 𝗣𝗮𝘁𝗿𝗮𝘀𝘀𝗼.
Οι X-Saltibagos έχουν πλέον περισσότερες από δύο δεκαετίες παρουσίας στην Πάτρα, με αφετηρία τις αρχές των 00s.
Πώς ξεκίνησε η ομάδα, ποιοι ήταν οι άνθρωποι που τη δημιούργησαν και τι ήταν αυτό που σας ένωσε αρχικά γύρω
από το τσίρκο και το θέατρο δρόμου;
𝗠𝗮𝗿𝗶𝗮.
Δουλεύοντας ως δημοσιογράφος και διοργανώνοντας συναυλίες στα τέλη της δεκαετίας του ’90, άρχισα να πηγαίνω στα μεγάλα φεστιβάλ που γίνονταν τότε στην Αθήνα. Εκεί γνώρισα παιδιά από την Αθήνα που έκαναν ζογκλερικά. Είχαν ανοίξει ήδη και δύο μαγαζιά με είδη ζογκλερικών στην Αθήνα, κι έτσι δειλά-δειλά άρχισα να μαθαίνω κι εγώ.
Στη συνέχεια, με τον Θέμη Ιωσηφίδη, με τον οποίο διοργανώναμε τότε τις συναυλίες, αποφασίσαμε να ανοίξουμε ένα μαγαζί κι εδώ στην Πάτρα. Άρχισαν να μαζεύονται άτομα και να δημιουργείται ένας πυρήνας και, στο Καρναβάλι του 2002, αν θυμάμαι καλά, μας ζήτησαν από τον Δήμο μια παράσταση.
Πήρα τηλέφωνο τους πιο ενεργούς, αυτούς με τους οποίους κάναμε περισσότερο παρέα, και έτσι δημιουργήθηκαν οι Σαλτιμπάγκοι. Έκαναν την πρώτη τους παράσταση με τίτλο,
αν θυμάμαι καλά, «Στο Τσίρκο του Πινόκιο».
Από τότε αυτός ο πρώτος πυρήνας, περίπου, είναι ενεργός μέχρι και σήμερα, με κάποιες προσθήκες ακόμα φυσικά.
𝗘𝘅𝗽𝗲𝗿𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹 𝗣𝗮𝘁𝗿𝗮𝘀𝘀𝗼.
Μέσα στα χρόνια έχετε περάσει από ξυλοπόδαρα, ζογκλερικά, ακροβατικά, μιμητική, κλόουν, χορό και παραστάσεις δρόμου, αλλά και από πιο σύνθετες θεατρικές και καλλιτεχνικές δράσεις. Πώς έχει αλλάξει η καλλιτεχνική σας ταυτότητα μέσα σε αυτά
τα χρόνια και τι είναι αυτό που παραμένει σταθερό στους X-Saltibagos;
𝗠𝗮𝗿𝗶𝗮.
Νομίζω ότι όταν ήμασταν πιο νέοι ήμασταν πιο «του δρόμου». Δουλεύαμε περισσότερο στον δρόμο, βγάζαμε καπέλο, χαιρόμασταν με την απλότητα του παιχνιδιού.
Σιγά-σιγά, μέσα στα χρόνια και μεγαλώνοντας, έχουμε την ανάγκη να πούμε πράγματα για εμάς, μέσα όμως από αυτό το παιχνίδι που υπάρχει στο τσίρκο. Να θέσουμε τους προβληματισμούς μας μέσα από αυτή την παιδικότητα που αναβλύζει μέσα στο τσίρκο.
Και πλέον, δυστυχώς, ο δρόμος και το καπέλο δεν είναι εφικτό τις περισσότερες φορές. Όταν έχεις κλεισμένα σόου και παραστάσεις, πιο δύσκολα λες «θα βγω και στον δρόμο, έτσι μόνο για να γουστάρω».
𝗘𝘅𝗽𝗲𝗿𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹 𝗣𝗮𝘁𝗿𝗮𝘀𝘀𝗼.
Το θέατρο δρόμου έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την πόλη και το κοινό, γιατί δεν υπάρχει η απόσταση της σκηνής και της πλατείας. Τι σημαίνει για εσάς να δημιουργείτε στην Πάτρα και να συναντάτε το κοινό κυριολεκτικά στον δρόμο; Και τι σας έχει δώσει αυτή η σχέση όλα αυτά τα χρόνια;
𝗠𝗮𝗿𝗶𝗮.
Νομίζω ότι κάπως άρχισα να απαντώ σε αυτό από την προηγούμενη ερώτηση. Πλέον δεν παίζουμε πια πολύ στον δρόμο. Παίζουμε σε ανοιχτούς χώρους, μιας και κάνουμε θέατρο δρόμου, αλλά κυρίως σε κλεισμένες εκδηλώσεις.
