Σαν σήμερα στις 11 Σεπτεμβρίου 1973,
η Χιλή ξύπνησε σε μια χώρα που βρισκόταν ήδη βαθιά διχασμένη.
Μέσα σε λίγες ώρες, όμως, η πολιτική κρίση μετατράπηκε σε στρατιωτικό πραξικόπημα.
Ο δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος 𝗦𝗮𝗹𝘃𝗮𝗱𝗼𝗿 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲 βρισκόταν στο προεδρικό μέγαρο 𝗟𝗮 𝗠𝗼𝗻𝗲𝗱𝗮, όταν οι ένοπλες δυνάμεις περικύκλωσαν το κτίριο.
Άρματα μάχης βγήκαν στους δρόμους του Σαντιάγο.
Η Πολεμική Αεροπορία επιτέθηκε στο προεδρικό μέγαρο.
Και λίγο αργότερα, το 𝗟𝗮 𝗠𝗼𝗻𝗲𝗱𝗮 παραδόθηκε στις φλόγες.
Ο 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲, ο πρώτος μαρξιστής πρόεδρος που εξελέγη δημοκρατικά στη Λατινική Αμερική, πέθανε εκείνη την ημέρα μέσα
στο προεδρικό μέγαρο.
Η επίσημη ιστορική καταγραφή θεωρεί ότι αυτοκτόνησε, χρησιμοποιώντας όπλο που του είχε χαρίσει ο 𝗙𝗶𝗱𝗲𝗹 𝗖𝗮𝘀𝘁𝗿𝗼.
Το πραξικόπημα έφερε στην εξουσία
τον στρατηγό 𝗔𝘂𝗴𝘂𝘀𝘁𝗼 𝗣𝗶𝗻𝗼𝗰𝗵𝗲𝘁.
Η δημοκρατική ζωή της Χιλής διακόπηκε.
Το Κογκρέσο διαλύθηκε, πολιτικά κόμματα της Αριστεράς τέθηκαν εκτός νόμου και η χώρα μπήκε σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της.
Η δικτατορία του 𝗣𝗶𝗻𝗼𝗰𝗵𝗲𝘁 θα διαρκούσε μέχρι το 1990.
Και οι Ηνωμένες Πολιτείες;
Εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο σύνθετη.
Χρόνια αργότερα, αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της ίδιας της αμερικανικής κυβέρνησης αποκάλυψαν ότι οι ΗΠΑ είχαν πραγματοποιήσει εκτεταμένες μυστικές επιχειρήσεις στη Χιλή.
Η 𝗖𝗜𝗔 είχε χρηματοδοτήσει πολιτικές δυνάμεις που αντιτάσσονταν στον 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲, είχε υποστηρίξει εκστρατείες προπαγάνδας και είχε επιχειρήσει να εμποδίσει την άνοδό του στην εξουσία ήδη από το 1970.
Υπάρχουν επίσης αποχαρακτηρισμένα έγγραφα που δείχνουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση είχε εξετάσει το ενδεχόμενο στρατιωτικού πραξικοπήματος και ότι η Ουάσινγκτον γνώριζε και παρακολουθούσε στενά την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση στη Χιλή.
Αυτό όμως χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η ύπαρξη αμερικανικής ανάμειξης στη Χιλή είναι ιστορικά τεκμηριωμένη.
Το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν την τελική εντολή για το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973 είναι διαφορετικό ζήτημα. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι η 𝗖𝗜𝗔 σχεδίασε και διέταξε άμεσα την επιχείρηση που ανέτρεψε τον 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲.
Η ίδια η αμερικανική ιστορική υπηρεσία σημειώνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει συζήτηση για τον βαθμό της άμεσης αμερικανικής υποστήριξης στο πραξικόπημα.
Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι ότι η Ουάσινγκτον ήθελε να εμποδίσει τον Allende, χρηματοδότησε μυστικές επιχειρήσεις εναντίον του και μετά το πραξικόπημα αντιμετώπισε θετικά τη νέα κατάσταση, παρά τις αυξανόμενες αναφορές για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η Χιλή μετά τον Allende.
Η δικτατορία του 𝗣𝗶𝗻𝗼𝗰𝗵𝗲𝘁 δεν ήταν απλώς μια αλλαγή κυβέρνησης.
Ήταν η αρχή μιας περιόδου μαζικών συλλήψεων, βασανιστηρίων, εκτελέσεων και εξαφανίσεων πολιτικών αντιπάλων.
Το 𝗘𝘀𝘁𝗮𝗱𝗶𝗼 𝗡𝗮𝗰𝗶𝗼𝗻𝗮𝗹 στο Σαντιάγο μετατράπηκε σε χώρο κράτησης χιλιάδων ανθρώπων.
Η εικόνα του βομβαρδισμένου 𝗟𝗮 𝗠𝗼𝗻𝗲𝗱𝗮, του 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲 με το κράνος και το όπλο του, και των στρατιωτών στους δρόμους του Σαντιάγο έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του 20ού αιώνα.
Η 11η Σεπτεμβρίου 1973, δεν ήταν απλώς
η ημέρα που έπεσε ένας πρόεδρος.
Ήταν η ημέρα που μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση ανατράπηκε με τη βία και η Χιλή μπήκε σε μια δικτατορία που θα διαρκούσε σχεδόν 17 χρόνια.
Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα έχουν κάνει την εικόνα πιο καθαρή, αλλά όχι απλούστερη.
Γιατί η ιστορία της Χιλής δεν είναι μόνο
η ιστορία του 𝗣𝗶𝗻𝗼𝗰𝗵𝗲𝘁.
Είναι και η ιστορία του 𝗔𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲, της 𝗖𝗜𝗔, του Ψυχρού Πολέμου, της αμερικανικής επέμβασης στη Λατινική Αμερική και ενός ερωτήματος που παραμένει διαχρονικό:
Πόσο εύκολα μπορεί μια δημοκρατία
να ανατραπεί όταν τα συμφέροντα μιας υπερδύναμης θεωρούν ότι η δημοκρατική επιλογή μιας χώρας είναι «λάθος»;
By #funkycranky