Ο δρόμος είναι μαγική κατάσταση. Ξεπερνάς φόβους, βρίσκεις πιο δυνατά τον εαυτό σου. Αν δεν κεντράρεις ουσιαστικά μέσα σου, είναι δύσκολο να κάνεις κάποιον να σταματήσει να σε δει και, φυσικά, θα χαθείς μέσα σε όλες αυτές τις ετερόκλητες ενέργειες των περαστικών.
Δεν έχουν έρθει να δουν κάτι.
Έτυχε να περάσουν, για κάτι άλλο βρίσκονται εκεί.
Ο δρόμος είναι σχολείο και πανεπιστήμιο, μην σου πω. Χαχα.
Ο δρόμος σου δίνει την αμεσότητα που χρειάζεται ένας περφόρμερ για να σταθεί αληθινός στη σκηνή.
Γίνεσαι ένα με αυτούς που σε κοιτούν.
Δεν υπάρχουν φώτα ή σκηνή.
Δεν υπάρχει ο διαχωρισμός του κάτω και του πάνω.
Φυσικά, στα σύγχρονα θεάματα αυτό μπορεί να συμβεί και μέσα σε έναν κλειστό χώρο.
𝗘𝘅𝗽𝗲𝗿𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹 𝗣𝗮𝘁𝗿𝗮𝘀𝘀𝗼.
Από τους X-Saltibagos έχουν προκύψει και άλλες καλλιτεχνικές διαδρομές, όπως οι «Πλαγγόνες» στο κουκλοθέατρο, ενώ συνεχίζετε να δημιουργείτε νέες δράσεις και παραστάσεις.
Τι είναι αυτό που σας κάνει, μετά από τόσα χρόνια, να συνεχίζετε να ψάχνετε καινούργιους τρόπους έκφρασης;
Υπάρχει κάτι που θέλετε να δοκιμάσετε σήμερα και δεν το έχετε κάνει ακόμη;
𝗠𝗮𝗿𝗶𝗮.
Νομίζω ότι αν δεν βρίσκεις κάθε φορά νέους, διαφορετικούς τρόπους, θα καταντήσεις γραφικός.
Ένας καλλιτέχνης δημιουργεί στο σήμερα του.
Θα χρησιμοποιήσει φυσικά τα εργαλεία που ξέρει, αλλά θα πρέπει να μιλήσει στο σήμερα, οπότε θέλοντας και μη θα πρέπει να βρίσκει κάθε φορά τρόπους που θα τον κάνουν να μιλά στο σήμερα και των άλλων. Επίσης, μεγαλώνοντας αλλάζεις, οπότε το να βρίσκεις νέους τρόπους είναι αναπόφευκτο.
Τι δεν έχουμε κάνει; Πολλά, μάλλον. Αλλά νομίζω ότι δεν λειτουργώ έτσι ως καλλιτέχνης.
Δεν λέω «α, αυτό δεν το έχω κάνει. Θα το κάνω στην επόμενη παράσταση». Έχεις ανάγκη να πεις κάτι στο κοινό και μετά λες «για κάτσε, πώς θέλω να το πω τώρα αυτό;». Μετά επιλέγεις αν θα εντάξεις κάτι που μάλλον δεν έχεις κάνει ξανά. Μόνο αν χρειάζεται πραγματικά, το εισάγεις.
***************************************
Ίσως τελικά αυτή να είναι και η ουσία μιας καλλιτεχνικής διαδρομής που κρατά πάνω από δύο δεκαετίες: να μη μένεις προσκολλημένος σε αυτό που ήδη ξέρεις, αλλά να αναζητάς κάθε φορά τον τρόπο με τον οποίο αυτό που θέλεις να πεις μπορεί να συναντήσει το σήμερα.
Για τους 𝗫-𝗦𝗮𝗹𝘁𝗶𝗯𝗮𝗴𝗼𝘀, το τσίρκο δεν φαίνεται να είναι μόνο τεχνική, θέαμα ή μια σειρά από δεξιότητες. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας. Το παιχνίδι, η παιδικότητα, η αμεσότητα του δρόμου και η επαφή με τον θεατή παραμένουν στον πυρήνα, ακόμη κι όταν η ίδια η μορφή της παράστασης αλλάζει.
Και ίσως αυτό να εξηγεί και τη διάρκεια.
Γιατί όταν η δημιουργία δεν ξεκινά από την ανάγκη να κάνεις «κάτι που δεν έχεις ξανακάνει», αλλά από την ανάγκη να πεις κάτι και να βρεις τον σωστό τρόπο να το πεις, κάθε καινούργια παράσταση μπορεί να γίνει μια καινούργια αναζήτηση.
Από τον δρόμο του 2002 μέχρι σήμερα, οι 𝗫-𝗦𝗮𝗹𝘁𝗶𝗯𝗮𝗴𝗼𝘀 μεγάλωσαν, άλλαξαν και δοκίμασαν διαφορετικές μορφές. Κράτησαν όμως κάτι από εκείνο το πρώτο παιχνίδι.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο: να μεγαλώνεις χωρίς
να χάνεις την ικανότητα να παίζεις.
By #funkycranky
